Lopen we over een paar jaar allemaal met een Meta AI-bril op onze neus, die ons informatie geeft over de architectuur om ons heen of ons helpt herinnert om de peuter van de opvang op te halen? De technologie is er al, maar immersieve technologieën zoals de AI-brillen van de techreus zijn nog niet doorgebroken. Dit is hét moment voor beleidsmakers en politici om de ontwikkeling en adoptie van deze technologieën bij te sturen, signaleert het Rathenau Instituut.
Advies: leg verantwoordelijkheden XR-aanbieders goed vast
Tot nu toe blijft de adoptie van immersieve technologieën (XR) achter op de hooggespannen verwachtingen van de markt. Maar wat niet is, kan nog komen. Politici en beleidsmakers zouden er daarom goed aan doen om nu vast een keuze te maken over fundamentele kwesties, zoals de vraag hoeveel hyperpersonalisatie we willen toestaan in de publieke ruimte.
Onderdompeling
Immersie betekent onderdompeling. Immersieve technologieën (ook wel extended reality of XR genoemd) dompelen gebruikers onder in volledig of gedeeltelijk virtuele werelden, doorgaans door middel van virtual reality (VR) en augmented reality (AR). Dat kan maatschappelijke meerwaarde hebben. Zo test Rijkswaterstaat trainingen in VR voor het besturen van bruggen. De grootste markt is echter de game- en pornoindustrie.
Tot nu toe loopt de adoptie van immersieve technologieën nogal achter op de hooggespannen verwachtingen van de markt, beschrijft de Rathenau Scan, die werd ontwikkeld op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op basis van marktonderzoek van Verified Market Research kwam de Europese Commissie in 2023 tot een schatting dat de wereldwijde metaverse markt zou groeien van 30 miljard dollar in 2022 naar meer dan 800 miljard dollar in 2030. 'Het is ons niet gelukt om de onderbouwing van deze claim met publiek beschikbare bronnen te verifiëren', voegen de onderzoekers van het Rathenau Instituut eraan toe.
Intieme informatie afleiden
Een doorbraak kan natuurlijk nog komen. Dus zal de politiek moeten nadenken over wat acceptabel en wenselijk is rond deze technologieën. Het Rathenau Instituut zet de maatschappelijke risico’s op een rij. Privacy springt eruit: door het verzamelen van fysieke en gedragsgegevens kan zeer intieme informatie kan worden afgeleid. Ook is het mogelijk om gebruikers te manipuleren. ‘Een vergaande gepersonaliseerde virtuele omgeving (hyperpersonalisatie), zet een gezamenlijke realiteitsbeleving onder druk’, schrijven de onderzoekers. Dat doet de democratische rechtsstaat geen goed.
Een vergaande gepersonaliseerde virtuele omgeving (hyperpersonalisatie), zet een gezamenlijke realiteitsbeleving onder druk.
Uit het onderzoek
XR leent zich ook voor online intimidatie (tot aan virtuele, als 'echt' ervaren verkrachting aan toe) en het virtueel bekladden van de publieke ruimte. Zo werden er tijdens de jaarwisseling van 2022-2023 racistische leuzen geprojecteerd op de Erasmusbrug in Rotterdam. Ook zijn er risico’s op gebrekkige representatie in de technologie en is XR over het algemeen weinig duurzaam.
Doelverschuiving
Europese wetten zoals de GDPR (AVG), de DSA en de AI-Act bevatten hier en daar beleidsleemtes en onduidelijkheid als het om XR gaat. XR-aanbieders mogen allerlei fysieke en gedragsgegevens verzamelen als gebruikers daar toestemming voor geven (u weet wel, die lange lap kleine lettertjes die u moet ondertekenen voordat u software gebruikt). Het risico op doelverschuiving, waarbij potentieel zeer gevoelige informatie elders wordt gebruikt, tegen het publieke belang in, is levensgroot. Ook bestaat er onduidelijkheid over de bescherming van neurodata.
Nu is het moment voor de politiek om de ‘innovatiedynamiek’ bij te sturen.
Dit risico is inherent aan de technologie, concluderen de wetenschappers. Nu is het moment voor de politiek om de ‘innovatiedynamiek’ bij te sturen, zo nodig door grootschalige toepassingen op bepaalde plekken, zoals scholen, te verbieden. Misschien moeten ook bepaalde type dataverzamelingen wel helemaal niet mogen, omdat ze makkelijk kunnen worden misbruikt, zoals neurodata en pupilreflexen. En in hoeverre is verdergaande hyperpersonalisatie wenselijk in publieke ruimten? Leg de verantwoordelijkheden van XR-aanbieders eerst goed vast, adviseren de onderzoekers.
