partnermenu

zoeken binnen de website

Partnerpagina ICTU

ictu logo

Zonder pragmatisme geen basisregistraties

door: Freek Blankena

artikelen | 1 juli 2012

Het stelsel van basisregistraties mag dan een goed doordacht geheel zijn, de invoering van de onderdelen blijft een leerproces. ICTU heeft geleerd dat een alles-of-niets-benadering in de praktijk niet werkt, wel een interactieve en pragmatische aanpak.

ictu logo

Een ambulance die te laat op een nieuwbouwadres aankomt omdat dat nog niet in de routeplanner was verwerkt? Het zal niet meer voorkomen, want Ambulancezorg Nederland gebruikt tegenwoordig informatie uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en daar staan nieuwbouwwoningen al in voordat ze gebouwd zijn. Het is een voorbeeldje van de gestage beweging in de richting van een efficiëntere overheid die betere dienstverlening kan bieden. Die beweging stoelt voor een groot deel op het stelsel van basisregistraties, waarin adressen, persoonsgegevens, bedrijfsnamen en geo-informatie op de juiste plek eenduidig zijn vastgelegd – vaak met de gemeente als frontoffice. Diverse koppelingen tussen de basisregistraties moeten voor het hergebruik van die informatie zorgen en in 2016 moet het stelsel operationeel zijn. Momenteel bereiden gemeenten zich voor op het inrichten van de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en de koppeling tussen de BAG en de Basisregistratie Waardering Onroerende Zaken (WOZ). Die stappen zijn geen sine cure voor de gemeenten, die ook nog eens onder druk staan van bezuinigingen en decentralisaties.

Praktijk

Echte onwilligheid om die registraties in te voeren zien betrokkenen bij ICTU nauwelijks. “Maar je moet niet de illusie hebben dat alle gemeenten staan te trappelen om dat stelsel in te voeren”, zegt Marthe Fuld, projectleider van het STelsel Oplossings- en UitvoeringsTraject (STOUT). ICTU heeft inmiddels wel geleerd dat het bedenken van het stelsel (als verzameling bouwstenen van het oorspronkelijke NUP) alleen niet voldoende is en die ‘O’ impliceert natuurlijk al dat er iets op te lossen valt. “We zorgen dat er voldoende kennis is voor alle werkers in het veld en helpen de knelpunten oplossen.”

Theorie en praktijk komen elkaar steeds vaker tegen, ziet Fuld. “Er is hier inmiddels veel kennis, maar we kunnen ons niet blijven richten op hoe we dachten dat het ooit zou moeten. We maken de stap van concept naar realisatie.”
Norbert Schmelzer, die als programmamanager Implementatie BAG uitgebreide ervaring heeft met de inmiddels ingevoerde BAG, schetst hoe de aanpak vanuit ICTU nu is. “Uitleggen dat en hoe je er als gemeente of organisatie wijzer van wordt, vervolgens helpen met invoeren en kijken of ze het ook daadwerkelijk oppakken, en als ze dat nog steeds niet doen alsnog druk zetten, want er zijn wel harde afspraken gemaakt.” Echte ‘dwang’ is uiteindelijk nauwelijks nodig; bij de BAG bleef dat beperkt tot een paar gemeenten.

Denkfout

Maar vervolgens is het vooral zaak allerlei nuttige dingen te doen met die BAG. De inmiddels afgeronde koppeling met de GBA (die dus nu de adresgegevens uit de BAG haalt) is er één van, maar er is veel meer mogelijk. “Wat we hebben geleerd is dat het een denkfout is dat de basisregistratiegedachte vanzelf wel gaat werken als je nu maar gegevens centraal neerzet en ervoor zorgt dat iedereen erbij kan. Dat het wettelijk nou eenmaal moet, betekent niet dat het vanzelf gaat.”

Fuld wil het ook van de andere kant bekijken. “Er is een wet en die moet worden toegepast en dan ga je je realiseren hoeveel schakeltjes daartussen zitten. De wet komt uit Den Haag en gaat over gegevens. Maar in het veld zijn ze bezig met fraudeopsporing of dienstverlening of het goedkoper inrichten van bulkprocessen. Dat zijn heel andere mensen dan die we van dichtbij kennen uit het stelsel.” In de contacten met die mensen blijken details uit de theoretische concepten vaak niet te kloppen. Dan worden het knelpunten.

