Samen slim autonomer: het Digitale Autonomie Competentiecentrum

Wat doet dat Digitale Autonomie Competentiecentrum dan precies? Wouter Welling is programmadirecteur van overheidsinnovatiehub Digicampus, Ellen Mok is als externe kracht aangetrokken bij het Digitale Autonomie Competentiecentrum (DACC) en oprichter van het bedrijf de Digitale Doetank, dat overheden en bedrijven helpt om meer Europese Technologie in te kopen. Ze nemen beurtelings het woord om de ontstaansgeschiedenis van het competentiecentrum uit de doeken te doen. Aan de hand van drie machtige mannen, Trump, Poetin en Draghi, beschrijft Mok hoe Europa de afhankelijkheid van de Verenigde Staten anders is gaan wegen. De boodschap van Draghi is dat Europa richting moet bepalen om vooruitgang te boeken. Ook dat is digitale autonomie.

Alle organisaties in de publieke sector hebben te maken met dezelfde innovatieopgave rondom digitale publieke infrastructuur. In Nederland denk men nog niet gestructureerd na over wat we publiek beleggen en wat privaat, betoogt Welling. Vrij plotseling is soevereiniteit de belangrijkste waarde geworden, maar dat vertaalt zich vooralsnog vooral in debat over ophef (Solvinity!) en veel minder in nadenken over wanneer en onder welke voorwaarden we digitale diensten en producten afnemen. Hij hoopt dat er binnen vijf jaar een omslag is gemaakt van fire fighting naar fire prevention: minder brandjes blussen, meer oog voor preventie.

Uit de zaal komt een vraag naar de relatie tussen digitale soevereiniteit en autonomie. Volgens Welling is soevereiniteit een juridische term: het recht om in vrijheid keuzes te maken. Autonomie is economisch: keuzevrijheid om te handelen. Je kunt in theorie heel soeverein zijn en toch helemaal niet autonoom, omdat je over een kleine implementatiekracht beschikt.

Uit een Amsterdamse verkenning blijkt dat over veel componenten van de publieke digitale infrastructuur op rijksniveau wordt besloten. Het classificeren van risico’s zal dus gezamenlijk moeten gebeuren. De deelnemende partijen aan het Digitale Autonomie Competentiecentrum willen de slagvaardigheid vergroten door middel van het ontsluiten van kennis. Het DACC houdt zich bezig met het ontwikkelen van toepasbare kennis, die wordt getest met de doelgroep. Ze doen aan kennisdeling, door het vier keer per jaar organiseren van een unconference en maandelijkse presentaties. Via de website en wetenschappelijke artikelen vindt onafhankelijke kennisontsluiting plaats.

Concreet zijn er een aantal kennisproducten opgeleverd en in ontwikkeling, waaronder een zelftest waarmee je het volwassenheidsniveau van de primaire processen kunt meten. Er is een capability matrix, er zijn verkavelingsstrategieën (strategieën om binnen de regels inkoop en aanbestedingen aan te passen, zonder de Amerikaanse spelers uit te sluiten) en er is een paper over DigiD en Solvinity gepubliceerd. BZK werkt aan een referentiekader voor gezamenlijke taal. Ook ligt er een set scenario’s, van oorlog tot spionage – ook dat is een zelftest: welke scenario’s zijn op jouw organisatie van toepassing? Daarnaast levert het DACC wetenschappelijk onderzoek en studentopdrachten op.

Helpt bundeling wel om de uitdaging aan te pakken?, luidt een kritische vraag uit de zaal. Er zijn meer dan 1600 overheidsorganisaties en 90 procent daarvan wil vooral handelingsperspectief. Vandaar het DACC, luidt het antwoord. De sterkste schouders zullen een groot deel van de zwaarste lasten dragen – zo heeft Amsterdam een nieuwe aanbesteding met een Nederlandse partij afgerond, waarover het de geleerde lessen zal delen. De oproep van Mok en Welling luidt om deel te nemen en kennisvragen aan te leveren.