zoeken binnen de website

‘We laten het een beetje door de vingers glippen’

Parlementaire onderzoekscommissie van start

door: Bas Linders | 24 september 2019

Dat de Tweede Kamer zich heeft laten overhalen tot een Parlementair Onderzoek Digitale Toekomst is eigenlijk de schuld van de ‘digital champion’ van D66 Kees Verhoeven en zijn VVD-collega Jan Middendorp. Zij vinden daarbij commissievoorzitter Kathalijne Buitenweg aan hun zijde. Want digitalisering en de Tweede Kamer, dat is bepaald nog geen gelukkig huwelijk. “We zullen misschien wel pijnlijke momentjes voor onszelf blootleggen, maar daar moeten we niet bang voor zijn.”

Kathalijne Buitenweg

Commisievoorzitter Kathalijne Buitenweg: “We zullen misschien wel pijnlijke momentjes voor onszelf blootleggen, maar daar moeten we niet bang voor zijn.” Beeld: De Beeldredaktie

Met het instellen van een onderzoekscommissie krijgen de twee parlementariërs erkenning voor die stelling en mogen ze mede op zoek naar mogelijke oplossingen. De commissie is inmiddels begonnen met een oriëntatiefase die loopt tot eind dit jaar en die onder meer zal bestaan uit gesprekken met wetenschappers en praktijkdeskundigen, literatuurverkenning en het maken van een overzicht dat inzicht moet opleveren in de wijze waarop op dit moment de beleidsdossiers over digitalisering door de Kamer worden behandeld en besproken. Daarnaast komt er een internationale vergelijking met de manier waarop in andere landen parlementen digitale onderwerpen aanpakken. Commisievoorzitter Kathalijne Buitenweg: “We zullen misschien wel pijnlijke momentjes voor onszelf blootleggen, maar daar moeten we niet bang voor zijn. We gaan kijken naar wat er nou eigenlijk misgaat bij het onderwerp digitalisering. Als Tweede Kamer staan we erbij en kijken we ernaar en we laten het een beetje door de vingers glippen. De vraag is: hebben wij voldoende kennis en kunnen we voldoende sturing geven? Nou dat voelen we niet zo!” Volgens Kees Verhoeven komen er veel signalen vanuit de samenleving dat de Tweede Kamer op het punt van digitalisering achterloopt.”Dat blijkt uit de reacties van mensen uit het bedrijfsleven, de wetenschap en maatschappelijke organisaties die nadrukkelijk hun bezorgdheid uiten over het feit dat de Tweede Kamer de greep op digitale onderwerpen dreigt kwijt te raken.” Jan Middendorp: “Het gaat er ook om hoe we meer grip kunnen krijgen en hoe we gaan voorkomen dat digialisering ons ‘overkomt’.”

Prioriteit

Buitenweg: “Hebben we voldoende regels voor zaken als gezichtsherkenning, deepfakes, kunstmatige intelligentie en nieuwe dingen op het gebied van digitalisering die zich steeds meer aandienen en die zich over het terrein van meerdere ministeries uitstrekken? Wie zorgt er dan voor – als we nog steeds alles per ministeriële commissie behandelen – dat er geen dingen tussen wal en schip raken? Het is een ontzettend moeilijk onderwerp. Voor weinig Kamerleden is het echt prioriteit. Ik ben bijvoorbeeld zelf woordvoerder voor Justitie en Veiligheid en in dat kader kom ik zoiets als gezichtsherkenning natuurlijk ook tegen, maar ik moet mijn tijd ook verdelen over andere zaken zoals de politie, het drugsbeleid en de rechtspraak om maar wat te noemen. Zo geldt dat ook voor mijn collega’s van de andere fracties in de kamer. Echt specifieke kennis over de vele valkuilen en mogelijkheden van digitalisering hebben maar weinig Kamerleden. Bij iedereen komt het wel op het bordje, maar het gaat er ook heel snel weer af.”

