partnermenu

zoeken binnen de website

Partnerpagina PBLQ

logo pblq

Worstelen met ambities

door: Henk de Jong

artikelen | 1 februari 2019

Als lid van de nationale korpsleiding van de politie leidde ik in de periode van 2015 tot en met 2018 het strategieproces. We maakten gebruik van diverse studies en gaven opdrachten om zicht te krijgen op relevante veranderingen. Niet verrassend, maar wel confronterend was dat technologie een van de grote drijvers van verandering bleek. Zowel voor de aard van veiligheidsvraagstukken als voor de (on)mogelijkheden om de politieorganisatie te ontwikkelen.

PBLQ

Beeld: Shutterstock

We zagen dat cybercrime zeer snel groeide, dat cybersecurity een majeur issue aan het worden was, en dat artificial intelligence en data-science het werk van de politie ingrijpend zouden kunnen veranderen. Bij cybercrime en cybersecurity bleek dat er niet alleen klassieke criminelen actief in waren, maar dat het ook om internationale criminele organisaties ging en dat er statelijke actoren bij betrokken waren. Geopolitiek werd relevant om het werkveld van de politie te begrijpen.

Aanvankelijk stuitte deze duiding van verandering van veiligheidsvraagstukken op scepsis. Zo’n vaart zou het allemaal niet lopen, vonden vertegenwoordigers van ‘het gezag’. De realiteit ontwikkelde zich echter sneller en ingrijpender dan was voorzien. De beïnvloeding van verkiezingen in de Verenigde Staten via onder meer Facebook, hacks van politieke partijen en de ontdekking van jarenlange Russische hack-operaties in Nederland, maakten duidelijk dat het geen toekomstscenario’s waren maar keiharde realiteit. Politie, Defensie, NCTV en de inlichtingendiensten zijn gezamenlijk bezig met een inhaalslag om de nieuwe situatie het hoofd te bieden.

Het gebruik van technologie om de politie slimmer, effectiever en doelmatiger te maken werd met enige voorzichtigheid geambieerd. We keken immers met een schuin oog naar de Belastingdienst, waar de ambities die in mei 2014 nog zo krachtig werden verwoord, leidden tot grote problemen. Er was vooral ruimte voor vele kleinere initiatieven. Tegelijk werd in de ambities van de politie wel opgenomen dat technologie een belangrijkere rol moest gaan spelen en is dat ook vertaald naar financiële ambities en beleid om deels een ander type medewerkers te werven. Het nieuwe kabinet heeft deze ambities gehonoreerd.

Breder in de publieke sector zien we dat technologie de samenleving verandert en dat er op onderdelen nieuwe rollen van overheden nodig zijn. Expertise is echter schaars en velen maken zich zorgen om het tempo dat we met z’n allen in staat zijn te maken. Dat geldt ook voor het gebruik van technologie in primaire processen van publieke organisaties en de beperkte veranderkracht die we met z’n allen weten te bereiken.

Er is in zekere zin een vergelijking te maken met hoe we aan het einde van de vorige eeuw aankeken tegen de komst van internet. De verwachtingen waren hoog, maar aanvankelijk viel het tempo van de verandering tegen. Nu, zo’n twintig jaar later, zijn hele sectoren radicaal veranderd en zijn internet en digitaal niet meer weg te denken uit de moderne samenleving.

Twee assen

Onlangs was ik deelnemer aan een trainging ‘digitale transformatie’ aan het IMD in Lausanne. Alle andere deelnemers kwamen uit de private sector. En van behoorlijk relevante bedrijven. Zij maakten zich vooral druk om de dreiging van disruptie van hun sector door de grote techbedrijven enerzijds en start-ups anderzijds. Duidelijk was dat deze besluitvormers heel goed wilden begrijpen in wat voor speelveld ze eigenlijk opereerden en ze waren op zoek naar hoe ze tempo konden maken om de strijd niet te verliezen.

Een veelzeggende curve werd gepresenteerd op twee assen. De ene as gaf de mate van klant-oriëntatie en klantgemak aan. De andere as de mate van disruptie. Het is geen verrassing dat de reissector op beide zeer hoog scoort. Booking.com en Airbnb hebben de sector volledig veranderd. Ook de mediasector scoort hoog. Traditionele mediaorganisaties hebben het moeilijk. Netflix, YouTube en hun soortgenoten kapen de kijkers weg. We zien nu ook in Nederland dat de publieke omroep hierop nog geen echt antwoord heeft; de STER-inkomsten slinken en er is extra belastinggeld nodig om tijd te kopen om een antwoord te vinden.

Links onderaan in de curve stonden de overheden. Nauwelijks een oriëntatie op ‘de klant’, nauwelijks digitale ‘klantinteractie’ en nog geen disruptieve concurrenten. Dit beeld is zeer alarmerend. En wel om twee redenen. Ten eerste omdat publieke organisaties zich langzaam maar zeker dreigen te vervreemden van het publiek. Ten tweede omdat er een groot risico is dat talent op enig moment de publieke sector ook niet meer ziet zitten.

Het is bepaald nog niet te laat om in actie te komen. Er zijn tal van initiatieven genomen om een inhaalslag te maken en meer dan ooit is er ambtelijk, bestuurlijk en politiek belangstelling voor het thema digitale transformatie. De eerste kernvraag is of we op dit moment snel genoeg gaan. Het antwoord spreekt voor zich. De tweede kernvraag is of we sneller kunnen handelen. Het antwoord op die vraag is niet zo makkelijk. Daar gaan op dit moment wel heel veel gesprekken over.

Ik heb afgelopen zomer de keuze gemaakt om voor PBLQ te werken. Vanuit het besef dat we in de publieke sector grote verantwoordelijkheden hebben om enerzijds de impact van digitalisering van de samenleving te gidsen en anderzijds om tempo te helpen maken met gebruik van technologie en innovatie in het publieke domein. De eerste kennismakingen vanuit deze rol stemmen me hoopvol. We hebben met z’n allen wel heel veel te doen en ik vermoed dat we daar een specifiek regime voor moeten ontwikkelen. Een ‘Deltaplan’ misschien?

Henk de Jong is algemeen directeur van PBLQ

tags:

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.