Corporatie

Zo is ICTU bij een woningcorporatie aan de slag gegaan. Schmelzer: “Wat er bijvoorbeeld misgaat is de communicatie tussen woningcorporaties en de gemeente over ‘wie woont waar?’ Mensen schrijven zich ergens in waar ze niet wonen of omgekeerd, zeker in Amsterdam, waar de woningmarkt krap is. De communicatie tussen de GBA en de corporatie ging mis, omdat op adresniveau werd uitgewisseld en dat begreep de GBA dan niet goed. De straatnaam werd verkeerd gespeld of de nummeraanduiding was niet correct. We hebben besloten op ID-niveau te communiceren. Elk gebouw heeft in de BAG immers een uniek nummer gekregen. Nu gaat het wel goed. En met dit soort voorbeelden kun je aan andere gemeenten en corporaties uitleggen hoe ze wijzer worden van het stelsel. Dat doe je niet met architectuurverhalen. Je moet dus zorgen dat je processen begrijpt en dat lukt alleen als je met mensen werkt die uit die segmenten komen. Een woningcorporatie is iets heel anders dan de studiefinanciering.”

Die studiefinanciering is een mooi voorbeeld van hoe het stelsel soms eenvoudige nieuwe mogelijkheden biedt om het werk effectiever te doen, vult Fuld aan, “maar je moet wel op het idee komen om ze ook toe te passen. DUO, Dienst Uitvoering Onderwijs, verstrekt studiebeurzen aan studenten en als die uitwonen, krijgen ze meer. Op een goede dag bedachten de mensen van DUO dat ze op basis van de geregistreerde geometrische gegevens konden zien welke studenten vlak bij hun ouders wonen, want die geometrie is nu bij het BAG-adres opgeslagen. Toen bleken diverse studenten aan de overkant van de straat te wonen bij hun grootouders of bij de buren en dus waarschijnlijk niet echt uitwonend te zijn.”

Schakelkast

ICTU heeft een soort ‘schakelkastfunctie’ in de invoering van het stelsel, naast de ondersteunende rol van VNG/KING, zegt ICTU-directeur Elly Bogerman. “Bij ICTU komen veel dingen op het snijvlak van beleid en uitvoering bij elkaar. Wat er is bedacht is nog niet zo maar geïmplementeerd. Dat hergebruik zinnig is, daar zal niemand wat op tegen hebben. Maar vervolgens zorgen dat het in de praktijk wordt gebracht op plekken waar daar lang niet altijd tijd, geld en energie voor is, daar is meer voor nodig.” De ene organisatie is de andere niet. “Je kunt vaak gebruik maken van een ‘coalition of the willing’. Er zijn voorlopers, bijvoorbeeld grote gemeenten die het zelf bedenken omdat ze het nodig hebben en waar wij van leren. Het is de kunst om te verzamelen wat er bedacht is op andere plekken. Het helpt als je kunt laten zien wat de effecten zijn bij organisaties waar het al werkt. Je moet ook de prioriteiten in aanmerking nemen. De volgorde van invoering van de bouwstenen kan van gemeente tot gemeente verschillen.”

Stip

De oorspronkelijke stelsel-architectuur (NORA) moet een ‘stip aan de horizon’ zijn, stelt Fuld. “Anders wordt het een rommeltje. Maar de sprong tussen nu en de perfectie is vaak zo groot dat je wel stepping stones moet creëren.” Schmelzer heeft nog een voorbeeld van zo’n tussenstap voor organisaties die het gebruik van de BAG nog te ingewikkeld bleken te vinden. “Dan gaan wij nadenken over een haalbare oplossing die misschien niet alles met alles verbindt. Zo hebben we bijvoorbeeld met het Kadaster samen op gegevensniveau de verbinding gelegd, dus niet op systeemniveau, en ons afgevraagd ‘welke kadastergegevens – perceel, kadastraal nummer – moet je nu koppelen aan welke BAG-gegevens, bijvoorbeeld een object-ID of een geografisch coördinaat’. En daar hebben we gewoon een koppeltabel voor gemaakt, waarin de belangrijkste gegevens uit het kadaster voor 100 procent gekoppeld zijn aan de belangrijkste gegevens uit de BAG. Die koppeltabel hebben we voor iedereen beschikbaar gemaakt. Zo hoeft men niet te wachten tot men er helemaal klaar voor is en kunnen organisaties ook nu stappen vooruit zetten.”

Xander van der Linde, trekker van de ICTU-expertgroep Gegevens in ketens:
“Goede overheidsdienstverlening staat of valt met het effectief delen van gegevens tussen overheden en het koppelen van informatie in werkprocessen. ICTU heeft een groep experts in huis die overheden bijstaat bij alles wat komt kijken bij juist (her)gebruik van gegevens in ketens en het organiseren van een adequate informatievoorziening. ICTU brengt die kennis in de praktijk bij de Registratie niet-ingezetenen, modernisering GBA, de landelijke voorziening WOZ,implementatie BAG en projecten van het programma i-NUP voor de Programmaraad van het Stelsel van Basisregistraties (zoals STOUT). Verbindingen leggen en samenwerken met andere overheden staan daarbij centraal.”

tags:

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.