In de wandelgangen van de Tweede Kamer gaat de grap dat wanneer de Kamer unaniem met iets heeft ingestemd het gaat om een open deur of omdat ze denken dat het geen kwaad kan. Met welke van de twee mogelijkheden hebben we hier te maken? Buitenweg grinnikt om het cynisme van de vraag. “Een open deur is misschien als je zegt: we hebben het eigenlijk onvoldoende in de vingers. Maar hoe het dan wél moet is echt een institutionele vraag en daar heb ik nu echt nog geen antwoord op. Je kunt daarbij aan van alles denken, van de manier waarop de Kamer bijvoorbeeld een commissie over Europa heeft tot aan voorbeelden uit andere landen die misschien heel bruikbaar zijn voor ons. Alles is wat ons als onderzoekscommissie betreft open en bespreekbaar. De Europese dimensie is ook heel erg belangrijk. Wat er in Brussel aan beleid wordt ontwikkeld op dit punt is ook erg interessant voor ons onderzoek. Ook daar speelt de vraag wie regelt wat. Wat doe je nationaal, wat Europees en wat wereldwijd. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de ontwikkelingen rondom de AVG dan zie je dat die verordening zich inmiddels heeft ontwikkeld tot een wereldwijde standaard voor de omgang met persoonlijke data.”

Samenhang

Volgens het onderzoeksvoorstel voor het Parlementair Onderzoek Digitale Toekomst is het hoofddoel ‘te komen tot betere handvatten voor de Tweede Kamer om te sturen op gewenste en bij te sturen op ongewenste ontwikkelingen als gevolg van digitale innovatie’. Is het dan zo dat de Tweede Kamer op dit moment niet in staat is om gefundeerde beleidsbesluiten te nemen als het over digitalisering gaat? Buitenweg:”Dat niet zozeer, maar het is wel zo dat er onvoldoende samenhang is bij de besluitvorming. Zo denk ik bijvoorbeeld dat een vrij losjes genomen besluit over Syri – dat ook gaat over de vraag of het verzamelen van allerlei gegevens met het doel om te kijken welke mensen potentiële fraudeurs zouden kunnen zijn wel of niet een geoorloofd mechanisme is – nu minder snel genomen zou worden. We zijn er inmiddels achter gekomen dat er samenhang en kennis ontbreekt bij dat soort besluitvorming.” Verhoeven: “De discussie over 5G wordt in verschillende Kamercommissies gevoerd; in de commisie voor Economische Zaken, Justitie en in de commissie voor Binnenlandse Zaken. Allemaal vanuit specifieke invalshoeken in een dossier waarin het juist gaat om samenhang.” Jan Middendorp: “We gaan vooral op zoek naar een antwoord op de vraag of bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie als onderwerp goed via de huidige manier van werken in de Tweede Kamer kan worden behandeld en hoe je dat beter kunt doen. Hebben we genoeg kennis en hoe kunnen we daar grip op krijgen?”

Wie moet wanneer wat doen en op welke wijze moeten wij ons als parlement organiseren om het goed te doen?

Hoe groot is eigenlijk de kans dat er op korte termijn ook een tijdelijke onderzoekscommissie voor het klimaat wordt ingesteld? Ook daar gaat het over een complex onderwerp dat zich niet binnen de kaders van één departement laat vangen. Middendorp: ”Wat voor digitalisering geldt, geldt ook voor klimaatvraagstukken. De Kamer heeft nu al mechanismen om dat soort ministerieoverstijgende zaken aan te pakken, maar het is belangrijk dat we ook op zoek gaan naar andere en nieuwe wegen om dat proces te verbeteren. Buitenweg: “Klimaat speelt ook heel erg breed, maar ik heb het idee dat we op dat onderwerp Kamerbreed wél weten wat we kunnen doen en aan welke knoppen we kunnen draaien. Er zijn heel veel mensen in huis met kennis van zaken en er circuleren heel veel voorstellen. Je ziet bijvoorbeeld dat er al een minister is van Economische Zaken en Klimaat, dus op dat punt is er veel meer focus bij de Kamer en ook bij de regering.”

