De Ministeriële Taskforce Slagvaardige Overheid is opgericht als één van de zes speciale taskforces van het kabinet voor thema’s waarop snel doorbraken moeten komen. De opdracht van de taskforce omvat onder andere het vereenvoudigen van beleid en wetgeving, het verbeteren van de productiviteit en het doorbreken van de Haagse muren. De veranderaanpak daarvoor wordt voor de zomer verwacht. Aan ambitie geen gebrek.
De AH-methode om meer slagvaardig te worden
Een slanke en slagvaardige overheid die focust op wat echt nodig is, zo luidt de ambitie uit het regeerakkoord. Geen eenvoudige opgave, maar wel hard nodig. Staatssecretaris Van der Burg verwees naar de ‘AH-methode’ om meer slagvaardig te worden. En hoewel de overheid geen supermarkt is, kan er zeker wat geleerd worden van de Albert Heijn.
De nood is hoog. De overheid loopt vast in haar eigen complexiteit en regelzucht. Dit leidt onder meer tot gebrek aan samenwerking en gegevensdeling en een teruglopende productiviteit. Zo laat onderzoek van De Nederlandsche Bank deze week zien dat ambtenaren naar eigen zeggen ongeveer een kwart van hun tijd besteden aan niet-kerntaken. Dat is niet alleen inefficiënt, het is onhoudbaar.
Bij de Albert Heijn betekent efficiëntie soms dat je accepteert dat niet alles perfect gecontroleerd is
Als wenkend perspectief schetste Eric van der Burg, als staatssecretaris voor de slagvaardige overheid, dat de overheid meer moet werken volgens de AH-methode. Als een klant bij de Albert Heijn bij de broodafdeling vraagt waar de ham ligt, loopt de medewerker netjes mee. Oftewel, het maakt niet uit waar je aanklopt, je wordt geholpen. Een aantrekkelijk principe, hoewel niet per se nieuw. Maar belangrijker: wie dat serieus neemt, moet ook het onderliggende model accepteren.
Bij de Albert Heijn betekent efficiëntie soms dat je accepteert dat niet alles perfect gecontroleerd is. Denk aan de zelfscankassa. Het systeem werkt omdat het overgrote deel van de klanten zich netjes gedraagt, en omdat men accepteert dat een klein deel dat niet doet. De winst in snelheid en gemak weegt op tegen het verlies door misbruik. Vertaal dat naar de overheid, zoals bij toeslagen, en het wordt spannend.
Slagvaardig betekent ook snel technologische innovaties kunnen adopteren en opschalen. Zo zet de Albert Heijn AI om repetitief werk te automatiseren, de logistiek te optimaliseren en klanten te profileren op basis van hun data. Ook hier blijft de overheid achter. Niet omdat het niet kan, maar omdat het niet mag, niet wordt gedurfd of simpelweg niet wordt gestimuleerd. Regelgeving en een diepgewortelde risicomijdende cultuur staan adoptie en opschaling in de weg.
Een slagvaardige overheid vraagt dan ook meer pragmatisme, meer eenvoud en meer ruimte voor fouten. Niet naïef, wel realistisch. Daarnaast vraagt het om het doorbreken van klassieke patronen zoals verkokering en een overdaad aan interne afstemming. En om incentives die wél gericht zijn op verbetering. Nu wordt stilstand zelden bestraft, en vernieuwing zelden beloond. Het is ondenkbaar dat bij Albert Heijn één op de vier medewerkers structureel bezig is met werk dat geen waarde toevoegt. Bij de overheid accepteren we dat blijkbaar wel.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
" Vertaal dat naar de overheid, zoals bij toeslagen ... " Dat is wat makkelijk.
Vertalen naar scanauto's voor parkeergeld ligt meer voor de hand.
Wetende dat de "waarneming" niet voldoet voor het besluit en zorgvuldigheid negeren met bezwaar als (onterechte) compensatie.
Digitalisering vraagt om vakkennis, daar heb je weinig of geen managers voor nodig.