partnermenu

zoeken binnen de website

Partnerpagina ICTU

ictu logo

Milieuhandhavers kijken bij elkaar in de keuken

door: Fred Teunissen

artikelen | 25 oktober 2012

Rampen als die in Enschede en Moerdijk schudden bestuurlijk Nederland wakker. Zonder efficiënt en effectief toezicht op ‘milieu’ kan het ernstig misgaan. De commissie Mans constateerde dat de organisatie van dit toezicht rammelt. Er wordt nu gewerkt aan het verbeteren ervan.

ictu logo

Een van de maatregelen is het ontwikkelen en implementeren van een informatie-uitwisselingssysteem waarmee handhavende instanties elektronisch informatie kunnen delen via een landelijke structuur: Inspectieview Milieu (IvM). De milieutoezichthouders en milieuhandhavers kunnen met IvM bij elkaar in de keuken kijken, waardoor een completer beeld ontstaat, toezicht en handhaving effectiever en efficiënter worden en tegelijkertijd risico’s kunnen worden geminimaliseerd.
Om een en ander te realiseren startte anderhalf jaar geleden het Programma Informatie-uitwisseling Milieuhandhaving (PIM), een interbestuurlijk programma van Rijk, provincies en gemeenten. ICTU werd als opdrachtnemer aangetrokken.

Het ontstaan van Inspectieview Milieu volgt op de onderzoeken die de commissies Mans en De Ridder deden naar de vuurwerkramp in Enschede in mei 2000, vertelt Tim Berkelaar, adviseur bij ICTU. “Een sleutelconclusie in de rapportages is dat de informatie er wel is, maar niet wordt gedeeld. Er spelen hier twee problemen. Het eerste is dat van de versnippering. Er zijn in ons land zo’n 500 organisaties betrokken bij milieutoezicht en handhaving. Denk aan gemeenten, provincies, waterschappen, politie, OM, brandweer, milieudiensten en diverse rijksinspecties. Het tweede probleem is dat van de communicatie. Al deze organisaties hebben informatiesystemen, die niet of maar zeer gedeeltelijk op elkaar aansluiten. Ook als ze bereid zijn informatie met elkaar te delen, lukt ze dat toch maar zeer ten dele.”

Helicopterview

Er was nog een reden om te gaan bouwen aan een instrument dat een goede helicopterview en veel rijkere informatie biedt, vult Ila Bujar, projectmanager bij ICTU, aan: “De overheid slankt af. Dat betekent dat er efficiënter gewerkt moet worden. De rijksinspecties hebben dit al met elkaar afgesproken en ook de andere overheden haken hier nu op in. We hebben een goed voorbeeld aan de Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond, die effectief werkt.”

Titia van Leeuwen, programmamanager PIM, licht toe dat PIM deel uitmaakt van een breder landelijk beleid, waarvoor het rapport van de commissie Mans de basis legde. “We gaan toe naar regionale uitvoeringsdiensten, oftewel RUD’s, voor de uitvoering van de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving voor milieu. En sommige RUD’s krijgen die taken ook al voor bouw en ruimtelijke ordening, de zogenoemde wabo-taken. Voor de vorming van RUD’s is het Programma Uitvoering met Ambitie in gang gezet vanuit drie departementen: Veiligheid en Justitie, Binnenlandse Zaken, en Infrastructuur en Milieu, de provincies en de gemeenten. Ook het Openbaar Ministerie en de politie zijn nauw betrokken bij dit programma.”
Beleidsvorming blijft het terrein van de betrokken gemeenten en provincies, aldus Van Leeuwen. ”Het is de uitvoering – dus de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving – die overgaat naar de RUD’s. Er zullen er zo’n 28 komen en ze krijgen een behoorlijke capaciteit met zo’n100 tot 200 fte per dienst. Hiermee ondervang je een groot nadeel van de huidige situatie. Milieuambtenaren in kleine gemeenten hebben nu tal van gebieden waarop ze zich moeten richten en dat komt de diepgang van hun expertise niet ten goede. In de RUD’s kun je specialiseren, kennis opbouwen en vergroten, en dus de kwaliteit van de dienst en de handhaving verhogen. Per 1 januari 2013 gaan de RUD’s formeel van start.”

Op basis van dit bredere RUD-beleid kreeg Tim Berkelaar in 2010 van een projectgroep van de toenmalige ministeries van Justitie en VROM de vraag voorgelegd of de Inspectieview Bedrijven, die eerder door de ICTU in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid was ontwikkeld, kon worden uitgebouwd met milieu-informatie. Berkelaar deed met de projectgroep een vooronderzoek en adviseerde in positieve zin over deze vorm van hergebruik. Hierna kreeg de ICTU opdracht voor de ontwikkeling en implementatie van een Inspectieview Milieu.
Het Programma Informatie-uitwisseling Milieuhandhaving omvat naast de bouw van het uitwisselingssysteem ook andere elementen, zoals de implementatie van ketenhandhaving (bijvoorbeeld rond asbest of vuurwerk) en de ontwikkeling van nieuwe functionaliteiten, zoals voor het analyseren van grote hoeveelheden data.
Verder zijn verschillende randvoorwaarden geformuleerd die noodzakelijk zijn om het programma als geheel te laten slagen, zoals het vaststellen van standaarden en het zorgdragen voor een juridisch kader (zie hiervoor het kader over de zeven sporen van PIM).