Huiswerk

Het onderzoek van de tijdelijke commissie richt zich op ‘het identificeren van vraagstukken voor de nabije toekomst en de rol die de Kamer hierin kan spelen’. Dat heeft iets weg van een schilder op zoek naar een model, terwijl er toch de nodige stukken liggen waarin al veel vraagstukken zijn geïdentificeerd. Zo zijn er rapporten van de Algemene Rekenkamer, de Ombudsman, De WRR, het Rathenau Instituut, de commissie Elias, de Raad van State en ambtelijke adviezen, zoals die van het rapport ‘Maak Waar’ van de studiegroep Informatiesamenleving en Overheid. Het is nog maar een greep uit de stapel. Is het probleem eigenlijk al niet helder geïdentificeerd? Buitenweg: “Dat huiswerk hebben wij natuurlijk ook al gedaan, maar de vraag is: aan welke Kamercommissie of aan welke minister zijn al die analyses en inzichten gericht? Wíe wordt geacht wát op te pakken? Dat is precies het probleem waar we het over moeten hebben. We weten allemaal dat er kaders gesteld moeten worden, bijvoorbeeld voor het gebruik van algoritmes, zoals bepleit door collega Middendorp, en we moeten kijken naar het mededingingsbeleid ten aanzien van de grote techbedrijven, zoals collega Verhoeven aan de orde stelt. Het punt is dat we niet scherp hebben hoe je daar op een gecoördineerde manier mee aan de slag moet. Wie moet wanneer wat doen en op welke wijze moeten wij ons als parlement organiseren om het goed te doen? Als we het houden zoals we het nu doen is er vaak te weinig urgentie, is er vaak te weinig kennis en zit er te weinig coherentie in het beleid. Dat hebben we Kamerbreed vastgesteld, maar hoe het dan wel moet dat weten we niet. We hebben te maken met oude structuren waarbij je je moet afvragen of die nog wel passen bij het beantwoorden van vragen van deze tijd.” Middendorp: “Het is niet zo dat de hele Kamer niet meer voldoet, maar er ligt een aantal uitdagingen die, als het om digitalisering gaat, niet zijn voorzien toen honderdzeventig jaar geleden de werkwijze van het parlement werd bedacht.”

Tijdelijke commissie Digitale Toekomst

Vlak voor het zomerreces besloot de Tweede Kamer unaniem een Tijdelijke commissie Digitale Toekomst in te stellen. De commissie moet uitzoeken hoe de kamer zich beter kan organiseren om beter sturing te kunnen geven aan de digitale ontwikkelingen. Volgens het instellingsbesluit ‘heeft digitalisering grote gevolgen voor de samenleving, waaronder werkgelegenheid, veiligheid, de democratie en de verhouding tussen burgers onderling en tussen burger en overheid. Daarom is het van groot belang dat het parlement kaders geeft, ontwikkelingen stimuleert en grenzen trekt’. De commissie bestaat uit Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) voorzitter, Verhoeven (D66), Middendorp (VVD), Van Dam (CDA), Van Otterloo (50Plus), Azarkan (DENK) en Van Weerdenburg (PVV). Het is de bedoeling dat de commissie volgend jaar april zijn eindrapport uitbrengt.

Dit artikel verschijnt ook in iBestuur magazine 32 (eind oktober)

reacties: 2

tags: ,

  • R. Civile #

    24 september 2019, 16:29

    ‘Here we go again’. Wij krijgen uit de sameleving signalen….
    Neen, u heeft die signalen al ettelijke jaren maar u heeft er gewoon NIETS mee gedaan. Klein eenvoudig voorbeeld.

    Een tijdelijke ICT commissie die ….
    Ruim twee jaar, een paar miljoen. Een mevrouw Anouschka van Miltenburg die keurig het rapport aanneemt en ‘ginnegapt’,‘Goh, ik moest vanorgen toch nog eens even googlen wat ICT ook alweer betekende…’

    Geen enkel lid van de ICT commissie met ook maar enige affiniteit met digitaal automatiseren. Het zou al een teken aan de wand voor de politiek moeten zijn. Het idee dat je zomaar mensen in allerlei commissies zet die gewoon geen enkele affiniteit met de materie hebben, dat is gewoon DOM! <- gewoon Nederlands!

    Waar kwam mijnheer Ton Elias mee op de proppen?
    Iets wat een heel eenvoudige automatiserings consultant binnen enkle minuten u aan had kunnen reiken. Namelijk de standaard automatisering discipline.’ Change en Release Manager’. Want BIT is uiteindelijk niets meer of minder dan een Change en Release manager, aangevuld met een enkele accountant voor de cijfertjes. PUNT!