Daarnaast raden ze aan om de rol van toezichthouders te versterken. Een andere aanbeveling luidt: ‘Verken de noodzaak voor een betere bescherming van de vrijheid van gedachten’. Internationaal zijn er al initiatieven om burgers te beschermen tegen de risico's van het uitlezen van hersenactiviteiten, waarbij Nederland kan aansluiten. Ook kan de overheid stimuleringsmaatregelen nemen voor Europese open source XR-alternatieven, gebaseerd op publieke waarden.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
... en als ze zo'n onderzoek in de 19e eeuw hadden geschreven zou het de onderbouwing zijn waarom het een goed idee is om met een rode vlag voor een auto uit te lopen.
Het gaat er niet om of hyperpersonalisatie wenselijk is in de publieke ruimte, want dat is de Overheidsvrije sfeer. Het gaat erom of er nog intersubjectieve ervaringen van een gepercipieerde werkelijkheid (feiten) kunnen bestaan en dat is een functie van Data Governance en data kwaliteit en van verifieerbare claims op die intersubjectieve werkelijkheid. Dus laat (zeker de politiek!) zich aub NIET bemoeien met 'platforms'.
We hebben die XR namelijk keihard nodig bij de Vergrijzing. Juist dankzij AI gegenereerde 3D Digital Twins en Web 3.0 metaverses kun je in real time gedetailleerde modellen van de fysieke werkelijkheid genereren, om asset degradatie te monitoren, om “What If” simulaties te draaien en om benchmarks te meten voor waarde creatie en voortdurende verbeteringen van asset management. Hebben we keihard nodig nu onze kritische infrastructuur 80 jaar na de Marshall hulp zit en onder hybride oorlogvoering dreiging ligt, afgestoft door een snel verouderende arbeidsmarkt.
Juist XR helpt om kabels onder de grond terug te vinden, om te meten hoeveel grond je moet afgraven, om onze oude bruggen ff snel om te zetten in BIM 3.0, om onze oogsten te kunnen voorspellen, om onze riolen en pijpleidingen te kunnen onderhouden. Om energieverlies te kunnen meten, gaten in de weg, vonkschade in onze bovenleidingen, scheuren in ons beton, onze asset integriteit (heeft iemand aan onze spullen gezeten? Hoeveel koper is er nu weer gejat?) In de werkelijkheid waarin minder mensen, in kortere tijd, complexer werk, met meer transparantie en verantwoording moeten doen is XR een zegen! De werkelijkheid is allang een commodity geworden. Een simulacrum. Een kunstmatige kopie van de realiteit. Alleen, NIET in de vorm van een spelomgeving of een porno ervaring. Roomality, Mr. Beam en al die andere Virtual Reality diensten bestaan al jaren. Hoezo toekomstmuziek? Kunstmatige intelligentie, eyetracking en holografische beeldsimulatie toveren allang fotorealistische fictie, zonder verder hulpmiddelen. Het échte vraagstuk zou dus niet applicatiecentrisch moeten zijn 'wat vindt de politiek van hyperpersonalisatie (laat staan wenselijk) in de publieke ruimte? Het onderzoek had allang uit moeten gaan van de realiteit dat de wereld data- en context centrisch is geworden en dat daar uitstekende context verificatie en compliance op mogelijk is en dat dat OOK gewoon geldt voor virtuele omgevingen, waaronder XR. Daar is al jaren ervaring mee, van Jean Baudrillard tot digitaltwinconsortium.org
Ja, virtualisering is de neergang van onze traditionele werkelijkheidsperceptie.
Een verse sinaasappel belooft sap. Sap hoeft alleen niet uit een sinaasappel te komen. Pulp met water komt uit een supermarkt pak en NOEM je alleen sinaasappelsap.
Je eindigt de illusie met een glas sinas met prik en E-nummers. Een kunstmatige kopie van de realiteit. Een simulacrum ... maar nog wel degelijk vallend onder de rechtsstaat (daarom staan die E nummers op dat pak). It's the data stupid! Niet zo betuttelend!
