Cryptografie vormt een onmisbaar fundament onder onze digitale overheid. Het beschermt de beschikbaarheid, integriteit, vertrouwelijkheid, authenticiteit en onweerlegbaarheid van gegevens. Van het versleutelen van vertrouwelijke informatie tot het digitaal ondertekenen van documenten: vrijwel elke publieke dienst is afhankelijk van cryptografische middelen.
Quantumdreiging nadert: Waarom overheidsorganisaties nú in actie moeten komen
Wie pas over enkele jaren begint, komt te laat. Door nu te starten met inventarisatie, planning en eerste migratiestappen, voorkomen we dat onze overheid in het quantumtijdperk kwetsbaar wordt.
De quantumcomputer klinkt voor velen nog als toekomstmuziek, maar de realiteit is dat de technologie al jaren in ontwikkeling is en inmiddels in beperkte vorm wordt toegepast. Denk aan het modelleren van nieuwe geneesmiddelen of het optimaliseren van complexe logistieke processen. Er is echter ook een keerzijde van de medaille, want we weten inmiddels dat quantumcomputers ook ingezet kunnen worden om veelgebruikte cryptografie te kraken.
De veiligheid van moderne cryptografie berust op wiskundige problemen die voor klassieke computers onoplosbaar zijn binnen een redelijke tijd. Al sinds de jaren negentig is echter bekend dat quantumcomputers bepaalde van deze problemen — zoals die waarop veelgebruikte publieke-sleutelalgoritmen zijn gebaseerd — wel efficiënt kunnen oplossen. Daarmee komt de betrouwbaarheid van de kwetsbare cryptostandaarden onder druk te staan.
De oplossing ligt in de overgang naar post-quantumcryptografie (PQC)
Op het moment van schrijven is de quantumcomputer nog niet krachtig genoeg om kwetsbare cryptografie te kraken. De AIVD houdt rekening met een mogelijk breekpunt rond 2030; andere experts denken aan circa 2035. Dat geeft ons 4 tot 9 jaar om ons op deze ontwikkeling voor te bereiden. Bovendien speelt nu al het “Harvest Now, Decrypt Later”-risico: data die vandaag wordt onderschept, kan in de toekomst door een quantumcomputer worden ontsleuteld.
Hoe bereiden we ons hierop voor? De oplossing ligt in de overgang naar post-quantumcryptografie (PQC): nieuwe cryptografische algoritmen die wél bestand zijn tegen quantumaanvallen. De implementatie van PQC is echter geen eenvoudige technische aanpassing. Voor een gemiddelde overheidsorganisatie duurt de volledige migratie 5 tot 8 jaar, onder meer door afhankelijkheden in ketens, leverancierssoftware en onvoldoende grip op asset- en lifecyclemanagement.
De grootste uitdaging is dan ook niet de techniek, maar de organisatie. Succesvolle migratie vereist een integrale aanpak:
- Actualiseer inkoop- en aanbestedingseisen
- Stel een gedegen cryptografiebeleid op
- Bouw kennis en vaardigheden op binnen teams
- Richt governance en coördinatie in rondom een meerjarenmigratieplan
- Borg budget, capaciteit en ketenafstemming.
De urgentie neemt bovendien toe. De Europese Commissie kondigde begin 2026 aan dat de komende NIS2‑update expliciet eisen voor PQC‑migratie zal opnemen in nationaal cybersecuritybeleid. Deze aanscherping raakt alle overheidslagen en onderstreept dat quantumweerbaarheid geen toekomstproject meer is, maar een actuele bestuursopgave.
Deze bijdrage is ook verschenen in iBestuur Magazine #58 van april 2026.
Nog geen (gratis) abonnement op het kwartaalmagazine? Klik HIER
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.