Voor de Nederlandse overheid, die midden in de implementatie van de EU AI Act staat, is dit een belangrijk signaal. Generatieve AI groeit razendsnel, net als agentic AI en traditionele modellen. Maar zonder gelijke aandacht voor uitlegbaarheid, transparantie en governance, dreigt innovatie sneller te gaan dan ons vermogen om deze verantwoord in te zetten.
AI in de Overheid: Vooruitblik op 2026
2025 was een jaar vol onzekerheid en technologische disruptie. Toch is één ding duidelijk: in 2026 gaat kunstmatige intelligentie (AI) een nóg grotere rol spelen in de publieke sector. Overheden investeren fors in AI, maar lopen achter op het gebied van trustworthy AI— ofwel toepassingen die transparant, uitlegbaar en betrouwbaar zijn, en voldoen aan regelgeving zoals de EU AI Act. Dat blijkt uit het recente IDC Data and AI Impact Report: The Trust Imperative, uitgevoerd in opdracht van SAS.
Wat betekent dit voor 2026?
Zal de focus op solide AI-governance toenemen? En vertalen de huidige investeringen zich in aantoonbare verbeteringen in productiviteit en efficiëntie? Eén ding is zeker: de digitale transformatie versnelt, en AI staat centraal in deze beweging.
Belangrijkste trends voor 2026
- AI-governance en digitale soevereiniteit
Nationale AI-ecosystemen en regionale datacenters worden cruciaal om controle over data en rekenkracht te behouden. Sterke governance waarborgt naleving van wet- en regelgeving, verantwoord gebruik van AI en bescherming van kritieke infrastructuur—én stimuleert samenwerking tussen publieke en private partijen. - Doorbraak van Agentic AI in dienstverlening
Slimme AI-agenten gaan complexe processen en burgerinteracties automatiseren, waardoor wachttijden dalen en toegankelijkheid verbetert. - Synthetische data als innovatieversneller
Synthetische data maakt innovatie mogelijk zonder privacy risico's of afhankelijkheid van schaarse datasets. Dit biedt kansen voor domeinen zoals toezicht, handhaving, zorg en veiligheid. - AI versterkt publieke gezondheid en crisisrespons
Veel patiëntdata en publieke gezondheidsinformatie zit vast in papieren documenten of vereist handmatige invoer. AI helpt informatie uit papieren of versnipperde bronnen te digitaliseren en realtime te analyseren, waardoor uitbraken sneller worden opgespoord en meldprocessen efficiënter verlopen. - Nieuwe vaardigheden en AI-geletterdheid
AI versnelt kennisoverdracht en helpt bij vergrijzing en personeelstekorten. Maar dit vraagt ook om structurele investeringen in AI-vaardigheden, ethisch bewustzijn en continu bijscholen. - AI in fraudebestrijding
Fraudeurs gebruiken steeds geavanceerdere middelen, maar publieke organisaties kunnen met realtime analyse, betere identiteitscontrole en datadeling tussen ketenpartners steeds meer vooruitgang boeken. Dit biedt een kans voor Nederland om fraude steeds effectiever te bestrijden.
AI zal in 2026 een sleutelrol spelen in het ontsluiten van data, het verbeteren van publieke rapportages en het versnellen van besluitvorming. Maar succes vraagt om duidelijke governance, transparantie en samenwerking tussen overheid en technologiepartners.
2026 wordt het jaar waarin AI verder gaat dan alleen innovatie, maar ook governance, vertrouwen en verantwoordelijkheid centraal stelt. Is jouw organisatie klaar om die stap te zetten? Meer inzichten en voorspellingen van SAS-experts vind je hier.
Auteur: Nicoline Mol, Director of Sales Public & Health Care - SAS Nederland.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.