Een Large Language Model bouwen in Europa is vrijwel onmogelijk. Althans, als je je aan de wetten en regels wilt houden. Natuurlijk, Europa heeft de bedrijven Mistral (Frankrijk) en Aleph (Duitsland), maar die trainden hun LLM grotendeels op niet-Europese data. En door juridische onzekerheid halen andere bedrijven het niet in hun hoofd te starten met het trainen van LLMs.
Bouwen of reguleren?
De EU is opgericht om vrede, democratie en economische welvaart te bevorderen. Maar komen deze drie zaken niet juist tot uitdrukking in het bouwen van een Europese LLM? Maak er dus een existentiële missie van om wereldleider te worden in verantwoorde, vertrouwde en mensgerichte AI. Maar begin vooral met bouwen, en dat gaat niet zonder te dereguleren. In de VS en China zijn alle remmen eraf. Bij ons kunnen er enkele remmen op blijven, maar we moeten dan wel fors extra gas geven om vooruit te komen.
Om een competitieve LLM te trainen heb je enorme hoeveelheden tekst nodig van het web, ook persoonlijke data van Europese burgers. De GDPR botst echter fundamenteel met hoe neurale netwerken werken. En Europa’s copyright directive staat geregeld het gebruik van data van kunstenaars en artiesten in de weg om AI te trainen. AI moet verantwoord, vertrouwd en mensgericht zijn in Europa.
Deze goede bedoelingen hebben echter als resultaat dat structurele afhankelijkheid van Amerikaanse en Chinese frontier AI-modellen nu snel in zicht komt. Europees talent zoekt bovendien al geregeld zijn heil in de VS. Pogingen om AI uit China en Amerika naar Europees model te reguleren worden niet langer gepikt door die landen. Brusselse bemoeizucht op wat Washington en Peking (terecht) zien als een existentiële strijd wordt pardoes gepareerd met handelstarieven of het terugtrekken van soldaten uit Europa. Bovendien: AI genereert vraag naar de meest geavanceerde halfgeleiders. Willen we die industrie dan ook overlaten aan China en de VS? Ongewild vliegt onze digitale soevereiniteit het raam uit.
Dus wat te doen? Brussel is niet ongevoelig voor kritiek en er werd in mei een eerste poging gewaagd om de AI Act te versimpelen. Op 12 onderdelen moest de juridische handrem eraf, zo was de analyse van experts. Bondskanselier Friedrich Merz zette zijn volle politieke gewicht achter één van die twaalf, industriële data uit de AI Act te halen en onder te brengen in een machinerichtlijn, en dat lukte. Merz toonde aan: Europa kan flexibel zijn zonder zijn principes los te laten. Maar op de 11 andere probleemgebieden bleef het stil. De consumentenbeschermingslogica won. De industriepolitieke logica zegt echter wat anders.
Reguleren zonder bouwen is geen strategie. Bouwen met reguleren wel.
Deze blog is als column gepubliceerd in iBestuur Magazine #59 van juni 2026.
Nog geen (gratis) abonnement? Klik HIER
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.