‘Digitale autonomie is bij vrijwel alle overheidsorganisaties inmiddels wel een onderwerp, van ZBO tot gemeente. Dat is natuurlijk fantastisch om te zien’, zegt directeur Digitalisering en Innovatie en Chief Technology Officer Ger Baron van de gemeente Amsterdam bij de afsluiting van Soevereiniteit & Overheid. ‘Iedereen heeft het erover. Er liggen visies op tafel, er komen stappenplannen en nog veel meer.’ De vraag blijft echter, stelt Baron, of de aanpak wel fundamenteel genoeg is. ‘De discussie gaat nog te veel over de alternatieven voor bestaande software. Maar het draait juist niet om vervanging van applicaties en het inruilen van Amerikaanse voor Europese techleveranciers. We hoeven niet van een land of een bedrijf af, maar we moeten de elementaire vraag stellen hoe we data op gaan slaan en beheren.’
Fundamenteel herontwerp van de informatiehuishouding van de overheid is onvermijdelijk
Digitale soevereiniteit draait niet alleen om het inruilen van Amerikaanse technologie en infrastructuur voor Europese. Het draait ook om het anders omgaan met data. Daarom is een fundamenteel herontwerp van de informatiehuishouding van de overheid onvermijdelijk, betogen Ger Baron en Martijn Aslander.
Ger Baron | Robert Tjalando
'Tools als Microsoft Sharepoint creëren loodzware tekstbestanden die niet digitaal duurzaam en slecht doorzoekbaar zijn'
Technofilosoof Martijn Aslander heeft daar wel een antwoord op. De auteur van Easycratie en Nooit af en medeoprichter van de beweging rondom Digitale Fitheid, die een effectievere en gezondere omgang met digitale middelen propageert, legt namelijk sinds kort ook een onconventionele manier van het bouwen van datamodellen aan de dag. Volgens Aslander gebruikt de overheid bestandsformaten als .docx, .pdf en .odf die ze niet moet gebruiken en die onnodige, energieslurpende rekenkracht vergen en het klimaat om zeep helpen. ‘Tools als Microsoft Sharepoint creëren loodzware tekstbestanden die niet digitaal duurzaam en slecht doorzoekbaar zijn en een kerkhof van versnipperde overheidsinformatie opleveren.’
Vleugje AI
Liever zet Aslander zijn favoriete tekstverwerkingsprogramma Obsidian in, om simpele platte Markdown-tekstbestanden (.md) te maken. Een vleugje AI erbij doet wonderen. ‘Multi-AI-agents kunnen platte tekst veel sneller en nauwkeuriger verwerken.’ Het opslaan in Markdown van zo’n tienduizend bestanden met zijn jaarlijkse banktransacties, laat Aslander in een live-demo zien, is in nog geen 0,6 seconden gepiept. Diezelfde bestanden van metadata voorzien, bijvoorbeeld de bewaartermijn van transacties, gebeurt in 0.12 seconden, lokaal op de eigen laptop in een niet afgesloten database.
Aslander zegt zijn digitale gereedschapskist inmiddels te hebben gedemonstreerd aan het UWW, de politie en het Nationaal Archief. Verder werkt hij met zwaargewichten als Arre Zuurmond (voormalig regeringscommissaris Informatiehuishouding), Bas Eenhoorn (voormalig Nationaal Commissaris Digitale Overheid) en beveiligingsexpert Brenno de Winter aan de pilot Informatie Autonomie, om te laten zien dat ook de overheid haar datastromen zo kan beheren, los van de ecosystemen van Big Tech.
'We hebben niet nagedacht over de machineleesbaarheid van data'
‘Datasoevereiniteit is hartstikke belangrijk. Ook ik ben fervent voorstander van het verhuizen van data van Amerikaanse naar Europese servers. Goed dat we dit gaan doen. We staan aan de vooravond van de grootste verhuizing van data in de geschiedenis, maar ook aan die van de grootste fout die we hierbij kunnen maken. Niet alleen omdat we een nieuwe afhankelijkheid creëren, maar ook omdat we afhankelijk blijven van de software om bij deze data te kunnen. Om data te kunnen lezen, heb je helemaal geen software nodig. Dat is wat we bij de bouw van de informatiehuishouding van de overheid over het hoofd hebben gezien. We hebben niet nagedacht over de machineleesbaarheid van data. Wat ik wil aantonen is dat het sneller en simpeler en ook extreem veilig en betrouwbaar kan. En dan ben je pas echt soeverein.’
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.