Macron vraagt om Europees verbod op sociale media voor jongeren onder 15 jaar

Macron wil volgens AFP via een Europese regeling alsnog komen tot een geharmoniseerde minimumleeftijd voor sociale media. Daarmee sluit Frankrijk aan bij een groeiende groep Europese landen die platforms harder willen verplichten minderjarigen te weren of hun leeftijd betrouwbaar vast te stellen.

Nationale plannen lopen uiteen

De Franse wet zou het gebruik van sociale media voor jongeren onder de 15 jaar verbieden. De Constitutionele Raad oordeelde echter dat de maatregel te breed was en een disproportionele beperking vormde van de vrijheid van meningsuiting en communicatie. Macron wil daarom zowel een nieuwe Franse route als Europese wetgeving onderzoeken.

In andere Europese landen liggen vergelijkbare, maar verschillende plannen op tafel:

• Spanje  kondigde in februari aan toegang tot sociale media voor jongeren onder de 16 te willen verbieden. Platforms zouden effectieve leeftijdsverificatie moeten invoeren; het voorstel moet nog door het parlement.
• Denemarken  wil een grens van 15 jaar invoeren. Ouders zouden kinderen vanaf 13 jaar mogelijk toegang kunnen geven tot bepaalde diensten.
• Slowakije  keurde eind augustus een wetsvoorstel goed dat accounts op sociale netwerken voor kinderen onder de 16 jaar moet verbieden. Ook daar wordt leeftijdsbewijs voorzien; het parlement moet zich nog over de wet uitspreken.
• Het Verenigd Koninkrijk werkt aan beperkingen voor jongeren onder de 16. De regering wil de eerste regels nog dit jaar bij het parlement indienen, met beoogde invoering in het voorjaar van 2027.
• Nederland  verkent een leeftijdsgrens van 15 jaar, gekoppeld aan privacyvriendelijke leeftijdsverificatie. Het Nederlandse voorstel bevindt zich nog in een vroege fase.

Ook buiten Europa neemt de druk toe. Australië voerde in december een leeftijdsgrens van 16 jaar in, waarbij platforms moeten voorkomen dat minderjarigen een account aanmaken of behouden.

Brussel kiest nog niet

De Europese Commissie wil stappen ondernemen. Afgelopen juli maakte Commissievoorzitter Von der Leyen bekend dat er een leeftijdsverbod voor sociale media en andere platforms moet komen. Brussel wil met een gelaagd systeem gaan werken. Kinderen onder de 13 jaar zouden alleen onder toezicht beperkte toegang krijgen. Naarmate kinderen ouder worden zouden deze beperkingen geleidelijk verdwijnen. Samen met de lidstaten wordt gewerkt aan een prototype voor leeftijdsverificatie. De vraag is of Brussel een gemeenschappelijke grens durft vast te leggen.

Kritiek op leeftijdsverificatie

Hoe controleer je of iemand 15 jaar of ouder is? Er leven veel zorgen rond verplichte leeftijdsverificatie. Het betekent immers dat iedereen zich moet legitimeren. Ook staatssecretaris Aerdts waarschuwde hiervoor tijdens het laatste debat voor het zomerreces van de vaste Kamercommissies voor Digitale Zaken en Binnenlandse Zaken. Volgens haar moet een eventuele leeftijdsverificatie privacyvriendelijk worden ingericht en bij voorkeur in Europees verband worden geregeld.
Of dat kan is de vraag. De lidstaten werken aan een Europees en privacyvriendelijk prototype. Onderzoekers wezen er echter al op dat documenten nog steeds gescand moeten worden. Bij koppelingen met derde partijen is de kans op gegevensblootstelling dan groot.

Een verplichte check raakt vooral ook gebruikers die goede redenen hebben om niet met hun echte identiteit zichtbaar te zijn, zoals journalisten, klokkenluiders, slachtoffers van huiselijk geweld, lhbtqia+-jongeren, politieke dissidenten en mensen die hulp zoeken rond gezondheid of verslaving. Voor hen kan de enkele verplichting om zich te identificeren al een drempel vormen om deel te nemen aan het publieke debat of steun te zoeken.

Daarmee raakt leeftijdsverificatie aan de vrijheid van meningsuiting, informatievrijheid en het recht op privéleven. Dat was ook precies de kern van de Franse constitutionele kritiek op een breed verbod op sociale media voor min-15-jarigen.