zoeken binnen de website

Nieuwe (Europese) regels, kansen voor digitale innovatie

door: Evert-Jan Mulder | 7 november 2022

Met nieuwe plannen en wetgeving wil Europa niet alleen werken aan digitale weerbaarheid, maar ook innovatie bevorderen. De grote vraag is nu hoe Nederland deze kansen gaat benutten. Laten we niet, zoals zo vaak, alleen maar kijken hoe we gaan voldoen aan de Europese regels, maar ook hoe we ze als katalysator kunnen gebruiken voor betere innovatie in eigen land.

De EU legt niet alleen een accent op protectie via de nieuwe AI wet en regulering van platformen, maar heeft ook meer aandacht voor innovatie.

De afgelopen vier jaar heb ik als landelijk programmamanager van dichtbij mogen meemaken welke inspanningen nodig zijn in de beleidsuitvoering om een Europees systeem te implementeren. In dit geval ging het om EESSI, een complex IT-systeem dat gegevensuitwisseling mogelijk maakt tussen alle instanties die regelingen van sociale zekerheid uitvoeren in Europa. Een kleine 100 procedures moeten hierbij op digitale leest worden geschoeid.

Europese IT wordt steeds meer onderdeel van de nationale beleidsuitvoering.

De sociale zekerheid is niet de enige sector waar Europa digitaal aan de deur klopt. Neem bijvoorbeeld de rechtspraak: op dit moment wordt daar onderhandeld over de eJustice verordening, waar circa 25 procedures in een digitale vorm moeten worden gegoten voor grensoverschrijdende communicatie. Daarnaast zijn er ook Europese systemen in gebruik bij de douane, de opsporing, grenscontroles, het innen van boetes etc. Europese IT wordt dus steeds meer onderdeel van de nationale beleidsuitvoering.

Alsof deze plannen van Europa om binnen sectoren te digitaliseren niet al genoeg inspanning en complexiteit met zich meebrengen, staat er ook nog een hele rits aan generieke voorstellen op stapel. De afgelopen jaren hebben we al kennis kunnen maken met een aantal soortgelijke initiatieven, zoals de GDPR, eIDAS en de Dienstenrichtlijn, die van vergaande invloed zijn geweest op het beleid voor de digitale overheid. Daar komt nu een fors aantal nieuwe initiatieven bij, zoals bovenstaand (niet uitputtende) overzicht laat zien.

Aandacht voor innovatie

Dit geschiedt in het bijzonder via de Data Act en de Data Governance Act. Het gaat hierbij kort gezegd om het delen van data mogelijk te maken binnen diverse maatschappelijke domeinen, waarbij ook de overheid wordt genoemd. Boeiende sleutelbegrippen in deze wetten zijn open data spaces en data altruïsme, indicerend dat een veel breder (her)gebruik van data tussen bedrijven, privépersonen en overheidsinstanties mogelijk moet worden.
Daarnaast kunnen de nieuwe initiatieven eIDAS2 (digital wallet), de Single Digital Gateway (once-only principle), Open Data (open tenzij) en PSD2 (delen financiële data) ook belangrijke drivers zijn voor innovatie.

De grote vraag is nu hoe we als overheid deze kansen om te innoveren gaan benutten. We moeten niet, zoals zo vaak, alleen maar kijken hoe we gaan voldoen aan de Europese regels (via impactassessments e.d.), maar juist kijken hoe we ze als katalysator kunnen gebruiken voor betere innovatie in eigen land.

Er is inzicht nodig in de samenhang tussen het digitale beleid op Europees en op nationaal niveau.

Dat is trouwens makkelijker gezegd dan gedaan, gezien de complexe en dynamische samenhang die al deze Europese initiatieven (zowel de generieke als de sectorale) hebben met programma’s die binnen de verschillende nationale bestuurslagen worden uitgevoerd.

Het lijkt daarom in de eerste plaats van belang dat er overzicht en inzicht wordt gecreëerd wat betreft de samenhang tussen het digitale beleid op Europees en op nationaal niveau. In de tweede plaats wordt het essentieel om te bezien hoe deze Europese regels nationale innovatie kunnen faciliteren, of beter nog versterken. Tot slot zal op ieder bestuurlijk niveau een degelijke implementatiestrategie moeten worden ontwikkeld. Werk aan de winkel, dus!

Evert-Jan Mulder is eigenaar van Red Plume Consultancy

tags: , ,

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.