partnermenu

zoeken binnen de website

Partnerpagina ECP

Big data met en zonder dat P-woord

door: Cyriel van Rossum

artikelen | 17 juli 2014

Laten we eens praten over de kansen van big data zonder beren op de weg te zien. Dat was de insteek van het Seminar Big Data dat ECP op 8 mei belegde onder het motto ‘Lang niet altijd een Privacy issue’. Want juist bij de omgang met persoonsgegevens blijven we vaak hangen, terwijl dat niet altijd relevant is.

Big data met en zonder dat P-woord

‘Big data’ is hot. Wat de omvang ervan betreft: we ain’t seen nothing yet, want we sluiten steeds meer dataverzamelaars en -zenders op elkaar aan. Van energieverbruiksmeters en suikerspiegelmeters tot hardloopapparatuur en mobieltjes die elke nachtelijke woeling in bed registreren. Naar verwachting zijn er in 2020 wereldwijd zo’n 50 miljard apparaten met elkaar verbonden.

Ronald Verbeek, directeur van CIO Platform Nederland, sprak bij aanvang van de middag, mede georganiseerd door Nederland ICT en CIO Platform Nederland, de hoop uit dat het thema big data ook eens van een andere kant wordt belicht: die van de kansen, en niet uitsluitend de privacyaspecten. ECP richtte vorig jaar vanuit dezelfde optiek de expertisegroep Vermaatschappelijking van analytics op. Zijn missie: ‘data maximaal werkend te maken voor de maatschappij’.

Hergebruik

Raymond Ferron, de eerste spreker, toonde het maatschappelijk belang en de kansen van big data zonder dat privacy een issue is. Ferron leidt namens Rijkswaterstaat ‘De Digitale Delta’, een samenwerking tussen Rijk, kennisinstituten, Hoogheemraadschap Delfland en IBM. Belangrijk oogmerk van de samenwerking is even verrassend als logisch: voorkoming van verspilling in datagebruik. “Naar schatting dertig tot zestig procent van alle projecten in de waterwereld gaat zitten in datavergaring en -analyse”, aldus Ferron. “Per jaar wordt daaraan zeven miljard uitgegeven. Als er niks gebeurt aan de verspilling van data, zullen de kosten over een paar jaar tot negen miljard stijgen. Wij geloven dat er veel meer hergebruikmogelijkheden zijn en dat het rendement van big data enorm kan worden vergroot. Het gaat om uitwisselbaarheid en toegankelijkheid van data.”

Combinatie

Ook voor het Leids Universitair Medisch Centrum – data-industrie par excellence – is hergebruik van de data van groot belang. Patiëntendossiers, genetische informatie, biomateriaal, röntgenfoto’s en MRI-scans vormen een schat aan informatie. Zowel voor sturing van processen, het doen van wetenschappelijk onderzoek, als bij wijze van indicatoren voor de kwaliteit van de geleverde zorg. “We maken veel werk van combinatie en hergebruik van gegevens”, aldus informatie-architect Ursula Letschert. Complicerende factor? Privacy. “Het gaat om talloze behandelrelaties. En om medische ethiek. Het regelen van informed consent voor gebruik van individuele medische gegevens vereist een heel zorgvuldige administratie, temeer daar die intrekbaar is. Daarnaast moeten data ook zorgvuldig gepseudonimiseerd of geanonimiseerd worden. Tegelijkertijd zullen patiënten de voordelen inzien van herleidbaarheid van gegevens. Bijvoorbeeld wanneer zij anoniem meedoen aan een onderzoek en dit informatie oplevert die belangrijk is voor hun gezondheid. Dus moet technisch en organisatorisch goed geregeld worden dat anoniem ook echt anoniem is, met de mogelijkheid voor patiënten om te weten wat er verzameld wordt en om zelf toestemming te kunnen geven dat bepaalde informatie bij hen terugkomt. Letschert laat zien dat het LUMC in de smiezen heeft wat er moet gebeuren om data(her)gebruik acceptabel te laten zijn.

