zoeken binnen de website

Terug naar de zaak

Boissevain, Jan Willem

door: Jan Willem Boissevain | 8 maart 2015

Logica brengt je van A naar B, maar medialogica brengt je overal. Het kan reputaties maken en breken, want bij medialogica gaat het uitsluitend om de beeldvorming. We bedenken een paar mooie metaforen. We geven het een pakkende naam, zoals Faalindustrie, Plofkip of Zwitserlevengevoel.

De media illustreren het vervolgens met spannende beelden die niets met de zaak van doen hebben. Daarna reageert iedereen enkel nog op de beeldvorming. De zaak waar het om gaat en de feiten zijn dan allang naar de achtergrond verdrongen.*

Zembla: wie is de mol?

De uitzendingen van Zembla over de mores van de ICT-wereld geven een mooi beeld van medialogica. We kijken naar overheidsgebouwen bij nacht en duistere serverruimtes. Het geheel wordt omlijst door een spannend muziekje. Fragmenten van vertrouwelijke e-mails worden getoond. Een vrouwelijke stem trekt de conclusie dat de berichten duiden op fraude bij aanbestedingen. Een hoogleraar geeft vervolgens een oordeel over de zaak: “Dit kan het daglicht niet verdragen, dat is zonneklaar”. We zien een foto waarop een ambtenaar poseert bij een helikopter, waarbij ten onrechte wordt gesuggereerd dat zij per helikopter naar een tennistoernooi is gevlogen. Er wordt melding gemaakt van een ambtenaar die daags voor de bekendmaking van een overheidsopdracht een ict-bedrijf bezoekt. Gesuggereerd wordt dat deze man onder één hoedje speelt met het bedrijf, echter hij had geen bemoeienis met de aanbesteding.
Gesteund door commentariërende hoogleraren spreekt Zembla van structurele omkoping en fraude. Het beeld dat blijft hangen is dat hier sprake is van een nieuwe bouwfraude. De voorzitter van de ICT-brancheorganisatie probeert dit beeld te corrigeren door de uitzending van Zembla in het openbaar als laster te bestempelen en zijn collega’s op te roepen uit te kijken met wat zij mailen. Onbedoeld wordt de negatieve beeldvorming van de ict-sector hierdoor alleen maar versterkt.

Nieuwsuur: PGB-alarmbellen

In de berichtgeving over de problemen met de uitbetaling van de PGB draait het ook om beeldvorming. Nieuwsuur meldt dat een nieuw PGB-systeem is ingevoerd ondanks serieuze waarschuwingen. ‘ICT-deskundigen’ worden er bij gehaald om de ernst van het probleem te duiden. Zij baseren zich op een rapport van Deloitte van oktober 2014. Met terugwerkende kracht laten zij alarmbellen rinkelen en bestempelen het rapport als een smoking gun. Een beeldspraak over de motorkap van een twintig jaar oude Panda die naar Kaapstad rijdt wordt er bij gehaald om te benadrukken dat de problemen onder de pet zijn gehouden. Na lezing van het Deloitte-rapport roept het bij mij een geheel ander beeld op. Deloitte heeft in drie dagen tijd onderzoek gedaan naar informatiebeveiliging, performance en haalbaarheid van de planning op basis van literatuuronderzoek en interviews. Deloitte heeft geen performancemetingen uitgevoerd en trekt ook geen conclusies over de haalbaarheid. Aanbevelingen bevat het rapport evenmin. Het is een klassieke audit die toetst of maatregelen zijn getroffen om o.a. de deadline van 1 januari te halen.
Zo wordt bijvoorbeeld opgemerkt: ‘De invulling van de sturing van het IT-project vanuit het programma wordt niet volgens het handboek SVB ingevuld.’ Na lezing van alle rapporten die ik heb kunnen vinden krijg ik het beeld van de SVB die alles op alles heeft gezet om de continuïteit van de zorg en uitbetalingen te borgen binnen het nieuwe regime. De SVB heeft in korte tijd gedaan wat mogelijk was en daarbij niets verborgen gehouden. Ik vraag mij wel af of in de haast de juiste keuzes zijn gemaakt die moeten leiden tot een toekomstvast en schaalbaar systeem. Niettemin blijft mijn waardering voor de hardwerkende mensen van de SVB, die al jaren de kwaliteit van de dienstverlening voorop stellen, onverminderd groot.

