zoeken binnen de website

Communiceren over architecturen

Verslag van de derde bijeenkomst (10 juni 2015) - Mastercourse Architectuur

door: Peter Mom | 15 juni 2015

De vraag ‘wat is architectuur eigenlijk?’ blijft deze mastercourse een gewild onderwerp, ook op de derde avond. “Een IT architect is een eenzelvige beslisser, iemand die vooral kennis consumeert, iemand die maar weinig van die kennis documenteert, iemand die maar weinig van die kennis deelt met anderen.”

Lineke Sneller - Robert van den Breemen

Lineke Sneller, hoogleraar IT Value aan de Nyenrode Business Universiteit, en Robert van den Breemen, architect bij de afdeling Strategie en Innovatie van Belastingdienst Centrum voor Infrastructuur en Exploitatie.


Aldus citeerde Lineke Sneller, hoogleraar IT Value aan de Nyenrode Business Universiteit en de master van deze derde coursebijeenkomst, een onderzoek. Een opmerkelijke typering, want afkomstig van IT-architecten zelf. Er waren er 276 bevraagd, van wie 51 procent had gereageerd. Met dit zelfbeeld als resultaat. Het speelde in 2009.

De relativering liet ze er direct op volgen: het is inmiddels 2015 en in die zes jaar is wel wat veranderd. Kennisdelen en communiceren gelden inmiddels als noodzakelijke eigenschappen van de IT-architect. Deze onderhoudt de relatie met belanghebbenden in de organisatie, signaleert de noodzaak van veranderingen en neemt daarbij permanent aspecten als interoperabiliteit, schaalbaarheid, gebruiksvriendelijkheid en beveiliging in aanmerking. Sneller onderstreepte ook het belang van de IT-architect. Waarom deze belangrijk is? “Omdat onze grootste kansen in een goed doordachte toepassing van IT liggen.” En volgens een benadering van de andere kant: “Omdat onze grootste risico’s in een slecht doordachte toepassing van IT liggen.” In dat doordenken speelt de architect een wezenlijke rol, met effecten voor ‘de toekomst van ons allen’.

Dat grote belang illustreerde ze aan de hand van de brand in een bedrijfspand van een telefoonaanbieder in Rotterdam in 2012. Die leidde bij autoriteiten tot vragen als: kan de bekerfinale in de Kuip wel doorgaan? Dit geeft kwetsbaarheid, afhankelijkheid en risico aan, hetgeen Sneller inspireerde tot de raad aan IT-architecten: kies je moment. Andere adviezen: spreek de taal van de business, met voor bijvoorbeeld telefoonaanbieders het inzichtelijk maken van de gevolgen van te nemen maatregelen voor het aantal abonnees. En bezig bestuurderstaal, waarbij ze dit specificeerde: spreek in financiële termen. Voor overheden is dat wellicht lastiger. Maatschappelijke baten laten zich moeilijk in euro’s uitdrukken. Maar kosten wel, evenals schade als je iets achterwege laat.

Waar gecommuniceerd moet worden met (en door) bestuurders, is het relevant ook hun rol in ogenschouw te nemen. Snellen noemde enkele IT-incidenten bij het bedrijfsleven en zag bij bestuurders soms een attitude van ontkenning. “Wees als bestuurder voorzichtig met de uitspraak: Dat speelt bij ons niet,” aldus Sneller. Het getuigt mogelijk van onderschatting, IT gaat niet over ‘het legen van prullenbakken’, maar over het ‘voortbestaan van de organisatie’. Anderzijds vormt ‘er bovenop zitten’ door de Raad van Bestuur ook een zeker risico, want dat betekent dikwijls ook ‘er middenin zitten’, wat het moeilijk maakt met de nodige distantie zaken te benaderen.

Allebei, bestuurders en architecten, spelen een grote rol in de IT-governance. Voor het voortbestaan van de organisatie is onder meer een juiste verhouding tussen vernieuwing en instandhouding cruciaal. Bij een telco is relevant wie het eerst met iets nieuws op de markt komt, want dat levert concurrentievoordeel op. En waar die snelheid bepaald wordt door de IT, moet de aandacht niet zozeer uitgaan naar onderhoud en instandhouding, maar juist naar vernieuwing. “Durf systemen uit te zetten,” zei Sneller. Traditionele productiebedrijven, waar de snelheid van IT niet doorslaggevend is voor productvernieuwing en marktbenadering, kunnen een bescheiden percentage vernieuwing daarentegen prima aan.

Robert van den Breemen, architect bij de afdeling Strategie en Innovatie van Belastingdienst Centrum voor Infrastructuur en Exploitatie, besprak twee cases, waaronder DWB. Dat staat voor Digitale Werkruimte Belastingdienst. Niet Werkplek, want dat suggereert te veel binding aan een vaste locatie. Tussen 2010 en 2018 wordt een complex traject afgelegd, waarin ‘mobiel’ sleutelwoord is. Niet alleen in kantoren van de Belastingdienst, maar ook in die van andere overheidsorganisaties en bij ‘klanten’ in het veld moeten belastingmedewerkers via diverse apparatuur veilig toegang krijgen tot gegevens en applicaties. Die medewerker speelt een belangrijke rol in het communiceren over noodzakelijke ontwikkelingen, onder meer door middel van ‘story telling’. De verhalen laten (bestuurders) zien waar medewerkers behoefte aan hebben. Als het nodig is kan in een visualisatie ook de Titanic worden opgenomen, sloot Van den Breemen aan bij wat Sneller had gezegd over het bestrijden dan wel accepteren van risico’s.

De sheets flitsten bij Van den Breemen over het scherm, maar tussen alle vertoonde complexiteit was de omschrijving van wat de Belastingdienst met DWB beoogt van een zodanige eenvoud, dat geen bestuurder het kan ontgaan: “De IT faciliteiten die een eindgebruiker nodig heeft om het dagelijkse werk te doen.”

tags: ,

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.