‘Rijk, grijp regie op digitale infrastructuur’
Grijp de regie op het gebied van digitale infrastructuur. Dat is de boodschap van het Interprovinciaal Overleg (IPO) voor het commissiedebat Digitale Infrastructuur en Economie van woensdag 8 april 2026.
Het IPO doet drie oproepen aan het Rijk:
- Ontwikkel samen met de provincies een integrale strategie voor digitale infrastructuur en digitale weerbaarheid. Dat betekent dat er expliciete keuzes worden gemaakt over datacenters, Europese datasoevereiniteit en de rol en bescherming van zeekabels.
- Bundel de krachten en werk samen met de provincies. De decentrale overheden benadrukken dat regie en samenhang hard nodig is en sporen de regering aan om die regie dan ook te pakken.
- Voer regie op het veilig delen van data. Het rijk moet keuzes maken over standaarden, governance en opschaling van data spaces. De provincies doen dan graag mee.
Geen eenduidig beleid
Op dit moment missen de provincies eenduidig nationaal beleid. Het provinciaal beleid is versnipperd en samenhang wordt node gemist. ‘Besluitvorming duurt lang, keuzes blijven uit en regio’s worden ongelijk geraakt’, schrijft het IPO in de position paper Digitale infrastructuur als fundament voor brede welvaart.
Het is aan het Rijk om duidelijke keuzes te maken over internationale vraagstukken rondom datacenters, datasoevereiniteit, AI-rekenkracht en internationale verbindingen, zoals zeekabels. Allemaal zaken die een beroep doen op ruimte, energie of zoet water, of een combinatie van de drie. ‘Op de onderwerpen datacenters en zeekabels moet nu gehandeld worden als Nederland leidend wil blijven in de digitale transitie’, waarschuwt de koepelorganisatie.
Keuzes maken
Samenwerking op data is een randvoorwaarde voor een functionerende digitale economie, is het volgende punt. ‘Veilig datadelen is de basis voor waardecreatie in ketens en ecosystemen’, schrijft het IPO. Data spaces, al dan niet Europees, maken het mogelijk om data veilig en gecontroleerd te delen. Bestaande initiatieven zijn versnipperd; voor opschaling en verbinding is wederom landelijke regie nodig.
Heb je het over digitale infrastructuur, dan heb je het ook over digitale weerbaarheid. Sommige regio’s zijn extra kwetsbaar voor cyber- en fysieke sabotage, vanwege de ligging van datacenters en zeekabels of de concentratie van datastromen. Ook de afhankelijkheid van niet-Europese technologie maakt Nederland kwetsbaar. De provincies roepen het Rijk op om expliciete keuzes te maken om de digitale infrastructuur te versterken.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Hear Hear, maar Keep it SIMPLE! De hele geschiedenis van Nederland is juist versnippering en dat is helemaal niet erg. Daarin ligt onze kracht: netwerken! Darwinisme!
Het leidde tot het subsidiariteitsbeginsel en tot hyper lokale netwerken (vb Eindhoven Brainport) en daarmee tot veerkracht. Je moet samenwerking alleen wel ondersteunen met moderne middelen. We begonnen ooit met wat dijken en ringvaarten en waterschappen en ... nu zou het dus handig zijn om in te zetten op AI generated collaboratieve digital twins, Data Spaces en innovatieve businessmodellen zoals Smart Grids en tokenisatie. Stoppen dus met vasthouden aan verouderde structuren en traditionele modellen. Dan moet je JUIST geen centrale regie vragen, want dat leidt slechts tot de IJzeren Wet van de Oligarchie met centraliseren, standaardiseren en harmoniseren. Dwing nou eindelijk eens de allang bestaande industrie- en internationale standaarden af die er juist voor bedoeld zijn om digitale infrastructuur te moderniseren en toekomstbestendig te maken. ISO 8000 voor data kwaliteit, NEN 3140 & 1010 etc. Zet in op integraal Digitaal Asset Management BINNEN die Collaboratieve Digital Twins en Data Spaces, want een groot deel van onze infra dateert nog uit de tijd van het Marshall Plan. We wonen in een Open Lucht Museum. Als je nou toch weet dat de EU Data Act eraan komt ... hoe dan zonder strak asset management? Tik dan meteen al die verouderde shit eruit. Deel de sensordata (het Europese Ecosteer kan dan al heel goed). Met technologieën, zoals AI kunnen assets real-time worden gemonitord, waardoor onderhoud efficiënter wordt en downtime wordt geminimaliseerd.
