‘Cloudbeleid hangt van goede intenties aan elkaar’

Voormalig staatssecretaris Zsolt Szabó (Digitalisering) ziet als rode draad in het aangescherpte rijksbrede cloudbeleid ‘samen versnellen en regisseren in plaats van managen’. Hij laat weten dat hij vertrouwen heeft in de nieuwe staatssecretaris, Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit).

Digitale autonomie wordt serieus genomen

Meer lovende woorden over de herziening van het cloudbeleid zijn er van Marijn van Vliet van stichting Digitale infrastructuur (DINL). ‘Eindelijk wordt digitale autonomie serieus genomen’, zegt hij. ‘Het is positief dat er met dit beleid meer aandacht komt voor geopolitieke risico’s, afhankelijkheid van een beperkt aantal leveranciers en continuïteitsrisico’s van leveranciers die vallen onder niet-Europese jurisdicties.’

Dat blijkt onder meer uit het dringende advies om e-mail en documentbeheer niet in de publieke cloud te verwerken. Het kabinet verwacht van overheden dat ze de komende jaren afhankelijkheden afbouwen van leveranciers die vallen onder niet-EU jurisdictie. Verder moeten overheden voortaan naast een exitstrategie ook gedetailleerde exit-plannen maken, voor het geval ze willen vertrekken bij de leverancier en voor het geval dat de afgenomen dienst het laat afweten.

Een document vol goede bedoelingen

Goede stappen, vindt ook securityexpert Bert Hubert. Toch is hij niet optimistisch dat het aangescherpte cloudbeleid echt voor een omwenteling gaat zorgen, omdat de tekst volgens hem te vrijblijvend is. ‘Alles is “we raden aan” of “we raden af”. Het is allemaal boterzacht’, stelt hij. ‘De vraag is hoe enthousiast je kunt zijn over op zich goede plannen waarvan heel duidelijk is dat ze niet gaan gebeuren.’

Hubert ziet vooral een document dat vol staat met de beste bedoelingen. ‘Het doet me erg denken aan mensen die vol plannen zitten om dit jaar wél te gaan sporten en ook erg druk naar gympen en lycra pakken zitten te kijken. Maar er wordt niet gesport.’ Zijn hoop is gevestigd op ‘wat ferme moties’ om de sentimenten om te zetten in concrete harde toezeggingen. ‘Maar dan moet men wel ophouden ‘business as usual’ mensen de baas te maken.’

Aanmoediging om als lanching customer te fungeren

Volgens Van Vliet zit de vooruitgang mede in het feit dat het beleid expliciet het groeiende aanbod van Nederlandse en Europese cloudproviders erkent en overheden aanmoedigt als launching customer te fungeren. Ook hij benadrukt dat er meer nodig is dan het cloudbeleid alleen. ‘Digitale autonomie vereist langetermijninvesteringen in Europese alternatieven voor hard- en software, in de ontwikkeling en gebruik van open standaarden om interoperabiliteit en dataportabiliteit te bevorderen en aanpassingen in aanbestedingsbeleid.’

Medeoverheden wachten af

Na het zomerreces gaat Aerdts met de medeoverheden aan de slag om tot een overheidsbreed cloudbeleid te komen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) werkt samen met gemeenten en andere overheden aan de overgang naar overheidsbrede digitale autonomie, onder meer via de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en in het Digitale Autonomie Competentie Centrum (DACC). ‘We wachten de ontwikkelingen voor wat betreft de lagere overheden met belangstelling af, waarbij we actief onze bijdrage zullen leveren’, laat de VNG weten.

Ook de waterschappen werken veel met cloudleveranciers, waaronder Amerikaanse aanbieders. Een woordvoerder van de Unie van Waterschappen laat weten: ‘Voor de uitvoering van onze publieke taken is het van belang dat digitale voorzieningen betrouwbaar, veilig en beschikbaar blijven. Daarom verkennen de waterschappen, samen met Het Waterschapshuis en externe kennisinstellingen, verschillende ontwikkelingen en handelingsopties op het gebied van digitale soevereiniteit, waaronder vraagstukken rond dataopslag en cloudgebruik. Ook in het kader van de NDS zoeken de waterschappen de samenwerking. Het herziene cloudbeleid vormt daarbij een kader. In hoeverre dit aansluit bij de praktijk van de waterschappen, zal moeten blijken.’