Webapplicatie

Het programma loopt nu anderhalf jaar. Het eerste jaar is veel energie gaan zitten in overleg met de betrokkenen, vertelt Bujar. “We moesten vaststellen welke informatie we met elkaar willen delen. Sinds een paar maanden zijn we daadwerkelijk aan het bouwen en inmiddels is er een eerste werkende demo van het systeem opgeleverd.”
“Het gaat om een webapplicatie, die de informatie uitleest uit de systemen van de deelnemers”, verduidelijkt Berkelaar. “De organisaties blijven zelf hun informatie vastleggen in hun eigen systemen. Wij halen die op en maken die toegankelijk voor de andere partijen. We sluiten naast bijvoorbeeld de rijksinspecties, de politie, het OM en andere handhavende instanties alleen RUD’s aan op het systeem, dus geen gemeenten en provincies. De provincies en gemeenten werken hiertoe samen in een RUD.”
Naast de Inspectieview Milieu is er ook behoefte aan functionaliteit voor het maken van analyses, legt Bujar uit. “IVM is vooral bedoeld voor de inspecteur die op pad gaat. Nu kan hij de resultaten zien van de inspecties van collega’s van andere organisaties. Aan de andere kant is er ook behoefte aan een ander type data, bijvoorbeeld alle snackbars in Amsterdam waar de afgelopen tijd incidenten zijn geweest. Dit soort bulkgegevens zijn voer voor analisten, die daar bijvoorbeeld planningen en risicoanalyses mee maken. Het ontwikkelen van deze functionaliteit is een volgende stap.”

Bij iedere deelnemende inspectie moet een project worden opgezet om Inspectieview Milieu op de juiste wijze te kunnen voeden met gegevens. PIM faciliteert en ondersteunt daarbij. Standaardisatie is een sleutelpunt. Berkelaar: “Veel basisgegevens zijn al gestandaardiseerd. We gebruiken nu de inschrijving in het Handelsregister als een zeer centraal gegeven. Maar je kunt dat uitbreiden naar locatiegegevens op basis van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en Basisregistratie Grootschalige Topografie. Daarvoor is het wel nodig dat de verschillende organisaties hun informatie ook volgens deze standaarden vastleggen. Er is al veel kennis aanwezig over standaardisatie. Ook wordt gezorgd voor de afstemming met het landelijke beleid op het gebied van de e-overheid infrastructuur.”

Zo’n programma is een complex geheel, aldus Van Leeuwen. “We geven niet alles uit handen. We zorgen er binnen PIM voor dat we voldoende expertise in eigen huis hebben om de ICT-ontwikkeling in het programma kritisch te volgen, mee te denken en bijdragen te leveren.” Ila Bujar beaamt dit: “Er is duidelijk sprake van een ontwikkeling binnen de digitale overheid naar meer samenwerking en synergie. In het verleden kwam het voor dat grote projecten door overheden bij ICTU werden ‘gedropt’. Nu is het eerder teamwerk, waarbij ook links worden gelegd naar reeds ontwikkelde bouwstenen en kennis uit ons netwerk wordt benut. We werken inmiddels met een veel bredere kijk op ICT.”

De zeven sporen van PIM

Het Programma Informatie-uitwisseling Milieuhandhaving (PIM) kent zeven projecten. Drie hebben betrekking op de informatie-infrastructuur en de overige vier op randvoorwaarden.

1 het ontwikkelen van een uitwisselingssysteem;

2 het implementeren van ketenhandhaving;

3 het uitbreiden van het systeem met nieuwe functionaliteiten (bulkopvragingen, signaleringsfunctie);

4 het ontwikkelen van standaarden;

5 het overeenkomen van een eenduidig juridisch kader;

6 het integreren en harmoniseren van landelijke meldpunten;

7 het faciliteren van draagvlak en betrokkenheid, alsmede het stimuleren van een op informatie-uitwisseling gerichte attitude en werkwijze in de milieuhandhaving.

PIM wordt aangestuurd door een interbestuurlijke stuurgroep en heeft als directe opdrachtgever de inspecteur-generaal van de Inspectie van Leefomgeving en Transport. Daarnaast heeft PIM een begeleidingscommissie waarin vertegenwoordigers van de betrokken instanties deelnemen, zoals ministeries, provincies, gemeenten, het Openbaar Ministerie, de politie en rijksinspecties.

tags: , , ,

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.