zoeken binnen de website

Een beetje integer bestaat wel

Jan Willem Boissevain

door: Jan Willem Boissevain | 6 mei 2015

Klanten uitnodigen voor een golftoernooi om te kunnen netwerken, een politicus die overstapt naar het bedrijfsleven om bij zijn voormalige collega’s te lobbyen of iemand wegkopen bij een concurrent om daar commercieel voordeel mee te behalen. Tot voor kort keken we daar niet van op. Nu vinden we het niet integer en over een aantal jaren is het wellicht strafbaar.

Zo vinden wij de onregelmatigheden bij de aanbesteding van het openbaar vervoer van de provincie Limburg volstrekt onacceptabel. Een voormalig directeur van vervoersbedrijf Veolia speelde een dubbelspel door vertrouwelijk informatie te delen met bestuurders van concurrent Qbuzz/Abellio. Hij werd door NS-dochter Qbuzz via een adviesbureau ingehuurd om zich te richten op het winnen van de aanbesteding. Zowel de Veolia-directeur als de Qbuzz-bestuurders waren zich bewust van de integriteitsschending, want de inhuur via het adviesbureau was bedoeld om het concurrentiebeding te omzeilen en de Veolia-directeur kreeg een telefoon en een emailaccount onder een andere naam.

Integriteit gaat veel verder dan het handelen conform de wet, regels en gedragscode. Het heeft vooral te maken met ethisch verantwoord handelen. Het gaat vooral om respect voor anderen, moraal en fatsoen. Een kant en klaar recept hoe te handelen in een bepaalde situatie is er niet. Afhankelijk van de rol, omstandigheden en persoonlijke inschatting maken mensen verschillende keuzes. Dat bleek uit de resultaten van een enquête over een aantal ethische kwesties die door iBestuur werd gehouden onder mensen van de overheid, ict-bedrijven en zelfstandigen.

Als een ICT-leverancier aan een inkoper bij de overheid specificaties toestuurt op een iPad zou je die iPad dan houden of niet? Ja, zegt 19 procent van de respondenten. Dat is opmerkelijk want binnen de overheid en bij vrijwel alle bedrijven is het aannemen van geschenken van een dergelijke waarde niet toegestaan. De overige 81 procent zou de iPad niet gebruiken. De praktijk is vervolgens dat vrijwel niemand het geschenk terugstuurt, wat eigenlijk wel zou moeten.

Mag je als zzp’er een opdracht aannemen om een leverancier te begeleiden bij een aanbesteding die je daarvoor hebt helpen opzetten voor de overheid? Dat is niet toegestaan, zegt 10 procent. 42 procent vindt het niet integer. 48 procent vindt dat dit wel moet kunnen. Deze case heeft veel weg van de aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg. Een zzp’er die voor beide partijen aan dezelfde zaak werkt kan dan wel beloven geen vertrouwelijke gegevens te zullen prijsgeven, hij heeft de schijn tegen. Een dubbelrol is niet toegestaan als hij voor de overheid een geheimhoudingsverklaring heeft getekend die belangenverstrengeling verbiedt.

In het schemergebied voelt eenieder aan wanneer een grens wordt overschreden. Bepalend is of je bereid bent tot volledige transparantie van je handelen. Bij het lekken van bedrijfsgeheimen van Veolia was dat duidelijk niet het geval. Ironisch genoeg heeft het bezit van vertrouwelijke informatie geen rol gespeeld bij het winnen van de opdracht. Zonder de informatie had Qbuzz de opdracht ook gewonnen, want Veolia had zichzelf uit de aanbesteding gespeeld door een ongeldige aanbieding te doen. De NS-dochter zal haar roekeloze gedrag nu waarschijnlijk moeten bekopen met het kwijtraken van de concessie voor het openbaar vervoer in Limburg.

reacties: 4

tags:

  • Davied #

    6 mei 2015, 11:31

    Goede blog. Integriteit gaat én om wettelijke kaders én om ethiek en persoonlijke afweging. Dat laatste kun je nog versterken door transparant te werken en je collega’s te betrekken.

    Ik mis overigens de bron van de cijfers die je gebruikt. Waar komen die vandaan?

  • Jan Willem Boissevain #

    7 mei 2015, 16:46

    Uitkomsten enquête ‘Integriteit in de praktijk’ zie:
    ibestuur.nl/academie…

  • P.J. Westerhof #

    9 mei 2015, 19:40

    Het klinkt allemaal aardig, maar snijdt tóch geen hout. Dat ethiek méér is dan compliance is iets dat elke eerstejaars rechtenstudent al krijgt gedoceerd.
    Het recht als structuur voor maatschappelijk handelen en als vangnet voor normafwijkend gedrag.

    ‘Op zoek naar de grenzen van het fatsoen’? Waarom eigenlijk? De ‘vele tinten grijs’ zijn meestal evenzovele misvattingen over definities (“belastingontduiking”?).
    En dan heb je al snel discussies. Die uiteindelijk dus over niets gaan.
    Hotelhanddoeken? Zakjes suiker op de restauranttafel?

    De normen waarover de ‘discussie’ gaat zijn er reeds. De rechter beslist over twijfelgevallen.
    Net zoals bij faalprojecten gaat het om ‘accountability’. Maar nu op de kern van de persoonlijkheid. Het juiste gedrag, óók als er niemand kijkt.
    Integriteit kun je niet verliezen, niemand kan het je afpakken, je kunt het alleen weggeven.

    “In het schemergebied voelt eenieder aan wanneer een grens wordt overschreden.”
    ‘Een beetje integer’ bestaat dus nog steeds niet. Net zo min als ‘een beetje crimineel’.
    De Romeinen zeiden het al : “In dubio, abstine”

  • Leon Steyns (lsic) #

    11 mei 2015, 16:27

    In de tekst wordt verwezen naar de enquete ‘Integriteit in de praktijk’, zie: ibestuur.nl/academie…

    Een mooie column Jan Willem! Met een zeer actueel en ingewikkeld onderwerp. De kern is wat mij betreft mooi vervat in jouw zin: “Bepalend is of je bereid bent tot volledige transparantie van je handelen.”

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.