Dat de AI-tools van Ajax en Feyenoord niet waterdicht zijn wordt snel duidelijk op X. Onder een bericht van Ajax over Pride staan nog altijd homofobe reacties. En zelfs onder de aankondiging van Feyenoords nieuwe aanpak op sociale media wordt met ziektes gescholden, zonder dat die reacties zijn verborgen.
Voetbalwereld strijdt tegen online haat, maar dat lijkt tevergeefs
Gedragscodes, AI-filters, campagnes, meldpunten en aangiftes: Nederlandse voetbalclubs en de KNVB trekken steeds meer uit de kast tegen online haat. Ajax introduceerde vorig jaar een AI-tool die haatberichten moet verbergen, Feyenoord volgt nu met een eigen Social Gedragscode en ook de KNVB modereert zijn kanalen en voert campagne tegen online discriminatie. In de praktijk blijkt online haat echter een stuk moeilijker uit te schakelen.
Feyenoord erkent dat de nieuwe aanpak niet alle ongewenste reacties tegenhoudt. 'Dat klopt inderdaad', reageert de supportersservice nadat erop gewezen wordt dat dergelijke reacties op X zichtbaar blijven. 'Met de campagne probeert Feyenoord in ieder geval de social media haat een stuk te minderen. Helemaal volledig zal misschien niet direct lukken, maar Feyenoord probeert er wel alles aan te doen.'
AI-tool om haat te bestrijden
Feyenoord introduceerde deze week een Social Gedragscode voor zijn online clubkanalen. Met behulp van een AI-tool moeten onder meer haat, racisme, discriminatie, intimidatie en bedreigingen worden opgespoord en verborgen. De officiële gedragscode gaat nog verder. Ook politieke, seksistische, homofobe en antisemitische uitingen vallen eronder, evenals doxing en beledigende of kwetsende verwijzingen naar ziektes en aandoeningen. Feyenoord behoudt zich het recht voor dergelijke uitingen te verwijderen, af te schermen of anderszins te modereren. De uitingen waarbij met ziektes wordt gescholden vallen dus expliciet binnen een categorie die Feyenoord met de nieuwe gedragscode wil aanpakken.
Ajax ging Feyenoord vorig jaar voor. De Amsterdamse club presenteerde in april 2025 als eerste Nederlandse club een Social Gedragscode. Een AI-tool moest haatberichten op alle Ajax-kanalen detecteren en verbergen. Ajax sprak daarbij van een 'zero-tolerance aanpak tegen online haat'. De gedragscode volgde op Silence Social Hate, een campagne waarmee Ajax een jaar eerder aandacht vroeg voor de hoeveelheid online haat. Samen met hoofdsponsor Ziggo ontwikkelde de club daarnaast lesmateriaal om jongeren bewust te maken van hun gedrag op internet. Ook daar blijkt de praktijk weerbarstiger. Onder een bericht van Ajax over de Pride zijn op X nog altijdtal van homofobe reacties te vinden. De aanwezigheid van AI-moderatie betekent dus niet dat alle berichten die strijdig zijn met de eigen normen daadwerkelijk uit beeld verdwijnen.
KNVB richt zich op daders
Ook de KNVB probeert al langer online discriminatie actief te bestrijden. De bond voert onder meer de campagne Discriminatie = Kansloos en werkt daarvoor samen met Meld.OnlineDiscriminatie.nl (MOD). Na de racistische uitingen richting Oranje-spelers na de uitschakeling op het WK deed de KNVB aangifte van diverse uitingen. Het Openbaar Ministerie bevestigt dat het onderzoek nog loopt.
Ondanks dat X zijn moderatie naar het minimale heeft teruggeschroefd, ziet de KNVB daarin geen aanleiding om het platform van Elon Musk anders te behandelen dan andere sociale media of het platform te verlaten. Volgens een strategisch communicatiespecialist van de bond vonden de racistische reacties 'zeker niet alleen' op X plaats. 'Daarom richten we ons vooral op de daders.' Intussen zijn er ook clubs die wél kozen voor een vertrek van het platform. Het gaat om FC Dordrecht, Willem II en Excelsior. In Duitsland zijn er diverse grote clubs niet meer op X actief.
X grijpt na melding wel in
Hoewel X volgens onderzoek van de Volkskrant slechts één moderator heeft voor alle Nederlandstalige berichten op het platform, wordt er door X wel actie ondernomen wanneer online discriminatie gemeld wordt. MOD rapporteerde na de WK-uitschakeling meerdere uitingen die volgens de organisatie strafbaar waren. X verwijderde deze op verzoek van MOD, zo blijkt uit navraag. Ook een uiting van het account 'Nordic Siegheil' werd na een melding verwijderd. Vervolgens werd het account gedeactiveerd. Volgens een MOD-coördinator worden juridisch onderbouwde verwijderverzoeken aan X doorgaans snel opgevolgd. Hij ziet daarin geen duidelijk verschil met andere bekende sociale mediaplatforms.
Dat er voor het MOD geen merkbaar verschil is tussen X en andere platforms, lijkt niet te stroken met de bevindingen van De Volkskrant, die onlangs op basis van onderzoek beschreef hoe grote aantallen bedreigingen en andere mogelijk strafbare uitingen op het platform blijven staan. Ook zou het aantal strafbare uitingen richting politici vele malen hoger liggen dan bij andere platforms.
AI is geen wondermiddel
De aanpak van de voetbalwereld laat tot nu toe zien dat maatregelen tegen online haat mogelijk zijn. Clubs proberen met AI ook een veel bredere categorie ongewenste reacties automatisch buiten beeld te houden. Maar dat systeem is niet waterdicht. De Nederlandse voetbalwereld heeft inmiddels dan wel instrumenten om online haat te bestrijden, maar de praktijk op X laat voorlopig vooral zien hoe moeilijk het is om die haat daadwerkelijk van de digitale tribunes te krijgen wanneer er amper moderatie op platforms plaatsvindt. Net als politici, lijken ook de op groot bereik hopende voetbalcubs clubs vast te zitten in de houdgreep van sociale media.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.