Kennisachterstand over AI als wapen
Nederland is niet voorbereid op een nieuwe generatie cyberaanvallen waarbij kunstmatige intelligentie als wapen wordt ingezet. Dat stelt de Cyber Security Raad (CSR), een onafhankelijk adviesorgaan van het kabinet. Het advies van de raad luidt om AI-kennis versneld op te bouwen, en politieke steun uit te spreken voor het organiseren van een Grand Challenge samen met wetenschap en bedrijfsleven.
Hoe zet je AI in om een ander land te treffen met een grootscheepse cyberaanval? Deze kennis zit vooral bij kwaadwillende actoren, veelal staten met een offensief cyberprogramma. Alleen wie begrijpt hoe de tegenstander opereert, kan zichzelf effectief beschermen tegen zulke aanvallen, waarschuwt de CSR.
'Het zelf kunnen ontwikkelen van voldoende defensieve oplossingen en toepassingen ligt nog verder buiten bereik'
Uit de signaalbrief
Statelijke actoren houden deze kennis echter graag voor zichzelf, en dus moeten Nederland en Europa aan de bak. 'Het zelf kunnen ontwikkelen van voldoende defensieve oplossingen en toepassingen ligt nog verder buiten bereik', aldus de signaalbrief van de CSR. Specifiek worden genoemd geautomatiseerde systemen om aanvallen sneller te detecteren, misbruik te voorspellen en effectievere herstelmethoden te ontwikkelen.
Het ontbreekt Nederland en de EU niet aan rekenkracht of expertise, maar wel aan een duidelijke strategie om deze in te zetten voor de digitale weerbaarheid. Het innovatieklimaat en de investering blijven achter, signaleert de raad, zeker vergeleken met andere toonaangevende landen.
Grand Challenge
Het kabinet zou politieke steun moeten uitspreken om deze kennis versneld op te bouwen, stelt de CSR, bijvoorbeeld via een Grand Challenge, een competitie door multidisciplinaire teams van onderzoekers en bedrijven. Het zou verstandig zijn om dit in samenwerking met experts in onder andere Duitsland en Frankrijk op te zetten en er een European Grand Challenge van te maken.
Een andere aanbeveling is om AI-gestuurde dreigingen in overheidsstrategieën en -beleid te verwerken. 'Wacht niet op een volgende Nederlandse Cybersecuritystrategie: begin nu', luidt de aansporing.
'Wacht niet op een volgende Nederlandse Cybersecuritystrategie: begin nu.'
Uit de signaalbrief
Wereldwijde aanvallen
Cyberaanvallen met AI zijn geen toekomstmuziek meer. Vorig jaar voerde een aan China gelieerde hackersgroep een wereldwijde aanval uit met inzet van autonome AI. Tientallen overheidsorganisaties en techbedrijven werden getroffen. Ook een Russische hackersgroep met nauwe banden met de staat zette in 2025 verfijnde, adaptieve malware in, LAMEHUG geheten, waarbij AI eenvoudige tekstinstructies omzette naar gerichte cyberaanvallen op computers van slachtoffers.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Nog altijd zijn er bestuurders die ‘AI’ spannend vinden. Zij hebben dan nog meestal niet van Agentic AI gehoord en al helemaal niet van Spider Cloud AI. Agentic AI is een vorm van kunstmatige intelligentie die zelfstandig beslissingen neemt en taken uitvoert, zonder dat er steeds een mens nodig is. Spider Cloud AI is een nog slimmere, zelflerende AI die via het internet meerdere systemen tegelijk kan aansturen en zelfs kritieke infrastructuur kan beïnvloeden. Het is een logisch fire-and-forget wapen, dat je een taak geeft, dat zelf leert wat daarvoor nodig is (OSINT crawling) en dat daarbij nooit stopt, nooit moe wordt, geen morele drempels kent en het verdedigde oppervlak slim omzeilt via de zwakste schakel, met minimale kracht en met maximale disruptie. Daar helpen geen bunkers en segmentatie bij. Het gebrek aan AI-kennis vormt sowieso een mega risico, omdat kwaadwillende actoren allang gebruik maken van autonome en adaptieve AI-systemen. Het schrijnende gebrek aan zelfs de meest basale AI-kennis onder bestuurders en medewerkers heeft een domino-effect op de digitale weerbaarheid van organisaties en het land als geheel. Zonder die AI kennis begrijpen bestuurders niet hoe deze technologie werkt, noch hoe kwaadwillenden deze inzetten. Men mist domweg de kennis van de woorden om de concepten te kunnen duiden die tot inzicht moeten leiden. Dus blijft men reactief, in plaats van proactief, wat legacy organisaties onnodig kwetsbaar maakt voor AI-gestuurde dreigingen. Nog los van de afhankelijkheid van derden, wat ten koste gaat van strategische autonomie en nationale veiligheid. Zonder geavanceerde AI-systemen wordt de detectiesnelheid van alleen al cyberaanvallen drastisch vertraagd, wat de impact van die aanvallen vergroot. Dat redt je echt niet met je ISO 27000 security-by-check-in-a-box vinklijstje, eens per jaar, op je versnipperde applicatielandschap. Dus blijven effectieve herstelmethoden die wel gebruik kunnen maken van AI supported predictive analytics en machine learning buiten bereik, wat weer leidt tot lange downtime en economische schade. Nederland verliest economisch en technologisch terrein. Cyberaanvallen met AI kunnen ook leiden tot disrupties in vitale sectoren, zoals logistiek, gezondheidszorg en financiën, met alle risico voor economische stagnatie en verlies van vertrouwen in digitale systemen. Samenwerking met Duitsland en Frankrijk kan synergieën binnen Europa versterken en we zouden ook AI-gestuurde dreigingen en mogelijkheden in alle overheidsstrategieën, van nationale veiligheid tot economische groei in het beleid op moeten nemen. Je KUNT niet meer zonder collaboratieve data spaces, digital twins en Data Governance policies onder Zero Trust Data Federatie. Ons Open Lucht Museum moet drastisch worden gelucht.