zoeken binnen de website

Visie op architectuur in verschillende domeinen

Verslag van de eerste bijeenkomst (27 mei 2015) - Mastercourse Architectuur

door: Peter Mom | 1 juni 2015

Werken volgens architectuur kan bijdragen aan het succes van de informatievoorziening, de omvang van projecten evenzeer. Dus begon ondernemer, onderzoeker en onderwijzer prof. Hans Mulder de eerste bijeenkomst van de mastercourse Architectuur met enige cijfers.

Hans Mulder, Sander Meijer

Prof. dr Hans Mulder, Antwerp Management School, en dr Sander Meijer, lead architect NS


Kleine projecten doen het beter dan grote. Maar dat betekent niet, voegde Mulder ( directeur Venture Informatisering Adviesgroep en verbonden aan de Antwerp Management School), eraan toe, dat een project van 10 miljoen opknippen in tien projectjes van 1 miljoen slaaggarantie impliceert. Daar is ook voor nodig dat elk onderdeel rendement oplevert.


MC Architectuur - RELATIE PROJECTOMVANG EN SLAAGKANS


Architectuur kan dus ook helpen. Beter: moet helpen bij grotere complexiteit. Mulder let dan op projectomvang (aantal projectleden, projectkosten), systeemomvang (aantal gebruikers en functies) en organisatieomvang (aantal medewerkers, transacties en vestigingen). Bij elk van die drie kunnen ook nog extra complexiteitsfactoren spelen, zoals respectievelijk verschillende projectlocaties, onduidelijke specificaties en tegenwerkende stakeholders.

Maar wat is architectuur? Mulder gaf aan, evenals de andere master van deze eerste sessie (dr Sander Meijer, lead architect bij de NS) later zou doen, dat er uiteenlopende definities in omloop zijn. Ook het onderscheid tussen IT-architectuur, procesarchitectuur, business-architectuur en enterprise-architectuur maakt het er niet eenvoudiger op. Meijer was zelfs ooit een financieel architect tegengekomen.

Mulder sloot aan bij een definitie van Jan Dietz, emeritus hoogleraar Ontwerpen van Informatiesystemen aan de TU Delft, die architectuur theoretisch omschrijft als de genormaliseerde beperking van ontwerpvrijheid en praktisch als een samenhangende verzameling principes voor het ontwerpen van een systeem. Die principes kunnen zich richten op functionele aspecten (wat het systeem moet doen) en constructieve aspecten (hoe het te maken). Complexiteitverhogend werkt overigens ook nog dat een systeem zich zelden lineair van a tot z laat ontwerpen. Wanneer zich gaandeweg nieuwe technologie aandient en je zit bij t, kun je wel eens terug naar n moeten. “Architectuur is gecondenseerde leerervaring,” vond Mulder een ook wel geschikte definitie.

Voor een voorbeeld uit de praktijk maakte hij een uitstapje naar de bouwsector, die een standaard kent voor het structureren en bewaken van de communicatie tijdens het bouwproces. Daarbij wordt niet gecommuniceerd tussen ‘namen’ (personen en afdelingen kunnen wisselen), maar tussen ‘rollen’. De communicatie kent vijf stappen: verzoeken en aanvaarden voor de opdrachtgever, beloven, produceren en opleveren voor de opdrachtnemer. Dat is althans de theorie, in de praktijk zijn het 21 stappen: een verzoek kan geannuleerd worden, een opgeleverd product teruggetrokken. Die zestien extra stappen zijn geen uitzondering, maar regel, aldus Mulder. Alle communicatie gaat volgens dit patroon en volgens Mulder met succes. In tien jaar is het in Nederland bij 5000 bouwprojecten toegepast. Dat moet een forse toename betekenen, want toen Mulder anderhalf jaar geleden in de Mastercourse Ketensamenwerking over de bouwaanpak vertelde, waren het er ruim 2000. Daarmee geconfronteerd laat hij weten dat meespeelt dat hij intussen ‘voorzitter van de open standaard’ is geworden. “Daardoor heb ik meer zicht gekregen op het gebruik ervan, dat toen al hoger bleek te liggen.”

Meijer vindt de bouw, als het om architectuur gaat, een goed voorbeeld voor de IT. Als architectuur in de fysieke wereld het creëren van ruimte is, geldt datzelfde voor enterprise-architectuur. Ook binnen een organisatie wordt ruimte gecreëerd en wel voor het ontplooien van activiteiten.

Hij noemde als ‘missie en ambitie’ van de NS: “Reizigers voelen zich verbonden door NS. Samen met partners geven wij de reiziger regie over zijn openbaarvervoerreis van deur tot deur. Wij dragen bij aan betaalbare en duurzame mobiliteit in Nederland.” IT-keuzes worden ‘vanuit deze uitgangspunten genomen’. Dat leidt tot zeven bedrijfsdoelstellingen, waaronder gastvrijheid, punctualiteit, toereikende vervoerscapaciteit, drempelloos reizen van deur tot deur en adequate reisinformatie, met voor elke doelstelling een omschreven bijdrage vanuit de IT.

Kortom, aldus Meijer, “IT is business.” Dat betekent andere accenten in de IT-organisatie. “Die richt zich meer op de business: wat wil de business dat wij gaan doen?” Het betekent ook, nogal eens verwaarloosd, aandacht voor de mens binnen de enterprise-architectuur. En naast sociale en culturele aspecten aandacht voor tijdsgebonden aspecten, welke laatste Meijer ‘een van de moeilijkste onderdelen van de architectuur’ noemde.

Je kunt mooie ontwerpprincipes vastleggen, maar ze ook toegepast krijgen is iets anders. “We kunnen het niet afdwingen, want dan gaan mensen ondergronds,” aldus Meijer over een ervaren beperking van de werkzaamheid. “Wat we wel kunnen is het gesprek faciliteren.”

(Meer informatie over de mastercourse Architectuur vindt u op de overzichtspagina)


tags: ,

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.