partnermenu

zoeken binnen de website

Partnerpagina ECP

‘Overheden zitten op goudmijn’

Doorbraakproject wil Smart Cities nieuwe kansen bieden met geodata

door: Nicole van der Steen

artikelen | 9 oktober 2014

Rotterdammers kunnen via de Energieatlas zien of hun dak geschikt is voor zonne-energie. Dat kan met geografische informatie van de overheid. Het Doorbraakprojectteam Open Data ziet volop nieuwe kansen om steden slimmer te organiseren met geodata. Als die maar beschikbaar komt.

Geodata: ‘Overheden zitten op goudmijn’

Veel waardevolle overheidsdata hebben een geografische component, oftewel een ruimtelijk karakter. Denk aan data over natuur, infrastructuur, bebouwde omgeving of bestemmingsplannen.

“De Nederlandse overheid zit op een enorme goudmijn die een gigantische hoeveelheid business kan opleveren. Mijn droom is dat data van de overheid gemakkelijk bereikbaar worden. Nu is dat niet zo”, stelt Mark Herbold. Hij is het boegbeeld van het Doorbraakproject Open Data en jaagt nieuwe kansen aan die met geodata van de overheid te realiseren zijn. Rien Bout, senior beleidsmedewerker bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu, is de linking pin naar de overheid om die data beschikbaar te krijgen. Bout en Herbold bereiden onder het thema Smart Cities een bijeenkomst voor die verschillende partijen uit de publieke en private sector bij elkaar moet brengen om tot kansrijke businesscases te komen.

Tientallen projecten

Smart cities zijn hot. Er zijn alleen al binnen de overheid veel partijen die zich ermee bezighouden. Ook op Europees niveau. Het Smart Cities and Communities Initiative van de Europese Commissie verstrekte onlangs nog 2,2 miljoen euro subsidie aan Rotterdam voor innovatieve vormen van warmtelevering. Binnen de Digitale Steden Agenda, een initiatief dat samen met het ministerie van Economische Zaken het convenant ‘Smarter Cities’ sloot, is er budget voor de steden om nieuwe projecten aan te gaan. Alleen al in Rotterdam en Amsterdam draaien tientallen Smart City-projecten; vele daarvan nog in de ontwikkelfase. Niet alleen het energievraagstuk is een onderwerp, maar ook andere stedelijke uitdagingen rond burgerparticipatie, mobiliteit, milieu en de zorg.

Het doorbraakproject dat Herbold voorzit, is een publiek-private samenwerking met daarin het ministerie van Binnenlandse Zaken, het ministerie van Infrastructuur en Milieu, TU Delft, TNO, GeoBusiness Nederland en het ministerie van Economische Zaken. Nadat het kabinet Open data/ICT als een van de kansrijke gebieden formuleerde waar doorbraken voor de Nederlandse economie te behalen zijn, startte dit doorbraakproject als een van de tien. Hergebruik van ‘overheidsdata’ als open data is niet nieuw. Onder meer de Europese Commissie dringt erop aan om zo veel mogelijk data beschikbaar te stellen aan burgers en bedrijven en paste daarom de bestaande richtlijnen voor het hergebruik van overheidsinformatie aan. De economische waarde die in Nederland en internationaal door het gebruik van open data kan ontstaan zou volgens onderzoek circa 200 miljoen euro bedragen.

Nederland loopt achter

“Veel waardevolle overheidsdata hebben een geografische component, oftewel een ruimtelijk karakter. Denk aan data over natuur, infrastructuur, bebouwde omgeving of bestemmingsplannen”, legt Herbold uit. Bout noemt een concrete toepassing: “Met die gegevens zijn bijvoorbeeld van elke stad kaarten te bouwen waarop in een oogopslag bestemmingen en aanvragen van omgevingsvergunningen te zien zijn. Zo’n kaart scheelt veel mensen tijd en vertelt ook waar de dynamiek van een stad zit.” Het probleem is volgens Herbold dat het gebruik van open geodata achterblijft bij de potentiële kansen, ook in vergelijking met het buitenland.