Weg van het beeld

Het bestrijden van negatieve beeldvorming lijkt een heilloze weg. Het is wrijven in een vlek, die daardoor alleen maar groter en viezer wordt. Kustaw Bessems verwoordt het treffend in zijn column voor BNR: “De strijd om de beeldvorming is zo verruwd, de deelnemers zo dolgedraaid, geen van deze tactiekjes werkt meer. Ironisch genoeg is nog maar één mogelijkheid open: weg van het beeld en terug naar de zaak. Je blijft op dit slagveld alleen nog overeind als wat je zegt is gedekt door hoe je weet dat het zit.”


Jan Willem Boissevain is Account Executive bij Pegasystems

reacties: 2

tags: , ,

  • Rene Veldwijk #

    12 maart 2015, 16:46

    Beste JWB,

    Dit stukje lijkt welhaast een parodie op de media-uitingen die je bekritiseert. Je roept allerlei zaken zonder onderbouwing (hyperlinkjes misschien?) om voor een publiek dat al aan je kant staat punten te scoren. Media bashen is net zo gemakkelijk als de overheid bashen.

    Toen ik werd benaderd door Nieuwsuur over de PGB ramp (want dat is het) heb ik er een paar dagen werk in gestoken en met een aantal betrokkenen gesproken. Mede ICT-expert Tonny Wildvank volgens mij ook. Het resultaat was een heel goed onderbouwde uitzending.

    Omdat ik mij nooit happy voel met een paar quotes in een TV programma heb ik de (tussen)resultaten van mijn eigen werk ook gepubliceerd in Computable: www.computable.nl/ar…. Uiteraard doe ik daar mijn uiterste best om binnen de context van 1 artikel wat ik in Nieuwsuur beweer te onderbouwen. Daar hebben VWS en SVB recht op en niet-onderbouwd geblaat wordt geheid afgestraft.

    De portee van mijn betoog is overigens dat de ICTers van de SVB gefaald hebben in de uitvoering van een onmogelijke opdracht.

    Quotes in een Nieuwsuur uitzending bekritiseren is zooo gemakkelijk. Ik daag je uit om mijn verhaal in de Computable onderuit te halen. Er zijn honderden ambtenaren bij VWS, SVB en “bevriende” ICT bedrijven die je daarbij gaarne zullen helpen.

  • Jan Willem Boissevain #

    14 maart 2015, 16:54

    Beste Rene,

    Goed dat je reageert. Iedereen heeft het recht een mening te uiten. Maar als het oordeel ongefundeerd via de media wordt geprojecteerd op individuen dan leidt dat wel tot onterechte beschadiging van mensen die zichzelf veelal niet in het openbaar mogen verweren. Zo ook bijvoorbeeld de ambtenaren die half herkenbaar door Zembla in beeld zijn gebracht. Zembla had kunnen weten dat de feiten niet kloppen, maar hebben er toch voor gekozen het zo uit te zenden.

Reactieformulier

De met een * gemarkeerde velden zijn verplicht. U ziet eerst een voorbeeld en daarna kunt u uw bijdrage definitief plaatsen. Uw e-mailadres wordt niet op de site getoond. Reacties zonder achternaam worden verwijderd. Anoniem reageren alleen in uitzonderlijke gevallen in overleg met de redactie. U kunt bij de vormgeving van uw reactie gebruik maken van textile en er is beperkt gebruik van html mogelijk.