De AI-Opschalingsfaciliteit is expertisecentrum en programma ineen en een van de "versnellers" van de NDS, die AI als een van de zes prioriteiten heeft benoemd. Het wordt beslist geen innovatiebroedplaats, benadrukt programmamanager Arthur Groenendijk van ICT-uitvoeringsorganisatie ICTU, maar een werkplaats die investeert in de opschaling van AI. Het doel is succesvolle AI-toepassingen – vaak lokaal ontwikkeld, getest en geïmplementeerd – verder te brengen en voor de hele overheid beschikbaar te maken. ‘Het wordt een centrale plek om de bouwstenen van goedwerkende AI te vinden, zoals open taalmodellen, en op een verantwoorde manier breder gebruik van AI-toepassingen te stimuleren.’ Verder wordt er gewerkt aan een landelijk overzicht van AI-toepassingen. Bij de opschalingsfaciliteit is het vorig jaar gelanceerde Platform AI & Overheid betrokken, eveneens gelanceerd om AI-toepassingen centraal vindbaar te maken. ‘Opschalen draait niet alleen om de techniekkant van AI’, voegt Groenendijk nog toe, ‘maar om de betrouwbare inzet van AI om de maatschappelijke doelen van de overheid te bereiken, het verbeteren van de dienstverlening aan mensen en bedrijven in Nederland.’
‘Niet blijven experimenteren, maar breed opschalen’
Succesvolle AI-toepassingen zijn er inmiddels volop bij de overheid. De volgende stap is opschalen en overheidsbreed uitrollen. Vanuit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) is de AI-Opschalingsfaciliteit opgericht. Ook is een start gemaakt met een AI-stack voor overheden. Twee hoofdrolspelers geven tekst en uitleg: Arthur Groenendijk (ICTU) en Joris Krüse (AIC4N).
De AI-stack wordt in de praktijk getest in een project met de gemeentelijke chatbot GEM
AI-Stack
De stip op de horizon is een AI-stack die alle overheden kunnen implementeren. Deze ‘stack’ bevat de lagen met technologie en software die nodig zijn om AI-systemen te kunnen bouwen, trainen en laten draaien. Door applicaties, tools, data, taalmodellen en infrastructuur in samenhang te ontwikkelen, zo is de achterliggende gedachte, ontstaat een duurzaam AI-ecosysteem voor de publieke sector. ICTU en het ministerie van BZK ontwikkelen deze publiek-private samenwerking samen met de Nederlandse AI Coalitie (AIC4NL). ‘Alles wat we doen’, zegt Groenendijk, ‘moet breed opschaalbaar zijn en structureel impact hebben. We zijn dus niet op zoek naar het volgende experiment. Die tijd hebben we écht gehad.’
© Robert Tjalando
De AI-stack wordt in de praktijk getest in een project met de gemeentelijke chatbot GEM, die bouwstenen bevat die ook voor andere overheidsorganisaties bruikbaar zijn. Door de gedeelde AI-stack te gebruiken, kunnen gemeenten generatieve AI-assistenten inzetten voor hun inwoners, waarbij aan de eisen van digitoegankelijkheid wordt voldaan, zonder dat elke gemeente afzonderlijk dure infrastructuur hoeft in te richten.
Spelregels
Een AI-stack bouwen voor de overheid is geen sinecure, geeft Joris Krüse aan, Lead Digitale Overheid bij AIC4NL. ‘We moeten als overheid, samen met publieke en private partijen, onze eigen spelregels formuleren. Als we bijvoorbeeld naar gedeelde codeerpraktijken gaan, is het wenselijk dat we dezelfde tooling, standaarden en omgevingen gebruiken, zodat we geen eilanden creëren. Ook moeten we nagaan welke (taal)modellen volgens fairtech-principes (findable, accessible, interoperable, reusable) zijn opgebouwd en hoe we omgaan met data en trainingsdata.’
Om alles in goede banen te leiden, is het streven toe te werken naar een federatief AI-afsprakenstelsel. Een samenhangend pakket aan spelregels is cruciaal voor de toegang en het gebruik van data, modellen en AI-producten, legt Krüse uit. Ook zijn standaarden nodig. Voor de bouwblokken die voor iedere overheidsorganisatie belangrijk zijn, zullen stelseldiensten komen: centrale en generiek beschikbare basisvoorzieningen. ‘Al deze ingrediënten zijn vereist om als publieke sector zelfstandig en verantwoord AI in te kunnen zetten’, zegt Krüse.
‘In plaats van losse overheidspartijen die eigen projecten starten, vormt een buyer group een coalitie die sterk is gericht op opschaling’
Buyer groups
De publiek-private samenwerking krijgt gestalte in "buyer groups". Achter zo’n "buyer group" schuilt meer dan de naam suggereert. De deelnemende overheden kopen niet alleen een product. Ze staan er mede bij aan de wieg en krijgen een product dat idealiter naadloos op hun behoefte aansluit. Ze bundelen hun kennis, ervaringen en knelpunten rond een specifiek proces. ‘In plaats van losse overheidspartijen die eigen projecten starten, vormt een buyer group een coalitie die sterk is gericht op opschaling’, zegt Krüse. ‘Door samen op te trekken, ontstaat een helder beeld van de functionele, organisatorische, juridische en technische eisen waar AI-oplossingen aan moeten voldoen. Als launching customer geven de overheden de markt het signaal en de zekerheid om te investeren in oplossingen die passen bij de overheid.’
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.