Feit! We leven in de Postmoderniteit die ons omringt door simulacra die zo goed zijn dat zij zelfs ‘beter’ zijn dan The Real Thing. Steeds meer mensen verkiezen dan ook de hyperrealiteit boven de werkelijkheid. Vette conditieloze lamlendige pubers op slecht geventileerde kamertjes voelen zich gespierde skydivende superhelden met een six pack. Onzekere pukkelmeiden pruilen als socialites geretoucheerde eendebekjes voor een virtuele Eiffeltoren. ‘Been there’ op ‘Insta’. We interacteren allang met synthetische mensen (Synths). Die stem in je routeplanner? Siri? Die vriendelijke, geduldige stem aan de andere kant van de lijn? Een social chat bot! Die lekkere nieuwslezeres die qua sex stouter en leniger blijkt dan ze lijkt? Deep fake video! Hoeveel telefoonnummers en emailadressen ken je nog uit je hoofd? Hoeveel jongeren herkennen nog bodylanguage en kunnen nog flirten zonder app? Laten we dus stoppen met waarschuwen voor 'enge platforms' om vanuit een achterhaald controle paradigma grenzen te denken te stellen. Omarm Data Governance en eis compliance met de vigerende frameworks! Trust Ankers. Trust & Governance Frameworks en kijk naar de positieve mogelijkheden. Die hebben we namelijk keihard nodig en daar heb je echt geen politiek voor nodig, maar wel kennisbijschaven en toepassingsdiscipline.
Juist hyperrealiteit kan je sociale vaardigheden upgraden met reward systemen (goed gedaan, zegt de hardloop-app-stem!) De Franse mediafilosoof en socioloog Jean Baudrillard zag simulatie als een "kopie zonder origineel". De Renaissance adel tooide zich al met pruiken om zich te verheffen boven het volk. De Industriële Revolutie bracht voorheen plastic kopietjes van ‘the real thing’ in de arbeidershuiskamer.
Online platforms, waaronder XR, veranderen wereldwijd de sociale structuur van gemeenschappen. Staten en overheden zijn hier niet op ingericht, want ‘die stoppen bij de grens’. Sociale media, zoals XR en daarmee simulacra zijn de spiegel van ons wereldbeeld. Hoeveel online gesprekken zijn nog ‘echt’ en hoeveel zijn een bot simulacrum?
Meet voor de gein eens het aantal likes van een politicus, afgezet tegen botnets.
Op Instagram kun je je likes gewoon kopen! Hoezo XR?
Bots worden gebruikt om ideologieën en politieke narratieven in te laten vreten op ons wereldbeeld. Samenzweringstheorieën zijn dan ook de sinas van het kritisch denken. Net zoals sinas minder gezond is dan vers sinaasappelsap, maakt hyperrealiteit samenzweringstheorieën inderdaad aannemelijker dan de werkelijkheid, dankzij de mentale rust van een besloten wereldbeeld en het gevoel van controle dat de gelovige ‘de samenzwering wel door heeft’. Het simulacrum is allang lekkerder dan de realiteit. Hyperrealiteit is een infodemie: een perceptie verstoring op basis van twijfelachtige inhoud en ongeverifieerde informatie bronnen over een specifiek onderwerp. Het kost meer moeite die hyperrealiteit terug te draaien, dan de afstandsbediening te pakken. De werkelijke uitdaging is Data Governance: kunnen we meten en bewijzen welke data niet geverifieerd is? Informatie van lage kwaliteit leidt tot irrationeel sociaal gedrag en tot risico’s. Natuurlijk verzamelen Tech Giganten data (je krijgt tenslotte de User Experience UX gratis, dus JIJ bent het product), maar het gevaar zit in bewuste informatiemanipulatie en desinformatie. Alleen kruislings geverifieerde wetenschappelijke inzichten helpen ons begrijpen welke data zijn terug te voeren op geruchten en bewuste desinformatie. Er zit echter een meetbaar verband tussen de echte wereld en de virtualiteit. Verminderde collectieve aandacht voor de échte wereld weerspiegelt onze online aandacht. Het simulacrum van sociale media, waaronder XR, dwingt onze aandacht weg van ons gezond verstand ,.. Data Governance trekt dat recht. Dus HOEZO extra aandacht voor XR? Het gaat om de data! Data helpen om onze emotionele en sentimentdynamiek te correleren. Mensen reageren online anders, wanneer zij emoties uiten. Wat eerder een indicatie is van hun geestelijke gezondheid. (psychometrie). Je kunt meten wie zij kennen (sociometrie) en wie zij zijn (demografie). Kijk naar de positieve kanten. Vliegen werd veiliger dankzij simulatie en virtualisatie. Schenk eerder aandacht aan context verificatie en basale media kennis. Leer meer over sociale netwerk correlatie, crowd-sourcing en machine learning, om het verschil tussen feit en fictie te kunnen meten in een virtuele omgeving. Hoezo 'toezichthouders?'
Op basis van wat dan? ISO 8000 data kwaliteit en FAIR principles graag: Data Governance.