zoeken binnen de website

Doodzonde, weggegooid geld, gemiste kans

Arda Gerkens

door: Arda Gerkens | 18 september 2012

Deze zomer was ik op reis in onder meer Mongolië. Ik besloot te gaan naar het Tiara Resort in Terelj, een natuurgebied even buiten Ulaanbaatar. De keuze was op het Tiara Resort gevallen omdat de onderneming was opgericht door Nederlanders, gesteund door het ministerie van Economische Zaken.

Gerrit Zalm zelf was er op bezoek geweest en daarvan prijken nog de foto’s aan de wand. Ze hadden een zwembad, een mooi hotel, gertenten om in te slapen en ze boden allerlei leuke activiteiten aan. Voor mij en de kinderen leek dit uitermate geschikt.

De aankomst was echter tegenvallend; het zwembad bleek al jaren niet meer open, niemand sprak een woord Engels of Nederlands en even leek het erop of wij een ander verblijf zouden moeten kiezen. Ons verblijf werd toch nog leuk, dankzij een Nederlander en zijn vrouw, die tijdelijk actief waren in het Resort. Ze spraken hun talen, namen ons mee op de trektocht en hielpen ons met allerlei andere kleine zaken.

De laatste middag dat ik daar was, zat ik mijmerend in de deuropening van mijn gertent. Hoe kan het dat zo’n goed initiatief zo enorm snel vervallen is? En hoe zit het dan met de staatssteun die daar aan gegeven is? Is er wel controle over de voortgang van zo’n project? Wat een mooi initiatief leek, bleek immers snel verloederd en ten dode opgeschreven. Dat kan natuurlijk bij iedere onderneming gebeuren, maar het leek mij hier niet nodig. Er was voldoende animo bij de toeristen, maar ik was op mijn reis nog niet eerder een zo gedemotiveerde staf tegen gekomen. Van wat een bloeiende zaak had kunnen zijn, is uiteindelijk niets terecht gekomen.

En dat deed me denken aan NOIV, Nederland Open in Verbinding. Een mooi initiatief voortgekomen uit het beleidsplan wat staatssecretaris Heemskerk zo vurig had neergezet tijdens zijn regeerperiode. Er is veel geld in gaan zitten, maar uiteindelijk is het programma een stille dood gestorven. Niet omdat er geen behoefte meer aan was, nee de behoefte is groter dan ooit, nog veel te vaak grijpt de overheid gemakshalve naar closed source. Het verspreiden van kennis, het ondersteunen van overheden en het stimuleren van het overheidsbeleid is hard nodig. Men zal zeggen dat dit beleid verankerd is in andere projecten van de overheid, maar dat is echt onvoldoende. Het was juist goed om een duidelijk herkenbare organisatie te hebben, die het OSOSS-beleid (open standaarden, open source software) vol passie zou neerzetten.

Zoals een goede manager de staf van een hotel duidelijk kan maken, wat de wens van de klant is, zo had NOIV de taak overheden duidelijk te maken welke enorme voordelen er te behalen zijn met OSOSS.
Helaas, de overheid heeft geïnvesteerd in iets wat ze vervolgens heeft laten doodbloeden. En met het sterven van NOIV sterft het OSOSS-beleid. Doodzonde, weggegooid geld, gemiste kans. Maar net zoals de verspilling van de subsidie aan het eens zo mooie Tiara Resort, ook zo onnodig.

Arda Gerkens is directeur van HCC, een vereniging van circa 90000 computergebruikers

reacties: 7

tags: ,

  • Mathieu Paapst (Rijksuniversiteit Groningen) #

    19 september 2012, 16:50

    Hallo Arda,
    Ik ben het er mee eens dat er nog steeds behoefte is aan een programma. Zeker omdat verandering niet vanzelf zal gaan. We spreken namelijk al vanaf 1992 (!) over de beoogde toepassing van open ICT, en zelfs de grote pleitbezorger uit 92, de Europese Commissie, weet nog steeds niet hoe ze op een correcte wijze software moet aanbesteden zodat oepn source een eerlijke kans krijgt.

    Ik ben het niet met je eens dat er veel geld in is gestoken. In vergelijking tot andere stimuleringsprogramma’s, of in vergelijking tot de uitgaven van de overheid aan ICT projecten, is de 1,35 miljoen per jaar een schijntje. Daar kun je namelijk nooit de gehele (semi) publieke sector van bedienen, en dan ook nog grote resultaten boeken. Om het concreet te maken: Het programma Govcert.nl koste in 2011 bijvoorbeeld ruim 4,3 miljoen per jaar.

    Op 10 januari organiseer ik een symposium over interoperabiliteit en leveranciersonafhankelijkheid binnen de overheid. Je bent van harte welkom. Zie: www.barrieres.net

  • Walter van Holst #

    19 september 2012, 17:33

    Met Mathieu ben ik van mening dat NOiV eerder op een koopje is gedaan dan dat er daadwerkelijk veel geld in is gestoken. Ook denk ik dat de aanbestedingspraktijk laat zien dat er wel degelijk een blijvende bewustwording is ontstaan in de publieke sector. Is het genoeg? Nee, dat zeker niet, zelfs als je beseft dat de bedrijfsvoering hoe dan ook een ondergeschoven kindje lijkt te zijn in de publieke sector.

    Voor een echt grote verandering is het denk ik noodzakelijk dat er bestuursrechtelijke consequenties worden verbonden aan bestuurshandelingen die in gesloten formaten worden gecommuniceerd. Want dan ontstaat de wil vanzelf. Tot die tijd zullen we nog door moeten modderen.

