Uit onderzoek van Binnenlands Bestuur bleek dat Nederlandse gemeenten in 2025 gezamenlijk bijna 185 miljoen euro uitgaven aan Microsoft. Het onderzoek maakte voor het eerst op grote schaal inzichtelijk hoeveel publiek geld gemeenten kwijt zijn aan onder meer Microsoft-licenties, cloud- en andere diensten.
VNG: gemeenten moeten afhankelijkheid van grote techleveranciers afbouwen
Gemeenten zijn te sterk afhankelijk van grote niet-Europese techleveranciers en moeten die afhankelijkheid afbouwen. Dat stelt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in reactie op het onderzoek van Binnenlands Bestuur naar de Microsoft-uitgaven van gemeenten. Digitale autonomie krijgt ook een plek in de gesprekken over een nieuwe collectieve overeenkomst met Microsoft.
De VNG erkent naar aanleiding van de uitkomsten dat sprake is van een forse afhankelijkheid. ‘Gemeenten zijn digitaal sterk afhankelijk van enkele grote (niet-Europese) leveranciers voor hun ICT-systemen, software, clouddiensten en de inzet van AI’, stelt de gemeentekoepel.
Volgens de VNG is het nodig die afhankelijkheid terug te dringen om publieke waarden te beschermen, gegevens van inwoners en ondernemers veilig te stellen en zelf regie te houden over technologische keuzes. ‘Gemeenten zullen deze afhankelijkheid afbouwen’, aldus de VNG.
Nieuwe Microsoft-overeenkomst
Dat streven moet ook terugkomen in de onderhandelingen met Microsoft. De huidige collectieve Microsoft-overeenkomst loopt tot 2027. Overheden zijn inmiddels gesprekken met het Amerikaanse technologiebedrijf begonnen over onder meer ‘soevereiniteit, dataopslag en overdraagbaarheid van onze data’.
De uitkomsten daarvan worden volgens de VNG vertaald naar de manier waarop het nieuwe VNG-framework wordt uitgewerkt. ‘In de gesprekken met Microsoft wordt dan ook nadrukkelijk gesproken over de wijze waarop we meer autonomie kunnen bereiken.’
Een snelle breuk met Microsoft ligt tegelijkertijd niet voor de hand. De VNG benadrukt dat het afbouwen van de afhankelijkheid een ‘zorgvuldig proces’ moet zijn. De continuïteit van de dienstverlening aan inwoners moet daarbij ‘te allen tijde gegarandeerd’ blijven.
Ook het ministerie van Economische Zaken en Klimaat wijst erop dat Rijk en gemeenten gezamenlijk werken aan het vergroten van hun digitale autonomie. Binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) wordt onder meer gewerkt aan een soevereine overheidscloud. De samenwerking tussen Rijk, VNG en gemeenten krijgt daarnaast vorm binnen het Digitale Autonomie Competentiecentrum.
Geen extra toezicht vanuit Rijk
Het onderzoek van Binnenlands Bestuur liet ook zien dat niet alle gemeenten eenvoudig konden achterhalen hoeveel zij jaarlijks aan Microsoft betalen. Een grotere rol voor het Rijk om dergelijke ICT-uitgaven structureel inzichtelijk te maken, ziet de VNG echter niet zitten.
Gemeenten zijn volgens de vereniging zelf verantwoordelijk voor hun ICT-inkoop. Verantwoording over iedere inkoop aan het Rijk zou bovendien leiden tot een ‘substantiële onwenselijke administratieve lastenverzwaring’. Die controle ligt volgens de VNG al bij gemeenteraden en, als wettelijke toezichthouders, de provincies.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.