    Voordat men nu verder gaat met deze commissie, respectvol, ik ken de leden niet maar ik weet één ding wel, geen van deze leden heeft verstand van…..
    ‘Digitale Automatisering’. Dus niet IT, niet ICT, niet IoT, neen, Digitale Autoatisering. Alle aspecten, processen, procedures, professionals, bemensing, computers, laptops, netwerken, mobieltjes, kabels, printers, u bednekt maar vallen onder Digitaal Automatiseren.

    Nou s er iets heel grappigs met automatiseren. Dat is NIETS nieuws. Zo oud als de weg naar Rome. Maar, 85% van professionals in digitale automatisering werkzaam, 99% van alle commerciele toeleveranciers, 99.90% van alle rijks bekende en ambtelijk en politiek geengageerde commerciele contacten, hebben geen enkele kennis van Digitale Automatisering.

    Van de ambtenaren heeft waarschijnlijk 99% GEEN verstand van Digitale Automatisering. Nu is er een heel klein dingetje dat sysnoniem is voor dat Digitale Automatiseren. Niets nieuws, zou oud als de aarde draait.

    Elk denkbaar aspect, facet, van Digitale Automatisering, voor elke denkbare betrokkene, is 100% Voorspelbaar. En als u dus niet weet dat dit exclusieve exacte essentie is dat Digitaal Automatiseren alleen maar kan werken ingevolge deze essentie….

    Heeft u dan nog een commissie nodig die …. wat gaat onderzoeken?

    Digitaal Automatiseren is 100% Voorspelbaar, elk aspect, elk facet. Zo ook elke fout die bij de overheid en projecten voor kwam en weer voor gaat komen.
    100% Voorspelbaar.

    ELKE FOUT!!!!

    Oh, waarom u dit niet weet? Eenvoudig, 85% van de automatiseerder kunnen dit u niet vertellen omdat zij dat niet hebben geleerd, er niet in geinteresseerd zijn. 100% van commerciele professionals kunnen het u niet vertellen. Gaan het u ook niet vertellen. Waarom niet? Dat is namelijk hun business. U niet vertellen dat de essentie van Digitaal Automatiseren is 100% te besparen.

    Dan krijg je eenzelfde volkomen voorspelbaar scenario als ….
    - De betuwe lijn
    - HSL
    - Fyra
    - C2000
    - Diginotar
    - De rechtspraak

    Oh ja en recntelijk nog de perikelen en debacle bij het CBR. Wilt u daar iets van weten? Wij kunnen elk aspect zo voor u uit tekenen.

    CBR IT chaos bit.ly/2m6M2RA
    CBR IT 2 bit.ly/2msphrE
    Perikelen BZK en BIT? bit.ly/2kvmHAr
    - DigiInhuur? bit.ly/2YwDFB8

    Misschien dat dit format u niet zo bevalt. Misschien de intonatie in weergave. De boodschap hoegenaamd blijft dezelfde.

    Waarom deze informatie, open, bloot, vertrouwelijk is volkomen nutteloos.
    Ax0 is een volkomen onafhankelijke denktank. A-commercieel A-politiek
    Met als enige eenvoudige doelstelling datgene te doen, voor de geinteresseerde, te bevroderen dat het beste uit Digital Automatisering kan worden gehaald zonder belang van commercie of politiek.

    Uiteraad kunt u dit gegeven terzijde schuiven als voor u ‘niet interessant’, ‘niet opportuun’, u bedenkt maar iets. Aan de 100% Voorspelbaarheid van Digitale Automatisering doet dit in het geheel niets af.

    Sterkte en heel veel wijsheid gewenst

    R. Civile
    Ax0.io
    3068GC 85
    Rotterdam
    06 29376 1218
    axzero.io@gmail.com

    cc:F.D.

  • Jan van Til #

    25 september 2019, 20:06

    Vriendelijk uitgedrukt, toch wel. Want om iets door je vingers te kunnen laten glippen … moet je het wel eerst in de hand gehad hebben. Was dat stadium al bereikt?

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.