Bescherming van publieke waarden

door: Bas Eenhoorn, 17 februari 2017

De Blockchain Hackathon in Groningen het afgelopen weekend was een groot succes. En Rutger van Zuidam, de gedreven organisator, verdient alle complimenten. Er was een zeer positieve sfeer en alle teams (ook één met onder andere ICTU-mensen op het onderwerp: improving government) waren zeer gemotiveerd. Niet in de laatste plaats kwam dat door een bezielende openingsspeech van prins Constantijn.

‘Deliver change for the good’, ‘Think big, take small steps’ en ‘lift the floors and raise the ceilings’ waren even zovele uitdagende elementen in zijn (in het Engels uitgesproken) rede. Prachtig, die energie! We kunnen dat ook wel gebruiken, want er waren een paar alarmerende signalen over de digitalisering van de overheid die te denken geven. Het Rathenau-rapport, net verschenen onder de titel ‘Opwaarderen’, analyseert dat publieke waarden bij de voortgaande digitalisering in het governmentlandschap onder druk zijn komen te staan. Genoemd worden: gelijke behandeling, privacy, autonomie en menselijke waardigheid. Het gebruik van nieuwe technologie, zoals big data bijvoorbeeld, kan leiden tot discriminatie, zoals bij politieoptreden in de USA bleek. En zo geeft het Rathenau-rapport tal van voorbeelden waarbij de bescherming van publieke waarden tekort schiet. Omdat digitalisering alle beleidsdomeinen en de hele samenleving raakt, vraagt het rapport om een domeinoverschrijdende aanpak.

In het spannende boek van prof. Pieter Tops en Jan Tromp, ‘De Achterkant van Nederland’, wordt de verwevenheid van onder- en bovenwereld geschetst. En dan blijkt dat nieuwe technologie daarbij een belangrijk onderdeel van het verdienmodel van de onderwereld wordt. Blockchain maakt het mogelijk vertrouwen in transacties onpersoonlijk te maken. Dat is een zegen voor de criminele wereld; Tops en Tromp geven in een schets hoe de internationale drugshandel hiervan zal profiteren. De auteurs vragen zich af hoe de verantwoordelijke overheid zal kunnen reageren. Ook hier dus, net als bij het Rathenaurapport een ware uitdaging. Om Arre Zuurmond, de ombudsman van Amsterdam, te citeren: één ding is zeker, namelijk dat we nog niet strategisch omgaan met (digitale beschikbare) informatie en technologie, maar dit steeds doelgebonden en achteraf doen. Dat vraagt een omslag in denken en doen bij de overheid en dat gerelateerd aan de bevindingen en aanbevelingen in het Rathenau-rapport is het overdenken waard.

De Tweede Kamer heeft de minister van BZK gevraagd of hij de Digicommissaris vanuit zijn onafhankelijke rol wil uitnodigen de Kamer te informeren over zijn ervaringen in de afgelopen tweeënhalfjaar en zijn visie op waar de overheid vandaag de dag staat in de digitaliseringstransitie. Dat is goed nieuws, want een stevige analyse van de stand van de digitale infrastructuur, en van alle daarbij spelende ontwikkelingen, van wetgeving tot de borging van publieke waarden, maar ook het gebruik ten goede van nieuwe technologieën ter verbetering van het het functioneren van de overheid, is zeer wenselijk. Het werk van de Studiegroep ‘Informatiesamenleving en overheid’ en mijn rapportage aan het parlement kunnen samen de opmaat zijn voor een doortimmerde strategische interbestuurlijke en interdepartementale aanpak in het nieuwe kabinet. In veel verkiezingsprogramma’s wordt de wens uitgesproken om daarin de sturing in het kabinet goed te verankeren. Een financieringsarrangement hiervoor is onderweg vanuit het Nationaal Beraad Digitale Overheid naar het kabinet.

De conclusie is duidelijk: de waarschuwende boodschappen helpen ons nog scherper te zijn. Een overtuigende visie, zoals Constantijn die gaf op de Groningse Blockchain Hackathon, is hierbij een steun in de rug.

reacties: 3

tags:

- - - - -

  1. Seger de Laaf #

    17 februari 2017, 14:38

    Grappig Bas, hoe je hier in de derde persoon over jezelf schrijft: “De Tweede Kamer heeft de minister van BZK gevraagd of hij de Digicommissaris vanuit zijn onafhankelijke rol wil uitnodigen de Kamer te informeren”. Je schrijft toch wel zelf?

    - - - - -

  2. PJ Westerhof #

    23 februari 2017, 16:16

    Bovenstaande suggestie over blockchain – mogelijk afkomstig uit de hoek van Tops & Tromp – verdient correctie.

    Blockchain – bedoeld wordt waarschijnlijk ‘cryptocurrencies’ zoals Bitcoin – heeft betrekkelijk weinig voordelen voor de criminele wereld. Eerder het tegenovergestelde. Ondanks dat allerlei media en rapporten (o.a. Europol, Basel Conference 2017) anders willen doen geloven. Overheden, kranten en ‘spannende boeken’ willen nogal eens een loopje nemen met de feiten.

    Gebruik van cryptocurrencies door de criminele wereld is een zeer effectieve manier om aandacht te trekken, onderlinge geldstromen en relaties zichtbaar te maken en in zijn algemeenheid de pakkans aanzienlijk te vergroten.

    Wellicht dat de Digicommissaris dat in zijn visie aan de Tweede Kamer kan meenemen?

    - - - - -

  3. Edo Plantinga #

    23 februari 2017, 20:42

    @PJ Westerhof: interessant commentaar, heb je daar wat links of toelichting bij? Voor zover ik weet vraagt veel ransomware vaak betaling in bitcoins en dat is niet omdat de boeven graag gepakt willen worden. De transacties zijn dan wel transparant, maar niet wie de ontvanger is. Maar correct me if I’m wrong.

    - - - - -

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie.