partnermenu

zoeken binnen de website

Partnerpagina Conxillium

logo conxillium

Procura introduceert oplossing voor versturen kandidatenlijsten

door: Astrid van Leeuwen

weblogs | 11 juni 2020

Voorafgaand aan verkiezingen wordt sinds jaar en dag op elk adres in Nederland een kandidatenlijst bezorgd. Het bezorgen van deze ongeadresseerde post door PostNL is echter verleden tijd, omdat zij hebben besloten om voornamelijk nog geadresseerde post te bezorgen. En dus moeten ook de kandidatenlijsten worden voorzien van een adres.

Astrid van Leeuwen


Reden voor Procura om direct een onderzoek te starten naar de beste oplossing voor gemeenten, in overleg met het ministerie van Binnenlandse Zaken, de Kiesraad, de postverspreider en een testpanel van gemeenten en kiesgerechtigde burgers. In dit blog neem ik je mee in de verschillende scenario’s.

Scenario 1: de kandidatenlijst afdrukken in een huis-aan-huiskrant, meesturen met ongeadresseerd drukwerk en/of plaatsen op de website van de gemeente

Omdat het bezorgen van de kandidatenlijsten een zorgvuldige handeling betreft, werd deze belangrijke taak alleen uitgevoerd door speciaal daarvoor opgeleide postbezorgers. De kandidatenlijst meesturen met ongeadresseerd reclamedrukwerk vergroot de kans dat de kandidatenlijst het adres niet bereikt. Bovendien ontvangen mensen met een ‘nee-nee’ sticker geen reclamedrukwerk. Volgens de Nederlandse wet- en regelgeving is een gemeente verplicht om de kandidatenlijst op het adres van de kiezer te bezorgen. Het voorgestelde scenario voldoet simpelweg niet aan deze wetgeving en een gemeente kan onvoldoende waarborgen dat de lijst álle inwoners bereikt. Uiteraard staat het gemeenten wel vrij om kandidatenlijsten – naast de verzending op het adres van de kiezer – via nieuwsbladen en websites te delen.

Scenario 2: de kandidatenlijst samen met de stempas versturen

Uiterlijk 14 dagen voorafgaand aan de verkiezingen ontvangt elke kiesgerechtigde inwoner een persoonlijke stempas. Deze wordt geadresseerd bezorgd. Maximaal tien dagen later, dus uiterlijk vier dagen vóór de verkiezingen, wordt op elk huishouden een kandidatenlijst in de bus gedaan. Deze is niet persoonlijk aan de kiezer gericht. Het ligt voor de hand om beide documenten samen te voegen en geadresseerd te versturen. Uit onderzoek blijkt dat de processen die voorafgaan aan het samenstellen en produceren van de kandidatenlijst en de stempas, vrijwel niet te combineren zijn. Dat heeft vooral te maken met de regels in de Kieswet, die het bijvoorbeeld mogelijk maken om beroep aan te tekenen op een kandidaatstelling, waarna de Raad van State hierover uitspraak doet. Dit kan een aantal dagen in beslag nemen, dat gelijk effect heeft op de productietijd van de kandidatenlijst, die normaliter al krap is. Het naar voren halen van de productietijd is dan ineens van invloed op het gehele verkiezingsproces en vraagt om wijzigingen in de wetgeving. Dat is absoluut geen optie. Bovendien vragen beide, totaal verschillende productieprocessen veel aandacht en worden deze uitvoerig gecontroleerd. Het versnellen of samen laten gaan van deze processen brengt verschillende risico’s met zich mee. Zeker als het gaat om nauwkeurigheid.

Scenario 3: de kandidatenlijst geadresseerd bezorgen

Na voorgaande scenario’s uitgebreid te hebben onderzocht, blijkt de kandidatenlijsten geadresseerd bij de kiezers te bezorgen, de meest zorgvuldige en nauwkeurige manier. De langwerpige lijsten krijgen een nieuw jasje en zien er voortaan uit als een brochure op A4-formaat. Het aantal pagina’s is afhankelijk van het aantal politieke partijen en kandidaten. Op de voorzijde staat ’Aan de bewoner van dit adres’ geprint. Het grote voordeel van dit scenario is de herkenbaarheid. De kandidatenlijst blijft opvallen tussen eventueel tegelijkertijd bezorgde andere post. Op deze manier kan een gemeente garanderen dat de lijsten de kiezers bereiken. Als een gemeente kiest voor PostNL bestaat de mogelijkheid om de lijst met of zonder envelop te bezorgen. Heeft een gemeente een andere postverspreider, dan kunnen de kandidatenlijsten nog steeds als ongeadresseerde post worden bezorgd. Er staat dan geen adreskader op. De kandidatenlijsten worden wel als brochure op A4-formaat gedrukt. Zowel het ministerie van Binnenlandse Zaken, de Kiesraad en een testpanel van gemeenten en kiesgerechtigde burgers reageerden erg enthousiast op het nieuwe model. Ook is de test met de postverspreider positief verlopen en heeft afstemming over de planning inmiddels plaatsgevonden. Qua inhoud lijkt de lijst nog steeds veel op het stembiljet, waardoor de kiezers het document snel als zodanig herkennen.

Wat betekent het nieuwe model voor gemeenten?

Doordat de kandidatenlijsten nu moeten worden geadresseerd, zijn de kosten hoger dan gemeenten gewend zijn.Voor gemeenten blijft het bestelproces van de kandidatenlijsten vrijwel gelijk. Het enige verschil in dit proces is dat bij de bestelling en bezorging via PostNL een adressenbestand dient te worden aangeleverd vanuit de BRP (Basisregistratie Personen) met de aanhef ‘Aan de bewoners van’. Bij de eerstvolgende verkiezingen zijn de vernieuwde lijsten beschikbaar.

Astrid Van Leeuwen is projectmanager Verkiezingen | Procura | Conxillium | Burgerzaken | Lokale Overheid | Thought leadership Verkiezingen

tags:

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.