Nederland wordt steeds minder weerbaar, waarschuwt Waag in een brief die het namens onder andere Public Spaces, VPRO, Nederlands Jeugd Instituut, bibliotheken en de Nederlandse GGZ aan de informateur stuurde. ‘Een groeiend deel van ons dagelijks leven draait op digitale omgevingen die worden gestuurd door private en vaak buitenlandse belangen. Hierdoor raken we de controle kwijt over essentiële publieke functies en maatschappelijke processen.’ Ze wijzen op groeiende mentale problemen onder jongeren, de hoeveelheid desinformatie die over mensen wordt uitgestort en de polarisatie die in het democratisch debat gaande is.
‘We verliezen de controle over onze digitale leefwereld’
Houd Nederland weerbaar; maak de inrichting van digitale publieke ruimte een speerpunt in de formatie en het regeerakkoord! Met die boodschap heeft Waag Futurelab samen met een breed scala aan publieke en maatschappelijke organisaties de informateur voorgesteld een Nationaal Programma te starten om ervoor te zorgen dat essentiële publieke taken, zoals democratisch debat, betrouwbare informatievoorziening en sociale verbondenheid, worden geborgd.
Creëer een publieke ruimte waar mensen kunnen samenwerken op basis van publieke waarden in plaats van commerciële
Ook het agressieve buitenlandbeleid maakt ons kwetsbaar. Europese publieke waarden staan onder druk. Dit leidt volgens de maatschappelijke organisaties tot verlies van autonomie en soevereiniteit. Juist in deze tijd, waarin geopolitieke spanningen toenemen, is het van belang dat we werken aan een (digitaal) weerbare samenleving.
Nationaal Programma
Het advies: Faciliteer online omgevingen waarin mensen, organisaties en overheden elkaar kunnen ontmoeten en betrouwbare informatie kunnen delen. Creëer een publieke ruimte waar mensen kunnen samenwerken op basis van publieke waarden in plaats van commerciële. Dat vraagt niet alleen om inzet van technologie, maar ook om structuren en instituties om deze ontmoetingsruimtes duurzaam te beheren. Ze zouden graag zien dat de politiek een Nationaal Programma start waarin publieke en maatschappelijke organisaties er samen voor zorgen dat essentiële publieke taken, zoals het democratische debat, betrouwbare informatievoorziening, sociale verbondenheid, veilig contact voor kwetsbare groepen, cultuur, publieke media en onderwijs, worden geborgd.
Bewindspersoon
Volgens D66-leider en aanstaand premier Jetten komt er in het nieuwe kabinet een bewindspersoon die specifiek verantwoordelijk wordt voor digitale veiligheid. Digitale soevereiniteit zal een van de grote opgaven worden. Het voorstel van Waag en andere publieke en maatschappelijke organisaties lijkt hier uitstekend in te passen.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Weerbaarheid is een concept dat evolueert in een tijd van dataficatie.
Vroeger hadden we Te Beschermen Belangen (TBB) die we via de Haagsche School methoden 'van buiten naar binnen' beschermden. Dus je weet welke functies of content te wilt beschermen, je bedenkt hoe het stuk kan en je mitigeert die risico's door hindernissen op te werpen, tot je een acceptabel restrisico overhoudt. Alsof je een harnas aantrekt of een slotgracht graaft. In een dataficerende samenleving hangt alles aan alles, dus die wereld is niet simpel en statisch, maar complex en dynamisch. Tel daar wat AI bij op en je dreigingslandschap evolueert en muteert per milliseconde.
Nu heb je veel meer aan een immuunsysteem. Als je inademt komt het virus toch wel binnen ... tot je heel secuur weet waar je organisatie uit bestaat. In real time.
Weerbaarheid hoeft nu niet meer te bijten met publieke waarden als privacy.
Maak dat nou eens (economisch) praktisch. Dus stoppen met 'verdedigen', maar omdenken. Nederland en de EU zien dezelfde hoofdproblemen. De bevolking vergrijst, waardoor arbeidsmarkt en sociale zekerheid onder druk komen; automatisering en AI moeten productiviteit op peil houden. Ook is herindustrialisatie urgent om onze strategische autonomie te vergroten, bijvoorbeeld in halfgeleiders en groene technologie. Verder geldt afhankelijkheid van niet-Europese cloudproviders als kwetsbaarheid; Europese cloud en duidelijke datasoevereiniteit zijn dus nodig. Tegelijk groeit de roep om resultaatgericht werken, weg van sturen op projectplannen. Nu wordt het interessant. Nederland is niet als andere landen. Wij zijn een zeer Open Economie en een zeer open samenleving (Karl Popper). Nederland kiest vaak pragmatische nationale oplossingen en benut niches in hightech (beetje klikken en pluggen), terwijl de EU inzet op harmonisatie, gezamenlijke investeringen en standaardisering, zoals bij Gaia‑X.
Gezien het feit dat AI ook oudere mensen nog heel lang nuttig bezig kan houden (Silver Economy) kan de samenleving veel baat hebben bij het aanwenden van hun historisch besef, sociale relaties en ervaring, Het is zonder meer mogelijk om langer doorwerken en leven-lang-leren te stimuleren, arbeidsmobiliteit binnen de EU (digitaal) nog verder te vergroten, publiek-private investeringen in sleutelindustrieën op te schalen en EU-gecertificeerde cloud actief te adopteren. Zo blijft de economie veerkrachtig, maar het is nu juist de essentie van www.internationaldataspaces.org om hier de Europese en Nederlandse publieke waarden in te verdisconteren. In de publieke sector helpt prestatiegerichte financiering en op EU-niveau werkt soepelere subsidiëring beter dan rigide kaders om innovatie sneller te leveren. Voor wie er oog voor heeft bruist die maatschappelijke evolutie. Lekker omarmen. Het gaat veel beter dan men denkt! Het kan allang met minder mensen, in kortere tijd, tegen hogere transparantie en met meer toegevoegde waarde, maar blijf pragmatisch. Dit realiseer je niet met documentenstromen en vergaderrondes, maar met concreet toegepaste standaarden binnen bewezen Referentie Architecturen ... en die ZIJN er!