Minder afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven is een hot topic, maar we zullen er wel aan moeten. Dat constateerden ze bij de Rekenkamer in hun rapport vorig jaar en dat dringt nu ook keihard door bij de overheid zelf. Binnenkort vindt in de Tweede Kamer hierover een plenair debat plaats. Maar Irrgang vond dat hij privé ook aan de bak moest, helemaal toen hij zag hoe de Amerikaanse president Europa bejegende en tarieven oplegde. ‘Ik heb ook zoals velen een Google e-mailadres en al mijn foto's en video’s staan in de Apple Cloud. Waarom zou ik geld besteden aan die Amerikaanse bedrijven, die ook nog eens heel rijk worden van onze data die we gratis aan ze geven? Dat moet toch anders kunnen.’
Digitale autonomie veroveren gaat ‘stapje voor stapje’
In januari 2025 constateerde de Algemene Rekenkamer in een kritisch rapport dat de rijksoverheid maar beperkt zicht heeft op clouddiensten. Een persoonlijke wake-upcall voor Collegelid Ewout Irrgang, die zich realiseerde dat hij zelf privé ook volop gebruikmaakte van de diensten van Big Tech-bedrijven. Dat moest anders, vond hij. En hij ging ermee aan de slag.
Klein beginnen
Hij begon met het allersimpelste: een andere browser. Hij verruilde Safari en Chrome voor het Duitse Ecosia. Niet dat dit nu volgens hem de beste zou zijn. ‘Er zijn diverse alternatieven’, zegt hij. ‘Sommigen klagen over de gebruiksvriendelijkheid van deze browser, maar ik ben tevreden. Ik heb mijn hele gezin, met uitzondering van de puber, die daar geen zin in had, overgezet op Ecosia en ik heb er geen klachten over gehoord. Ja, soms werkt een pagina niet helemaal goed, maar het is prima te doen.’
Minder afhankelijkheid gaat soms gepaard met minder gebruiksgemak; daar moet je persoonlijk een afweging in maken, vindt Irrgang. ‘De kosten zijn vergelijkbaar, in ieder geval voor mij als consument.’ Soms valt het iets duurder uit, maar soms is het ook goedkoper, is zijn ervaring.
‘Je krijgt te maken met flinke overstapbarières als je van leverancier wilt wisselen’
Wat betreft e-mail schakelde hij over naar het Zwitserse Proton. Zijn oude adres gebruikt hij nog als “sterfhuisconstructie”. iCloud en Google Drive werden vervangen door Proton Drive. Naar aanleiding van zijn post hierover op LinkedIn kreeg hij veel positieve reacties op zijn keuzes, maar ook kritische. Met Proton zou je inleveren op gebruiksgemak, Brave zou een beter alternatief zijn dan Ecosia en hij zou Windows moeten vervangen door Linux-distro Zorin, enz. enz. Irrgang vindt het leuk dat er zoveel gereageerd wordt en leest de reacties met interesse, maar hij maakt zijn eigen keuzes. ‘Je moet gewoon ergens beginnen; het gaat erom afhankelijkheden te verminderen. En dat hoeft niet per se tot nul te worden gereduceerd. En het hoeft ook niet meteen morgen. Dat is wel goed om in het achterhoofd te houden. Het gaat om de strategische richting die je in wilt gaan.’
Leermoment
‘Het zelf privé overgaan naar meer autonomesoftware is een mooi leermoment’, vertelt hij. ‘Je leert dat het niet eenvoudig is en dat je dit niet zomaar met één klap even kan doen.’ Die boodschap geeft hij graag mee aan iedereen die ook een dergelijke stap wil maken. ‘Je krijgt te maken met flinke overstapbarières als je van softwareleverancier wilt wisselen.’ Hij ondervond het onder andere bij zijn overstap van Apple Music naar Spotify, waar hij zo’n 2000 nummers een voor een moest gaan overzetten. ‘Gelukkig kwam ik er op een gegeven moment achter dat er een appje was waarmee ik dat in één keer kon doen. Amerikaans weliswaar, en daar moest ik ook voor betalen. Maar dat heb ik wel gedaan’, lacht hij.
Bij de Rekenkamer
Irrgang houdt zich bij de Rekenkamer ook bezig met ICT. Wat neemt hij nu vanuit deze ervaringen mee naar zijn werk? ‘Dat we met elkaar de strategische richting goed in de gaten moeten houden’, antwoordt hij. ‘We moeten minder afhankelijk worden van de Amerikaanse IT, maar dat kan niet meteen morgen. Maar op rijksniveau kunnen we ons hiervoor wel sterker maken. De Rijksoverheid heeft een bepaalde kritieke massa, daar kunnen we wat mee. We hebben al vaker geadviseerd op IT-gebied meer als één overheid te werken. Je ziet daar wel de aanzetten toe, maar het is toch wel een gefragmenteerd eilandenrijk. Het is gewoon niet slim om allemaal apart met Big Tech te praten.’
Wat hem betreft kan de Rijksoverheid hierin nog flinke stappen zetten. Irrgang: ‘Dus het is niet alleen talking the talk, maar ook walking the walk. Dat is wel iets waar de Rekenkamer zich zorgen over maakt. Hoe gaan we nu de komende jaren concrete stappen zetten? Het momentum is er in ieder geval.’
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.