Mijn droom is dat data van de overheid gemakkelijk bereikbaar worden

Dat het beschikbaar krijgen van data geen sinecure is, blijkt volgens Bout onder meer uit de inspanningen van Rijkswaterstaat. Bout: “Dat is een goed voorbeeld van een organisatie die het opendatabeleid een warm hart toedraagt. Rijkswaterstaat heeft meer dan 2000 datasets. Er is aardig wat tijd nodig voor het in kaart brengen van alle data, het uitvinden op welke wijze deze data het best beschikbaar gesteld kunnen worden, rekening houdend met privacywetgeving. Rijkswaterstaat heeft daarvoor een handig afwegingskader ontwikkeld en past deze projectmatig toe. Geheel in de geest van open data deelt Rijkswaterstaat deze werkwijze met andere organisaties.”
Volgens Bout moeten ambtenaren op alle niveaus hun denken over data veranderen, het gewoon gaan vinden om deze te delen en inzien dat ze er economische en maatschappelijke beleidsproblemen mee kunnen aanpakken. “Ambtenaren bij alle overheden kunnen proactiever zijn in het delen van data en het denken over toepassingen”, stelt hij. Aan de andere kant ziet Herbold dat marktpartijen geen duidelijk beeld hebben bij de producten en diensten die met open data kunnen worden ontwikkeld.

Broedfase

Om marktpartijen een beter inzicht te geven in de mogelijkheden en overheden de waarde van geodata te laten zien organiseert het projectteam zogeheten estafettebijeenkomsten. Eerder dit jaar vonden estafettebijeenkomsten plaats over de thema’s water en duurzame energie. Op 6 november staan Smart Cities centraal. Volgend jaar staan voorlopig mobiliteit, bouw en zorg op de planning. Doel is om per bijeenkomst vijf tot tien businesscases te realiseren. Rien Bout: “We zijn nog aan het broeden op het thema Smart Cities, maar hebben al wel veel goede ideeën. De Smart City-aanpak vervlechten we met bestaande beleidsdoelen op het gebied van mobiliteit, milieu en ruimtelijke ontwikkeling.”

Herbold benadrukt dat hij partijen wil laten kijken vanuit de actuele economische en maatschappelijke vraagstukken in de stad. “Daarna bekijken we welke data relevant kunnen zijn en vervolgens zoeken we met de markt naar oplossingen.” Rien Bout: “We hopen dat partijen met nieuwe ogen naar bestaande maatschappelijke ontwikkelingen kijken. Denk aan de toenemende zelforganisatie en aan de digitalisering of aan vraagstukken rond bereikbaarheid, milieu en zorg.” Hij noemt als voorbeeld het grote aantal auto’s tijdens stranddagen in Den Haag. “Dit parkeerprobleem kan een van de vraagstukken zijn die we tijdens de estafettebijeenkomst oppakken.”

Kansrijke ideeën delen

Volgens Herbold zijn de bijeenkomsten belangrijke pijlers in de aanpak van het team. “We hebben heel veel contacten. Degenen die over data beschikken, een visie hebben op Smart Cities en app-bouwers komen bij elkaar. Hiermee willen we belemmeringen aanpakken en vraag en aanbod van open geodata beter op elkaar afstemmen.” Er is geen subsidiepot voor de doorbraakprojecten. Wel reikt het team prijzen uit voor de beste projecten. “Deze zijn het meest vernieuwend, hebben maatschappelijke meerwaarde en zorgen voor economisch rendement.” Winnaars kunnen een bedrag van 4.000 euro winnen, of een datacoach voor 20 uur. Herbold verwacht dat kleinere bedrijven, met name appbouwers, voor de prijzen in aanmerking komen. “Zij vinden het moeilijk om binnen de verschillende overheidsinstellingen hun weg te vinden. De coach helpt hierbij.”

Ambtenaren bij alle overheden kunnen proactiever zijn in het delen van data

Bout ziet dat het projectteam het delen van data kan versnellen. “We kunnen vraag en aanbod snel bij elkaar brengen. Het organiseren van congressen met het bedrijfsleven geeft inzicht in wensen en tegelijkertijd ook in de data die de overheid bezit. Op de estafettebijeenkomst over water hebben we gezorgd dat een databestand met hoogtegegevens versneld als open data beschikbaar kwam. Die data kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden voor het bepalen van de beste vluchtroutes bij wateroverlast. Bout ziet dat het team bij de follow-up van eerdere bijeenkomsten nog beter de vinger aan de pols moet krijgen om de resultaten te monitoren. Herbold reageert: “We hebben niet de illusie dat we alles kunnen. Maar we kunnen wel helpen met contacten aandragen en een kansrijk idee breder verspreiden. De markt moet het daarna voor een groot deel oppakken.”

Rol ECP
ECP (Platform voor de InformatieSamenleving) levert een bijdrage aan het verwezenlijken van de mogelijkheden die hergebruik van overheidsdata biedt, door het ondersteunen van het Doorbraakproject Open (Geo)Data. Dit doet ECP door het mede organiseren van estafettebijeenkomsten in verschillende sectoren (water, energie en Smart Cities) en de organisatie van de Nationale App Prijzen. Zie ook www.doorbraakmetopendata.nl en www.nationaleappprijs.nl.

tags: ,

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.