partnermenu

zoeken binnen de website

Partnerpagina IBM

IBM

Van weten naar leren en begrijpen

door: Rob Nijman

artikelen | 1 september 2016

Met cognitive computing kunnen we complexe vraagstukken te lijf die zich niet laten oplossen met traditionele ‘voorgeprogrammeerde’ oplossingen. De toepassingsgebieden zijn legio.


De verleiding is groot om de eigen tijd interessanter te vinden dan het verleden. Al zijn er ook mensen die graag in het verleden blijven hangen. Ik durf de stelling aan dat wij in het ICT-domein, niet alleen als researchers, dienstverleners en productleveranciers maar óók als opdrachtgevers en afnemers, in fascinerende tijden leven. Dat geldt zeker ook voor de raakvlakken van het openbaar bestuur met het ICT-veld. En voor zover nog niet iedereen daar achter is: die zijn overal aanwezig. Boeiend zijn niet alleen de ontwikkelingen die de bestaande praktijk beter maken, we houden ons ook hoopvol bezig met volledig nieuwe praktijken. We leven in de tijd van de opkomst van cognitive systems, neurosynaptische chips en quantum computing. Dat is geen lineaire vooruitgang meer, het zijn vernieuwingen of verbeteringen die geheel nieuwe perspectieven openen. Dat geldt met name voor het domein Cognitive Computing. Het IBM Watson-systeem tekende de afgelopen jaren voor een aantal spectaculaire doorbraken. Veel grote vernieuwingen met een groot positief maatschappelijk potentieel liggen echter nog voor ons.

Kenmerken

Maar eerst: wat zijn de onderscheidende kenmerken van het cognitieve systeem Watson?
Cognitive computing en op cognitie gebaseerde systemen versnellen, versterken en vergroten onze menselijke expertise door:
• het vermogen tot leren en het opbouwen van kennis;
• het begrijpen van natuurlijke taal;
• het op een voor ons natuurlijker manier kunnen omgaan met de menselijke gebruiker dan traditioneel geprogrammeerde systemen kunnen.
Meer en meer zullen cognitive systems in staat zijn om de manier van werken van het menselijk brein te simuleren en ons te helpen om (complexe) problemen op te lossen via het benutten van big data.

In dit domein van toepassingen en applicaties is niet alles meer traditioneel ‘voorgeprogrammeerd’. Met de enorme groei in data en verbindingen is dat vaak geen bewandelbare weg meer. Het aantal opties waarmee rekening moet worden gehouden is te groot, en voor een belangrijk deel onbekend. Dit domein is ‘probabilistisch’ van aard. Met lerende systemen, die er vormen van redeneren op na houden, die zich in gewone mensentaal (ja, zelfs in specifiek jargon) met ons kunnen verhouden, en die door de interactie met de buitenwereld steeds deskundiger worden. Tot een niveau waarop – ook doordat dergelijke systemen met gigantische hoeveelheden data van allerlei aard kunnen omgaan – zij alleen al daardoor een onmisbare rechterhand zullen vormen voor deskundigen binnen allerlei werkvelden.
Die toepassingsgebieden zijn legio, en worden zeker niet alleen door IBM naar voren gebracht. Zij ontstaan in belangrijke mate door samenspraak met geïnteresseerden in zowel de publieke als de private sector. Dat heeft ondertussen al geleid tot specifieke Watson-toepassingen die variëren van helpdeskondersteuning tot het bestrijden van cybercriminaliteit.

Kankerbehandelingen

Medici hebben al vroeg belangstelling voor Watson getoond. Vooral op het gebied van het kankeronderzoek zijn belangwekkende stappen gezet. Watson wordt gebruikt als hulpmiddel om een persoonlijk behandelplan op te stellen voor een kankerpatiënt. Dat gebeurt onder andere door het vergelijken van behandelingsgeschiedenissen, het benutten van genetische informatie en de verwerking en beoordeling van scans en symptomen. Met als bron van kennis een enorme hoeveelheid data die voor een arts binnen de hem of haar beschikbare tijd uiterst lastig volledig te benutten zou zijn. Watson put razendsnel uit miljoenen gigabytes met medische informatie, waartoe ook medische vakliteratuur behoort.

Juridische vraagbaak

De juridische wereld volgt op de voet. De firma ROSS Intelligence heeft met Watson een research tool gemaakt voor de advocatuur, dat in een fractie van de gebruikelijke tijd omvangrijke dossiers en documenten op relevante kernaspecten kan doorzoeken en op basis daarvan met een hogere kwaliteit tot oordeelsvorming kan komen. Het verschil met de huidige generatie juridische research tools is het cognitieve karakter. Het Watson ROSS systeem is niet (voor-)geprogrammeerd, maar leert voortdurend. Het treedt in gesprek met confrères zoals in de praktijk gebruikelijk. En, jazeker, Watson is ondertussen naar Law School geweest waar hij met succes een graad heeft behaald. De voordelen? Snelheid (en daardoor betaalbaarheid voor cliënten), objectiviteit en een consistente kwaliteit. Ook hier bedoeld als deskundige assistent van de menselijke professional.

Internet of Things

De omgang met de immense hoeveelheid data – van een complex en niet zelden onvoorspelbaar karakter – die het Internet of Things (IoT) voortbrengt leent zich bij uitstek voor een cognitieve aanpak. IBM opende eind vorig jaar haar wereldwijde Watson IoT hoofdkantoor in München met een aankondiging van nieuwe toepassingen, functies en ecosysteem-partners. Met als doel om de krachtige mogelijkheden uit te breiden van cognitive computing in de richting van de miljarden onderling verbonden devices, sensoren en systemen die samen het Internet of Things vormen.

Het moet een groot genoegen zijn voor beleidsmakers en uitvoerende organisaties binnen de (semi-) overheid om de mogelijkheden van cognitive computing te verkennen ten behoeve van een in alle opzichten goed functionerende informatiemaatschappij.

Rob Nijman is client executive Rijksoverheid IBM

tags: ,

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.