Supernodig in een vergrijzende samenleving met steeds minder McGyvers met algemene ontwikkeling. (https://nl.wikipedia.org/wiki/MacGyver) en leg dan meteen vast wie, waarom, op basis van welke uitgangspunten, met welke reserve onderdelen welke reparatie uitvoerde. Collaboratieve Digital Twins maken het mogelijk om fysieke infrastructuren en processen virtueel te simuleren. Door samenwerking tussen provincies en sectoren kunnen zo collectieve inzichten worden verkregen over kwetsbaarheden en optimalisaties van de fysieke, de logische en de relationele wereld. Houdt het praktisch! Als je digitale infrastructuur relateert aan compliance eisen, afgezet tegen onderhoudseisen, afgezet tegen nieuwe betaalmethoden (tokenisation) en slimme beheer methoden (Smart City, Smart Logistics, Smart Grid, Smart Anthing) dan KUN je niet anders dan multidomein en multidisciplinair gaan denken en werken. Hoe anders dan met data relaties? Veilige en gecontroleerde datadeling via data spaces vormt dus DE basis voor innovatie en waardeketens. Het opschalen van deze spaces is weer essentieel om data te benutten voor AI en machine learning, wat weer kan bijdragen aan efficiëntere besluitvorming en economische groei.
Waar het Marshallplan draaide om fysieke infrastructuur, draait de digitale transformatie nu om digitale infrastructuur. Waar het Marshallplan een economische renaissance bracht, kan een nationaal digitaal transformatieplan duurzame welvaart en sociale stabiliteit garanderen. Zolang je NIET centraliseert!
Want JUIST innovatieve modellen, zoals Smart Grids, Microgrids en tokenisation worden tegengehouden door gevestigde spelers (incumbents) die nog profiteren van de traditionele hub-spoke systemen en achterhaalde platform infrastructuren.
Incumbents hebben dus belang bij het behouden van gecentraliseerde energie- en datastructuren, omdat deze hun dominantie versterken en de moderniteit afremmen. Dit belemmert dus innovatie, want juist decentrale modellen, zoals Microgrids stimuleren lokale energieopwekking en verminderen afhankelijkheid van grote energiebedrijven.
Juist tokenisation biedt de transparantie die inefficientie en onkunde genadeloos bloot legt. Juist Smart Grids maken gebruik van de AI en IoT die energieverbruik optimaliseren, wat weer kan leiden tot lagere kosten voor consumenten en lagere winstmarges voor incumbents. Er is helemaal geen netcongestie als je de boel datacentrisch wat slimmer inregelt. We moeten dus juist GEEN centrale regie hebben, maar de weerstand van incumbents die de transitie naar een duurzamere en efficiëntere infrastructuur werkelijk frustreren en Nederland op achterstand stelt in de digitale transitie aanpakken. Kortom: stimuleer decentrale businessmodellen, zoals Microgrids en 6G edge netwerken met beleid dat incumbents verplicht om innovatie te omarmen door de standaarden af te dwingen die inefficiëntie bloot legt. Vergroot het begrip van digitale transformatie bij beleidsmakers, want de meesten zijn zo digibeet als een deur.
Sluit strategische partnerships met Europese landen en organisaties om technologieën zoals Gaia-X en tokenisation te implementeren, want het kan allang.