De afgelopen jaren zijn diverse internationale ranglijsten ontwikkeld om de ontwikkeling van digitaliserende overheden te monitoren. De positie van Nederland op deze ranglijsten loopt uiteen. Gemiddeld genomen heeft Nederland een goed basisniveau op de technische voorwaarden en digitale vaardigheden voor een digitale overheid, schrijft Rathenau Instituut. Maar vergeleken met andere landen betrekt de Nederlandse overheid haar burgers nog weinig bij de ontwikkeling van digitale publieke dienstverlening. Ook laten de ranglijsten nauwelijks zien wat digitalisering in de praktijk betekent voor burgers.
Sterk in digitalisering, zwak in participatie: Nederlandse overheid mist burgerperspectief
Als het gaat de beschikbaarheid van de digitale infrastructuur, digitale vaardigheden en online dienstverlening, scoort Nederland goed op de Europese ranglijsten. Maar de diverse ranglijsten zeggen eigenlijk weinig over de impact van overheidsdigitalisering voor burgers en bedrijven, blijkt uit ‘De digitale overheid in kaart’ van het Rathenau Instituut.
'Succesvolle digitalisering draait niet alleen om méér digitalisering, maar ook om de vraag hoe digitalisering wordt ingericht'
Alexandra Vennekens, Rathenau Instituut
De grootste uitdaging ligt dus niet in het formuleren van beleid, maar in het daadwerkelijk toepassen van gebruikersgerichte ontwerpprincipes, constateert Rathenau Instituut. Wanneer digitale diensten onvoldoende aansluiten op de behoeften van burgers en bedrijven, bestaat het risico dat ze minder effectief zijn in uiteenlopende praktijksituaties.
‘Een bredere analyse van de impact van overheidsdigitalisering is nodig’, zegt Alexandra Vennekens, onderzoekscoördinator bij het Rathenau Instituut. ‘Alleen dan ontstaat inzicht in de werkelijke consequenties van overheidsdigitalisering voor burgers en bedrijven. Met verdere digitalisering groeit bovendien de afhankelijkheid van complexe IT-systemen en internationale technologiebedrijven. Succesvolle digitalisering draait niet alleen om méér digitalisering, maar ook om de vraag hoe digitalisering wordt ingericht.’
Vier internationale indexen
Rathenau bespreekt vier internationale indexen die digitalisering van de overheid in kaart brengen. Deze indexen meten een aantal basisvoorwaarden, zoals infrastructuur, digitale vaardigheden en online dienstverlening. Het gaat om:
- Digital Economy & Society Index (DESI) 2024, sinds 2023 geïntegreerd in het Digital Decade Policy Programme 2030
- E-governement Development Index (EGDI) 2024
- E-Participatie Inex (EPI) 2024
- Digital Government Index (DGI) 2023
Op weg naar de Digital Decade 2030 scoort Nederland relatief goed. Op vrijwel alle afzonderlijke indicatoren behoort Nederland tot de top-10 van de EU-lidstaten. Maar de metingen geven echter vooral inzicht in de beschikbaarheid van digitale infrastructuur, vaardigheden en online dienstverlening, waarschuwt Rathenau Instituut. Zij bieden minder zicht op hoe digitale systemen binnen de overheid in de praktijk functioneren of hoe burgers de digitale dienstverlening ervaren. Binnen het Digital Decade programma worden thema’s als digitale rechten, inclusie en veiligheid wel belicht, maar in de kernindicatoren worden ze niet expliciet gemeten.
Op de -Government Development Index (EGDI) 2024 staat Nederland op de tiende plaats, een plaatsje lager dan in 2022. Denemarken behoudt de koppositie terwijl Estland en Singapore zijn gestegen. De totaalscore voor Nederland was overigens niet verslechterd, maar de positie in de ranglijst wel. Dit hangt samen met een sterke vooruitgang in andere landen.
De E-participatie index van de VN kijkt ook naar de mate waarin digitale diensten gebruikersgericht zijn opgezet. Daarbij gaat het niet alleen om digitale dienstverlening, maar ook om de manier waarop digitalisering wordt ingezet om burgers te betrekken bij beleidsvorming. Nederland stond in 2022 nog in de top 5. In de editie van 2024 zijn we gezakt naar de 13e plaats. De EPI laat overigens flinke verschuivingen zien ten opzichte van twee jaar geleden: Oekraïne stijgt heel spectaculair van positie 57 naar 1, Duitsland van 36 naar 6.
Klik om te vergroten
De Digital Government Index (DGI) meet in hoeverre overheden de voorwaarden hebben ingericht voor een digitale overheid. Nederland scoort met 0,56 onder het OESO-gemiddelde van 0,60 de index loopt van 0 tot 1), de 24e plaats. Deze score suggereert dat Nederland, in vergelijking met andere lidstaten, minder ver is in het ontwikkelen en toepassen van digitaal overheidsbeleid en -dienstverlening. Landen als Zuid-Korea (0,93), Denemarken (0,81) en het Verenigd Koninkrijk (0,78) lopen hierin duidelijk voorop.
Vooral op de indicator ‘Gebruikersgedreven’ scoort Nederland erg laag. Dat betekent dat de overheid minder vaak dan het OESO gemiddelde stakeholders feitelijk betrekt bij de ontwikkeling van digitale publieke dienstverlening. Op de indicator ‘Proactiviteit’ doet Nederland het wel een stuk beter dan in 2019. Met een score van 0,11 zit Nederland boven het OESO-gemiddelde (0,09).
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.