Perceptie

Henk van Haaster, thoughtleader big data bij CGI, illustreerde hoe het aan elkaar koppelen van data onderhoudsmonteurs in staat stelt om veel gerichter en effectiever onderhoud te plegen, waardoor veel geld kan worden bespaard. In het geval van CGI spelen geen privacykwesties, omdat er geen gegevens over personen verzameld worden. Wel herkende Henk de gevoeligheid van dat thema. In een vergelijkbaar geval zou het toevoegen van navigatiedata van monteurs een belangrijke verrijking zijn geweest, maar dit bleek gevoelig te liggen bij de werknemers. Overigens is duidelijk dat het bij privacy niet alleen gaat om welke gegevens er feitelijk worden verzameld, maar ook om perceptie. Een gepercipieerd privacyprobleem kan al voldoende reden zijn om innovatie te remmen.

Brutaliteit

Natuurlijk was er in de discussie ook aandacht voor ING, die recent aankondigde klantgegevens te gelde te willen maken bij bedrijven die daarmee beter zaken denken te kunnen doen. Het bijzondere van de ING-kwestie is dat het bedrijf zich volgens kenners over het algemeen keurig aan de Wet bescherming persoonsgegevens houdt, ook in dit geval, maar dat het niettemin van alle kanten werd afgefikt. “De reacties in de media waren pittig”, vond Van Haaster. “Maar het is wel goed dat de bank een beetje brutaliteit heeft getoond, want nu praten we er wel over.”
Volgens IT-auditor Jan Matto moeten ondernemers en overheden hun heil zoeken in ‘privacy by design’. Dat is het in een vroeg stadium inbouwen van mechanismen die voorkomen dat er verkeerde dingen gebeuren met data. Encryptie, pseudonimisering, anonimisering, van alles is mogelijk. Maar ook: bepaalde mogelijkheden doelbewust niet benutten. Waarom worden er bij transacties op internet altijd zo veel gegevens gevraagd om je te identificeren, terwijl het in veel gevallen ook met minder of zelfs zonder identificatie kan? Als je je aan de wet houdt betekent dat nog niet dat wat je doet maatschappelijk geaccepteerd is, stelde ook Simon Hania, voorzitter van de Privacy werkgroep van Nederland ICT en werkzaam bij TomTom. Hij hield een pleidooi voor de introductie van een nieuwe beroepsgroep: privacy engineers, ICT’ers die ‘continu en iteratief’ in de weer zijn met privacy.

Conclusies

Om technologische innovaties te laten slagen moet er vertrouwen zijn dat de over jou verzamelde gegevens niet tegen je gebruikt worden. De middag werd afgesloten met het bedenken van oplossingsrichtingen om big data te benutten met behoud van dit vertrouwen. Genoemd werden: transparantie, controle hebben over je eigen data, de klant het nut van big data laten inzien door ze nog beter te leren kennen zodat aanbiedingen meer aansluiten bij de behoeften, privacy by design, etaleren van goede voorbeelden, minder open normen in de wet, gelijke behandeling van mensen die ervoor kiezen om geen account te hebben bij grote Amerikaanse dataslurpers en slimmer analyseren en categoriseren welke soorten dataverzamelingen en -koppelingen nou echt problemen opleveren. Zo geef je mensen, bedrijven en overheden de kans om meer voordeel te hebben van de informatie die uit alle beschikbare gegevens te halen valt. Big data met een maatschappelijke ‘license to operate’ dus, zoals Sergej Katus, voorheen privacy officer van NS en nu Privacy Management Partners, het noemde.

[Kader]

Verantwoord omgaan met informatie

De laatste jaren zijn de zorgen over oneigenlijk gebruik van persoons- en bedrijfsgevoelige data toegenomen. Die zorgen zijn er vooral over een gebrek aan transparantie over het gebruik van gegevens en de beveiliging. Het wordt voor bedrijven en overheden dus steeds belangrijker om aan te tonen dat zij op verantwoorde wijze omgaan met informatie. ECP wil bijdragen aan het maatschappelijk debat hierover en aan de totstandkoming van concrete oplossingen. ECP organiseert diverse debatten tussen overheden, bedrijfsleven, politici, wetenschappelijke instellingen en de burger rondom het thema privacy in de informatiesamenleving. Daarnaast is ECP ook concreet aan de slag gegaan met de ontwikkeling van concrete hulpmiddelen voor bedrijven. Meer informatie op www.ecp.nl.

tags: , ,

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.