Waag lanceert alternatief voor Amerikaanse sociale media

Waag Futurelab heeft een nieuw socialemediaplatform gelanceerd dat gebruikers meer zeggenschap moet geven over hun persoonlijke gegevens en de informatie die zij te zien krijgen. Met oso.social wil de Amsterdamse organisatie een alternatief bieden voor de dominante Amerikaanse platforms, zoals Facebook, Instagram en X. Het platform werd op 23 oktober gepresenteerd tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven.

Oso.social is gebouwd op AT Protocol (ATproto), een open protocol dat ook wordt gebruikt door Bluesky. Daardoor is het niet zozeer een volledig nieuw sociaal netwerk, maar een nieuwe toegangspoort tot een breder netwerk van onderling verbonden diensten. Gebruikers kunnen berichten plaatsen, anderen volgen en informatie delen, zonder dat zij daarvoor afhankelijk hoeven te zijn van één centrale aanbieder.

Volgens Waag moeten gebruikers zelf kunnen bepalen welke berichten op hun tijdlijn verschijnen en meer controle krijgen over hun persoonlijke gegevens. De organisatie keert zich daarmee tegen de werkwijze van grote technologiebedrijven, die met hun algoritmes bepalen welke inhoud gebruikers voorgeschoteld krijgen en persoonlijke gegevens benutten voor commerciële doeleinden.

Gebruikers denken mee

Bijzonder aan oso.social is dat Waag gebruikers en maatschappelijke organisaties wil betrekken bij de verdere ontwikkeling van het platform. De eerste versie is sinds 23 oktober beschikbaar voor een publieke testfase. Een uitgebreidere bètaversie wordt in januari 2027 verwacht. ‘Bij Waag ontwikkelen we technologie met en voor de samenleving. Het is niet alleen aan ons om te bepalen hoe sociale media het beste werken voor de maatschappij’, zegt Sander van der Waal, Strategy Director bij Waag. Volgens hem moeten gebruikers en organisaties zelf kunnen meedenken over de inrichting van het platform.

Waag werkt al enkele jaren samen met nieuwsorganisaties en culturele instellingen aan alternatieven voor commerciële sociale media. Daarbij maakt de organisatie deel uit van een bredere Europese beweging die sociale netwerken wil ontwikkelen op basis van open protocollen. ‘We kunnen niet wachten tot big tech onze regels accepteert. Er staat teveel op het spel’, zegt Waag-directeur Marleen Stikker. ‘Klagen heeft geen zin. Zelf maken is het antwoord en dat gaat nu heel rap.’

Verschil met Waag.social

Waag beheert al een eigen Mastodon-server, waag.social. Die maakt gebruik van ActivityPub, het protocol achter het zogenoemde Fediverse. Oso.social werkt daarentegen met ATproto, dat vooral bekend is van Bluesky. Beide protocollen zijn bedoeld om sociale media minder afhankelijk te maken van één centrale aanbieder, maar zijn technisch verschillend.

Met oso.social kiest Waag dus voor dezelfde technologische basis als Bluesky. Wat het nieuwe platform in de praktijk precies onderscheidt van Bluesky, bijvoorbeeld op het gebied van moderatie, gegevensopslag en de inrichting van tijdlijnen, wordt uit de aankondiging nog niet volledig duidelijk. Voor de ontwikkeling werkt Waag samen met Eurosky, onderdeel van de Modal Foundation. Met Blacksky onderzoekt de organisatie de mogelijkheden voor contentmoderatie. Daarnaast wil Waag via het Europese initiatief european.social bijdragen aan het verbinden van de beide vormen van open sociale netwerken.