Tijdens het wetgevingsoverleg op 2 maart jl. moest de kersverse staatssecretaris voor Digitale Soevereiniteit en Digitale Economie, Willemijn Aerdts, de Kamer diverse keren teleurstellen: er is geen geld gereserveerd op de begroting van EZK voor het versterken van de digitale infrastructuur, terwijl dat wel hard nodig is om digitaal meer soeverein te opereren.
Kabinet wil digitale infrastructuur versterken, maar extra geld ontbreekt
We moeten de komende tijd investeren in de aanleg van transatlantische zeekabels en de ontwikkeling van een Giga-AI-fabriek, daar is iedereen in de politiek het over eens. Maar waar moet het geld vandaan komen? Op de begroting van EZK is hiervoor niets gereserveerd. En marktpartijen zijn huiverig, omdat de businesscases moeilijk rond te krijgen zijn. De hoop is gevestigd op private partijen, samenwerking met Defensie en Europese projecten.
Er is veel ambitie: ‘We moeten risicovolle strategische afhankelijkheden verminderen en waar mogelijk zelf strategische posities opbouwen’, zei ze tijdens haar introductie in de Commissie Digitale Zaken. ‘De overheid kan daarin faciliteren door een gericht en ambitieus beleid, door alles te doen om techbedrijven hier te laten pionieren en ze vervolgens te behouden en te laten groeien, nationaal en Europees.’
Iedere overheidsorganisatie heeft volgens de staatssecretaris zelf middelen beschikbaar om de NDS-uitdagingen aan te pakken.
Nederlandse Digitaliseringsstrategie
De geschatte kosten voor de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) zijn 950 miljoen euro. Dat bleek in november jl. uit een eerste raming van haar voorganger, Eddie van Marum (NSC). In de eerste helft van 2026 zou een meer gedetailleerde investeringsagenda gepresenteerd worden. Maar die komt er voorlopig niet. Ook voor de NDS zijn geen (extra) middelen beschikbaar. Iedere overheidsorganisatie heeft volgens de staatssecretaris zelf middelen beschikbaar om de NDS-uitdagingen aan te pakken. Ze gaat de komende tijd in gesprek met departementen, dienstverleners, gemeenten, provincies en waterschappen, om te kijken hoe ze de landelijke ambities zoveel mogelijk kunnen realiseren.
Met een motie proberen Kathmann (GroenLinks-PvdA) en Van den Berg (JA21) de druk wat op te voeren. Met Prinsjesdag willen de Kamerleden weten wat de financiële bijdrage van de rijksoverheid aan de Nederlandse Digitaliseringsstrategie omvat.
AI-fabriek
Binnenkort wordt de tender van de Europese Unie voor de aanbesteding van vijf AI-gigafabrieken geopend. Wil Nederland er een binnenhalen, dan moet de overheid garant staan voor 17 procent van de totale investering. Nog eens 17 procent wordt gedragen door de Europese Commissie en 65 procent door bedrijven.
Kathmann wilde weten wat het kabinet gaat doen om dit succesvol naar Nederland te halen. Staatssecretaris Aerdts moest haar teleurstellen. ‘We moeten ons al voor de openstelling financieel committeren aan de afname van een substantiële hoeveelheid rekenkracht, maar daar zijn vooralsnog geen middelen op de Rijksbegroting voor gereserveerd.’ En dus blijven er alleen mogelijkheden voor consortia om privaat deze AI-infrastructuur te realiseren, buiten de kaders van de Europese call.
Is het een optie om projecten samen met Defensie te financieren, vroeg Kathmann nog? Van de vijf miljard die extra naar Defensie gaat kan immers anderhalf miljard besteed worden aan infrastructuur. Ze refereerde aan een in juni aangenomen motie waarin de regering verzocht werd om het ministerie van Defensie structureel te betrekken bij de digitaliseringsopgave van de rijksoverheid als het gaat om digitale soevereiniteit en cybersecurity. Samenwerking vindt al plaats volgens de staatssecretaris; zo is bij de AI-fabriek in Groningen een gezamenlijke investering gedaan om de digitale infrastructuur te versterken.
Nederland verliest snel terrein als digitale mainport, we worden aan alle kanten ingehaald.
Zeekabels
Ook in zeekabels moet geïnvesteerd worden, zowel als het gaat om onze strategische autonomie als het toekomstig verdienvermogen van Nederland, daar is iedereen het over eens. Nederland verliest snel terrein als digitale mainport, we worden aan alle kanten ingehaald. Maar ook daar is geen geld voor gereserveerd. Publiek-private samenwerking is georganiseerd in de zogenoemde Zeekabel Coalitie. Deze coalitie riep eind vorig jaar de overheid en bedrijfsleven zo spoedig mogelijk te investeren in minimaal twee nieuwe open intercontinentale zeekabels. Met een breed gesteunde motie werd de staatssecretaris opgeroepen om zo snel mogelijk, in samenwerking met de Zeekabel Coalitie en Europese partners, van start te gaan met de voorbereiding van een pan-Arctische zeekabel met aanlanding in Nederland.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.