  • Pim Bliek #

    19 september 2012, 18:48

    Eens met Matthieu en Walter: we zaten voor een duppie op de eerste rang. Met anderhalve man en een paardenkop proberen de gehele overheid te beïnvloeden is een onmogelijke taak. Het actieprogramma barstte van de ambities, maar er was te weinig geld en dus slagkracht om dit te realiseren.

    Daarnaast heeft NOiV door die beperkingen keuzes moeten maken. De lijn die de OSSOS programma’s kenmerkten waren vooral gericht op de techniek. NOiV richtte zich vooral op het overtuigen van de bestuurders.
    Beide keuzes waren te beperkend, maar ingegeven door pure noodzaak. Je komt er naar mijn smaak alleen als je vol inzet op alle lagen: bestuurders, beleid, managers, techneuten en de politiek. Met voldoende mensen en middelen.

    Dan was er ook nog het punt van mandaat en de spreekwoordelijke stok achter de deur. Er was geen stok. Geen regelgeving, geen wetgeving. Allemaal vrijblijvendheid. En geen mandaat om dingen op te leggen. De aanbestedingsregels laten teveel ruimte, open standaarden hoef je niet te gebruiken als je maar zegt waarom (er is altijd wel iets te verzinnen), en open source… Ach, open source. Het wordt bij overheden sporadisch gebruikt.

    Kortom: wil de politiek dat hier echt iets verandert? Dan heb je regelgeving nodig die dwingend is en wel tien NOiV’s!

  • Arda Gerkens #

    20 september 2012, 11:42

    Beste heren,

    Naar mijn overtuiging had NOiV inderdaad te weinig middelen om hout te kunnen snijden. Maar 1,35 miljoen per jaar is veel geld voor de belastingbetaler. Het punt wat ik wil maken is dat er belastinggeld gegaan is naar een project waar nooit meer naar omgekeken is. Net als het Resort, dat pronkt nu nog met de veren van toenmalig EZ-minister Zalm, maar er is niets terecht gekomen van hun ambities. NOiV had niet opgeheven moeten worden, als er gekeken was naar de resultaten had er juist meer aandacht aanbesteed moeten worden. De vraag is: hoe belangrijk vond de overheid het eigenlijk? Wilden ze alleen een mooi projectje om mee te showen of daadwerkelijk iets bijdragen aan de oplossing van de problematiek.
    Het is nog niet te laat, maar dan moeten we wel de aandacht en discussie levend houden.

    groet Arda

  • Walter van Holst #

    20 september 2012, 12:32

    Om te beginnen ben ik er van overtuigd dat met die 1,35 miljoen Euro per jaar wél een blijvende verandering is gerealiseerd, dus welbesteed. Het rendement had echter nog veel groter kunnen zijn als de budgetten realistischer waren geweest. En als we het gaan hebben over het rendement van ICT-gerelateerde bestedingen binnen de publieke sector lijkt het mij handig om de trap van boven naar beneden schoon te maken. Er zijn voorbeelden van projecten binnen de Rijksoverheid waar meer dan vijftig miljoen Euro besteed is voor een resultaat wat bij soortgelijke projecten in de private sector nog geen honderdste van dat bedrag gekost heeft. Puur door organisatorische en bestuurlijke dynamiek.

  • Mariette Lokin #

    21 september 2012, 07:42

    Een discussie over de vraag of er wel of niet genoegd geld in NOiV is gestopt lijkt me in deze niet zo zinvol. Wat belangrijker is, is dat er een organisatie is binnen de (rijks)overheid die (iig. een deel van de) NOiV-activiteiten/resultaten heeft overgenomen en op hoog bestuurlijk niveau het belang van gebruik van iig. open standaarden behartigt: het Forum en College Standaardisatie. Ook daar gaat budget heen, ook daar is handhaving van het ‘pas toe of leg uit-beleid’ voor open standaarden (nog) een ondergeschoven kindje, maar daar kun je natuurlijk wat aan doen. Liever bestaande structuren goed benutten dan er weer een programma naast zetten (los van de kosten).

  • Ruud Leether #

    23 september 2012, 21:31

    Beste Arda,
    Waarom het met het Tiara Resort is misgegaan kan ook ik niet verklaren. Wel durf ik de stelling aan dat het resultaat niet anders ware geweest indien toeristen waren gedwongen naar Tiara te gaan of, bij de keuze voor een andere vakantiebestemming, tenminste hadden moeten kunnen uitleggen waarom ze niet naar Tiara waren gekomen. Dwang leidt nu eenmaal zelden tot de beste uitkomst. Toch is dat wel wat gebeurde vanuit het NOiV dat daardoor binnen de overheid al snel de status van het politbureau van de OSS wist te verwerven dat evenzeer eenzijdig naar OSS keek als opdrachtgevers al decennia naar closed source software doen. Die wijze van opereren, waarbij de nadruk teveel op verplichtingen van opdrachtgevers en te weinig op kansen van OSS werd gelegd, heeft naar mijn overtuiging volkomen averechts gewerkt. En dat is inderdaad doodzonde. Doodzonde omdat mogelijke voordelen van OSS in concrete casus vandaag de dag nauwelijks nog serieus in de beschouwingen worden betrokken. Doodzonde ook omdat softwareleveranciers (niet echt het neusje van de zalm waar het gaat om klantgericht denken en handelen zullen we maar zeggen), daardoor hun “vendor lock in” positie alleen maar hebben kunnen versterken. Doodzonde tenslotte vanwege het geld en de energie die door velen in het NOiV gestoken zijn.

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.