Via VPN’s kunnen gebruikers hun locatie en identiteit verbergen en zo nationale leeftijdscontroles omzeilen. Met name in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk leidde nieuwe wetgeving tot een sterke toename van VPN-downloads. In het VK verplicht de Online Safety Act internetdiensten om kinderen te beschermen tegen schadelijke en leeftijdsongeschikte inhoud.
Europa stuit op privacydilemma door opmars van VPN-gebruik
De snelle opmars van virtuele privénetwerken (VPN’s) zet de strijd rond online leeftijdsverificatie onder druk. In landen waar strengere regels zijn ingevoerd om kinderen te beschermen tegen schadelijke online inhoud, stijgt het gebruik van VPN-diensten explosief. Dat meldt de Europese denktank European Parliamentary Research Service (EPRS)
Kort nadat de regels in werking traden, bestond de helft van de populairste gratis apps in Britse appstores uit VPN-diensten. Eén aanbieder meldde zelfs een stijging van 800 procent in downloads. In Frankrijk ontstond eenzelfde situatie nadat nieuwe leeftijdsregels van kracht werden voor pornografische websites.
Eenvoudig achterpoortje
Nu landen strengere regels invoeren om kinderen af te schermen van pornografie en andere schadelijke inhoud, blijken minderjarigen die controles relatief eenvoudig te omzeilen via VPN’s, zo schrijft ERPS. Steeds meer Europese beleidsmakers beschouwen VPN-diensten daarom als een achterpoortje in de strijd rond online leeftijdsverificatie. De Children’s Commissioner for England riep zelfs op om VPN’s uitsluitend toegankelijk te maken voor volwassenen.
Voorstanders van strengere regelgeving stellen volgens EPRS dat het wijdverspreide gebruik van VPN’s door minderjarigen een wettelijke reactie noodzakelijk maakt. Ze wijzen ook op het risico van online grooming, waarbij volwassen daders zich voordoen als jonge gebruikers om contact te leggen met kinderen. Volgens hen blijven sociale-mediaplatforms bovendien een belangrijke toegangspoort tot pornografische inhoud voor minderjarigen.
Grote gevolgen voor privacy
Privacy-voorvechters waarschuwen volgens ERPS echter dat verplichte leeftijdsverificatie voor VPN’s grote gevolgen kan hebben voor online anonimiteit en gegevensbescherming. VPN-aanbieders zelf benadrukken dat hun diensten bedoeld zijn voor privacy en veiligheid, niet voor gebruik door kinderen, en dat zij geen gebruikersgegevens delen met derden.
Critici noemen VPN’s daarom een achterpoortje in de wetgeving. Sommigen pleiten ervoor om ook voor VPN-diensten leeftijdsverificatie verplicht te maken of ze enkel toegankelijk te maken voor volwassenen. Privacyvoorvechters waarschuwen echter dat zulke maatregelen anonimiteit en gegevensbescherming ernstig kunnen aantasten.
Experimenten met controles
Leeftijdsverificatie blijft bovendien technisch moeilijk afdwingbaar. Veel sociale-mediaplatforms hanteren weliswaar een minimumleeftijd van 13 jaar, maar studies tonen aan dat jongere kinderen massaal toegang blijven hebben tot sociale media en online pornografie. Daarom experimenteren landen met nieuwe technieken zoals biometrische controles, identiteitsverificatie en zogenaamde 'double-blind'-systemen, waarbij privacy beter beschermd moet blijven.
Ook op Europees niveau groeit de druk om strengere regels in te voeren. Onder de Digital Services Act onderzoekt de Europese Commissie al de leeftijdsverificatiesystemen van onder meer Snapchat, YouTube, de Apple App Store en Google Play. Het Europees Parlement riep eind 2025 bovendien op tot een Europese minimumleeftijd van 16 jaar voor sociale media.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.