Lokale overheden eisen 40 miljoen euro voor soevereine overheidscloud

Gemeenten, provincies en waterschappen willen dat het Rijk minimaal 40 miljoen euro vrijmaakt voor de ontwikkeling van een soevereine overheidscloud. Ze zijn bereid zelf mee te betalen en willen dat de eerste overheidsorganisaties al in 2027 gebruik kunnen maken van de voorziening. Volgens de medeoverheden dreigt Nederland anders afhankelijk te blijven van grote niet-Europese IT-leveranciers.

Dat schrijven de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UvW) in een gezamenlijk position paper voor het wetgevingsoverleg Digitale Zaken van maandag 9 november. De organisaties constateren dat het kabinet in zijn begrotingsvoorstellen geen geld heeft gereserveerd voor de ambities op het gebied van digitale autonomie en soevereiniteit.

De lokale overheden willen daarom een eenmalige rijksbijdrage van ten minste 40 miljoen euro. Ze zijn bereid ook zelf te investeren, maar noemen daarvoor nog geen concreet bedrag. De ontwikkeling van een soevereine overheidscloud krijgt daarbij de hoogste prioriteit binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS).

Eerste gebruikers in 2027

Volgens de organisaties ligt er al een proof of concept voor de soevereine overheidscloud. Met de gevraagde investering moet het mogelijk zijn om de voorziening in 2027 daadwerkelijk in gebruik te nemen. De VNG, het IPO en de UvW willen nog voor het einde van dit jaar de eerste deelnemende overheidsorganisaties uit alle bestuurslagen vinden.

Het geld is onder meer bedoeld om de kosten te dekken die deze organisaties maken bij het verplaatsen van hun applicaties naar de nieuwe cloudomgeving. Ook moet een gezamenlijke marktplaats voor clouddiensten worden ontwikkeld, waarmee overheden gezamenlijk diensten van Europese aanbieders kunnen inkopen.

Daarnaast willen de medeoverheden softwareleveranciers stimuleren om kritieke applicaties voor bijvoorbeeld bijstandsverlening, jeugdzorg en burgerzaken onder te brengen bij Europese aanbieders van cloudinfrastructuur. De financiële bijdrage moet ook de eenmalige kosten van dergelijke verhuizingen helpen opvangen.

Common Ground

De plannen sluiten volgens de organisaties aan op Common Ground, de gemeentelijke beweging om de informatievoorziening te vernieuwen. De gemeenschappelijke gegevenslaag en bepaalde dienstverleningsapplicaties zouden op de nieuwe cloudinfrastructuur kunnen draaien.

De overheden waarschuwen dat zonder gezamenlijke investeringen de afhankelijkheid van grote niet-Europese leveranciers blijft bestaan. Dat brengt volgens hen niet alleen risico's voor de continuïteit van publieke dienstverlening met zich mee, maar maakt overheden ook kwetsbaar voor toekomstige prijsstijgingen.

Ze spreken van een prisoner's dilemma, waarbij afzonderlijke overheden onvoldoende mogelijkheden hebben om hun afhankelijkheid te verminderen. Gezamenlijke investeringen en rijksregie moeten die impasse doorbreken.