Om meer duidelijkheid te verschaffen deed het ministerie navraag bij de provincies en plusregio's die regionale concessies voor het openbaar vervoer verlenen en bij de vervoerders, oftewel de consessiehouders. Volgens hen worden aantijgingen van remote manipulatie door de leveranciers verworpen.
‘Killswitch-optie in bussen niet uit te sluiten’
Kan China op afstand elektrische bussen van Chinese makelij stilzetten? Dat valt niet uit te sluiten, schrijft staatssecretaris Bertram (Infrastructuur en Waterstaat, CDA) in antwoord op Kamervragen. Bewijs dat dit daadwerkelijk kan of wordt ingezet is er niet, maar de mogelijkheid alleen al zorgt voor onrust in Noord-Brabant.
Op afstand toegang tot digitale systemen van bussen
De kwestie werd opgeworpen door het Noord-Brabantse Statenlid Kevin Nuijten (JA21). In januari 2026 maakte vervoersbedrijf Arriva bekend dat het 128 elektrische bussen kocht van het Chinese merk Yuton, voor het gebied rond Boxmeer, Den Bosch, Oss, Tilburg, Veghel, Uden en Waalwijk. Uit een test van een Noors vervoersbedrijf blijkt echter dat Yutong op afstand toegang heeft tot de digitale systemen van de bussen middels een SIM-kaart. Met deze zogeheten ‘killswitch’ zouden de voertuigen op afstand kunnen worden uitgeschakeld of gemanipuleerd. Daarnaast maakt Nuijten zich zorgen over de privacy van de reizigers.
Het Noorse vervoersbedrijf schrijft dat het simpelweg verwijderen van de SIM-kaart het risico zou doen verdwijnen. Experts van de TU Eindhoven zijn daar echter niet zo zeker van. De chips in de digitale systemen zijn zo complex dat je nooit 100 procent zeker kunt zijn dat er geen andere killswitches aan boord zijn, schrijft universiteitsblad Cursor. Hoe dan ook, volgens Arriva zijn de zorgen onterecht en ongegrond, omdat er goede afspraken zijn gemaakt met de leverancier, in afstemming met de provincie Noord-Brabant.
Naar aanleiding van een artikel in het Brabants Dagblad over de politieke onrust die naar aanleiding van de kwestie was ontstaan, stelde Tweede Kamerlid Daniël van den Berg (JA21) Kamervragen. ‘Klopt het dat decentrale concessieverleners niet altijd kunnen uitsluiten dat voertuigen op afstand kunnen worden beperkt of uitgeschakeld?’ wil hij weten. Dat klopt, schrijft staatssecretaris Bertram (IenW, CDA). ‘Het beheer en onderhoud van voertuigsoftware is de verantwoordelijkheid van de concessiehouder en wordt in de praktijk veelal uitgevoerd door leveranciers en onderhoudspartijen’, schrijft Bertram.
‘Het beheer en onderhoud van voertuigsoftware wordt in de praktijk veelal uitgevoerd door leveranciers en onderhoudspartijen.’
Annet Betram in de Kamerbrief
Computers op wielen
Moderne bussen zijn net als veel elektrische auto’s een soort computers op wielen. Het is mogelijk om ze op afstand uit te lezen (remote diagnostics) en op afstand (over-the-air) software-updates door te voeren. Handig voor het onderhoud en voor beveiligingsissues, maar is het ook veilig? Recent is onderzoek uitgevoerd naar nationale veiligheidsrisico’s van slimme voertuigen, waaronder bussen, schrijft Bertram. Daaruit blijkt dat er risico’s bestaan op het gebied van sabotage en spionage. ‘Om deze risico’s te verminderen zal ik samen met relevante partnerorganisaties onder andere onderzoeken in hoeverre veranderingen in het Europese stelsel van goedkeuring de cybersecurity van voertuigen kunnen verbeteren en mij daar in Europees verband voor inzetten’, schrijft Bertram.
Van den Berg vraagt om een landelijke risicoanalyse naar toegangsmogelijkheden op afstand in ov-materieel en de afhankelijkheden in de digitale keten. Dat komt er niet. Volgens de staatssecretaris is er ‘op basis van de huidige inzichten en de bestaande risicobeoordelingen’ geen noodzaak voor.
596 Chinese bussen
In Nederland rijden 569 zero-emissiebussen rond van de Chinese fabrianten BYD en Yutong. Van BYD rijden de bussen voornamelijk in de IJssel-Vecht-streek en de Haaglanden-streek plus de Wadddeneilanden. De bussen van Yutong rijden onder meer in de regio Leiden, Groningen-Drenthe en de provincie Utrecht. Dat er steeds meer niet-Europese leveranciers bussen leveren in Nederland is in beginsel een kwestie van marktwerking, stelt de staatssecretaris. In EU-verband wordt wel gewerkt aan een Europees voorkeursprincipe bij aanbestedingen.
In EU-verband wordt gewerkt aan een Europees voorkeursprincipe bij aanbestedingen.
De RDW houdt toezicht op naleving van Europese regelgeving voor cybersecurity en software-updates voor bussen en ander voertuigmaterieel. Het is onder meer verplicht om jaarlijkse een audit te doet op de beheersystemen voor cybersecurity en software-updates. Daarbij is vooralsnog nooit een killswitch aangetroffen. Daarnaast kunnen de vervoerders eisen stellen aan de leveranciers van de bussen door middel van (contractuele) afspraken, zoals Arriva zegt te hebben gedaan.
Zo min mogelijk landelijke richtlijnen voor regionale concessies
Voorstellen van het Kamerlid om landelijke minimumeisen op te stellen voor ov-concessies op het gebied van digitale soevereiniteit en cybersecurity, stuiten op weerstand. ‘Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is terughoudend in het meegeven van richtlijnen voor regionale concessies’, schrijft Bertram. 'Ik zal met de partijen in het Nationaal OV Beraad verkennen in hoeverre vervolgstappen wenselijk zijn.’
Een verplicht rijksbreed kader voor digitale soevereiniteit bij aanbestedingen van vitale infrastructuur is volgens de staatssecretaris vooralsnog niet nodig. Als de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) in werking treedt, moeten kritieke entiteiten hun leverancierslandschap en afhankelijkheden in kaart te brengen. Dat leidt er volgens haar al toe dat risicovolle afhankelijkheden beter inzichtelijk worden.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.