zoeken binnen de website

ICT-revolutie in het onderwijs

Gerard van Oortmerssen

door: Gerard van Oortmerssen | 24 mei 2012

ICT is een disruptieve technologie die zorgt voor continue verandering. Dat heeft niet alleen ingrijpende gevolgen voor ons onderwijssysteem, maar dwingt ook tot voortdurende aanpassing en daarom tot een leven lang leren.

Onze hersens schijnen zo geprogrammeerd te zijn dat we allerlei zintuiglijke prikkels die constant zijn uitschakelen (zie BBC News ). Op die manier worden we beschermd tegen een overdaad aan prikkels die niet belangrijk zijn. De evolutie heeft ervoor gezorgd dat onze aandacht zich richt op datgene in onze omgeving dat verandert. Beweging kan gevaar betekenen en het is van belang dat we dat opmerken en erop anticiperen.

We leven in een tijd van snelle veranderingen, veranderingen die gedreven worden door technologie, met name de ICT. Binnen een periode van 10, 15 jaar zijn internet en de mobiele telefoon gemeengoed geworden en op dit moment zien we de smartphone en mobiel internet in een onwaarschijnlijk hoog tempo de wereld veroveren.

ICT is een disruptieve technologie: ICT verandert ons leven, onze manier van werken, ons gedrag en onze sociale interacties op een ingrijpende manier. Maar vreemd genoeg lijken we ons nauwelijks te verbazen over die snelle en fundamentele veranderingen. Het valt me op in discussies met mijn studenten, die tot de generatie van ‘digital natives’ behoren, dat ze zich niet bewust zijn van het tempo waarin de wereld verandert. internet is voor hen van jongsaf aan een gegeven. Ze beseffen niet dat de technologie ervoor zorgt dat hun leven er over 10 jaar weer anders uit zal zien.

Is er ook een mechanisme in onze hersens dat ons beschermt tegen al te snelle veranderingen? Het is ook wel erg verwarrend en onrustig om je voortdurend bewust te zijn van die ontwikkeling. En toch denk ik dat we ons wel bewust moeten worden van die verandering en moeten anticiperen, om in de toekomst een goed leven te kunnen leiden.

Universiteiten

Het onderwijs is één van de terreinen die grondig zullen veranderen door ICT. We zien dat de technologie nieuwe vormen van leren mogelijk maakt: er is inmiddels een groot aanbod van online cursussen: iTunes University, Udacity, Kahn Academy, studenten kunnen kiezen uit een keur van excellente docenten van top universiteiten. Het schoolbord heeft plaats gemaakt voor een electronic whiteboard en boeken worden vervangen door eBooks en iPads.
Op diverse plaatsen in het onderwijs wordt geëxperimenteerd met het gebruik van social media. Integratie van online leren binnen de muren van traditionele onderwijsinstellingen leidt tot vormen van ‘blended learning’. Er worden nieuwe eisen aan leraren en instituties gesteld. Kortom: het onderwijs staat een ware revolutie te wachten. Waar die toe zal leiden is nog nauwelijks te overzien, maar het is duidelijk dat we ons moeten bezinnen op de vraag welke aanpassingen nodig zijn.

Niet alleen hoe we leren verandert door de ICT. Ook wat we leren moet worden aangepast. Onze jonge mensen moeten toegerust worden om in het digitale tijdperk een betekenisvol leven te leiden. Ze moeten beschikken over de “skills for the digital age”. Dat betekent dat ze inzicht moeten hebben in hoe ICT en hoe internet werkt. Hoe ICT ons leven beïnvloedt, hoe we met privacy en beveiliging om moeten gaan. Ze moeten leren kritisch te denken: niet alles wat we via Google en Wikipedia vinden is betrouwbaar! En bovenal: we moeten leren leren. Want na het verlaten van de school blijft de technologie zich in hoog tempo ontwikkelen, we moeten ons continu aanpassen.

De overheid kan niet om deze revolutie heen. Gezien het belang van ICT voor onze maatschappij zou je verwachten dat het ministerie van OCW volop bezig is het onderwijs klaar te maken voor het digitale tijdperk, maar niets is minder waar. Er lijkt geen gevoel van urgentie te zijn. Op dit moment werkt een commissie van de KNAW aan een advies over het vak informatica op het voortgezet onderwijs. Hopelijk zal dat aanleiding zijn voor het ministerie om in actie te komen. Een actie die broodnodig is, niet alleen voor het VO, maar voor alle geledingen van het onderwijs.

Gerard van Oortmerssen is zelfstandig adviseur en bijzonder hoogleraar "evolutie van het Internet" aan de Tilburg University.

reacties: 1

tags:

  • Marien Grashoff #

    31 mei 2012, 15:20

    ICT heeft de stroom informatie naar ons toe qua volume en snelheid exponentieel opgevoerd. Maar om dat met enige wijsheid te leren verwerken hebben mensen meer nodig dan kwantitatieve methoden. De informatiestroom is namelijk ook enorm veranderd van aard en kwaliteit. Tekst en beeld en geluid komen tegelijk op ons af en de mix vergroot niet alleen de cognitieve problemen – hoe sorteer en snap ik dit allemaal? – maar minstens evenzeer de emotionele druk – wie ben ik temidden van deze stroom? De traditionele concepten van rationaliteit en leren raken gedateerd. Associaties verdringen analyses, metaforen overschaduwen concepten. Inderdaad hoog tijd dat het onderwijs terugkeert naar de basis: jongeren leren denken, in de breedste zin van het woord.

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.