‘De huidige Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (daterend uit 2017) dreigt te worden vervangen door een ronduit draconische Wet bescherming nationale veiligheid’, schrijft de stichting. De kritiek richt zich vooral op het grootschalig aftappen van internetverkeer en het gebruik van grote hoeveelheden gegevens, zogenoemde bulkdata. Volgens Privacy First is onvoldoende onderbouwd waarom deze bevoegdheden noodzakelijk en proportioneel zijn. Ook zouden de grenzen ervan onvoldoende duidelijk zijn vastgelegd.
Balans tussen nationale veiligheid en privacy onder druk
Privacy First roept het kabinet op de voorgestelde Wet bescherming nationale veiligheid in te trekken of grondig te herzien. Volgens de stichting krijgen de AIVD en MIVD te ruime bevoegdheden, terwijl het toezicht vooraf afneemt. Daardoor dreigt massasurveillance, stelt de organisatie in haar reactie op de internetconsultatie. Ook Bits of Freedom waarschuwt voor inbreuken op fundamentele rechten en vrijheden.
Toezicht
Het voorstel verandert daarnaast de inrichting van het toezicht. De huidige toezichthouders TIB en CTIVD moeten opgaan in een nieuw College van Toetsing en Toezicht. Een deel van de controle verschuift van vooraf naar tijdens en na een operatie. De diensten krijgen bovendien meer ruimte om onderzoeken uit te voeren zonder voor iedere afzonderlijke bevoegdheid toestemming te vragen.
Privacy First vreest dat de balans tussen nationale veiligheid en privacy daardoor te ver doorslaat. De stichting waarschuwt dat het voorstel zelf een bedreiging kan vormen voor de democratische rechtsstaat.
De wet moet ook regelen hoe de AIVD en MIVD AI en algoritmen kunnen gaan gebruiken.
Privacy First staat niet alleen in zijn kritiek. Ook Bits of Freedom waarschuwt in een reactie op de internetconsultatie voor inbreuken op fundamentele rechten en vrijheden. Volgens de organisatie daalt het aantal leden dat het toezicht moet uitvoeren met 30 procent. Ook bekritiseert zij dat sommige verzoeken door één toezichthouder kunnen worden beoordeeld: die mist dan een sparringpartner en zou kwetsbaarder zijn voor druk. Daarnaast maakt Bits of Freedom zich zorgen over de mogelijkheden voor automatisering en AI bij de verwerking van gegevens.
Inzet van AI
Volgens de veiligheidsdiensten verandert AI het inlichtingenwerk, onder meer in het cyberdomein. Tegenstanders gebruiken technologie om kwetsbaarheden te vinden; de diensten willen AI op hun beurt inzetten om onderzoeken te versnellen en dreigingen tegen te gaan. De opkomst van AI is daarmee een van de technologische ontwikkelingen waarmee het kabinet de nieuwe wet motiveert.
De wet moet ook regelen hoe de AIVD en MIVD AI en algoritmen kunnen gaan gebruiken. Zowel Privacy First en Bits of Freedom vrezen dat de voorgestelde voorgestelde ruimte voor de inzet van deze technologie de deur openzet voor experimenten met AI, en waarschuwen voor de risico’s in verband met privacy en fundamentele rechten.
De internetconsultatie over het wetsvoorstel sloot op 11 oktober. Het kabinet verwerkt nu de reacties. Wanneer het voorstel in de Tweede Kamer wordt behandeld, is nog niet bekend.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.