Onderzoekers van NHL Stenden Hogeschool, Pro Facto en Hooghiemstra & Partners presenteren daarom een nieuwe gespreksleidraad die gemeenten ondersteunt bij online onderzoek in het kader van openbare orde en veiligheid.
Nieuwe leidraad helpt gemeenten bij zorgvuldig online onderzoek
Gemeenten krijgen steeds vaker te maken met maatschappelijke spanningen die zich online ontwikkelen en vervolgens gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving. Demonstraties, online mobilisatie, desinformatie en digitale polarisatie zorgen ervoor dat lokale overheden zoeken naar manieren om online signalen tijdig te herkennen en hierop te reageren.
Openbare orde
De 'Gespreksleidraad Online Onderzoek door gemeenten in het kader van openbare orde en veiligheid' is ontwikkeld in opdracht van Bureau Regionale Veiligheidsstrategie Midden-Nederland en het Veiligheidsnetwerk Oost-Nederland. De leidraad is gebaseerd op een verkennend onderzoek naar de gemeentelijke praktijk van online onderzoek. Daaruit blijkt dat gemeenten regelmatig worden geconfronteerd met online ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de openbare orde, terwijl tegelijkertijd nog veel onduidelijkheid bestaat over de manier waarop gemeenten hiermee moeten omgaan.
Volgens de onderzoekers is de afgelopen jaren veel aandacht uitgegaan naar juridische mogelijkheden en technische toepassingen binnen het online domein. Tegelijkertijd blijven fundamentele vragen over legitimiteit, proportionaliteit en bestuurlijke verantwoordelijkheid vaak onderbelicht. De nieuwe leidraad richt zich daarom niet alleen op wat juridisch is toegestaan, maar vooral op de vraag welke rol gemeenten willen innemen bij online onderzoek en welke publieke waarden daarbij centraal staan.
Bestuurlijke visie
Een belangrijk onderdeel van de leidraad is de introductie van een zogenoemde 'stap 0'. Gemeenten worden daarbij aangemoedigd eerst een bestuurlijke visie te formuleren voordat concrete monitoringstructuren of werkwijzen worden ingericht. De leidraad ondersteunt gesprekken over vragen zoals wanneer online onderzoek legitiem is, of het daadwerkelijk bruikbare informatie oplevert en of er minder ingrijpende alternatieven beschikbaar zijn.
Uit het onderzoek blijkt daarnaast dat online onderzoek binnen gemeenten momenteel vaak ad hoc en reactief plaatsvindt. Monitoring wordt geregeld pas ingezet wanneer maatschappelijke onrust al zichtbaar is of media-aandacht ontstaat. Ook blijkt dat online signalen lang niet altijd worden verbonden met bestaande offline netwerken zoals jongerenwerk, wijkteams, scholen en politiecontacten. Daardoor blijft de informatiepositie van gemeenten versnipperd.
Praktisch hulpmiddel
De gespreksleidraad biedt daarom naast aandacht voor juridische en ethische aspecten ook handvatten voor samenwerking, governance, rolverdeling, borging en evaluatie. Het instrument is nadrukkelijk bedoeld als praktisch hulpmiddel voor gesprekken tussen openbare orde en veiligheid, communicatie, juridische zaken, privacy officers en bestuurders binnen gemeenten.
De publicaties 'Gespreksleidraad Online Onderzoek door gemeenten' en 'Rolverdeling, duiding en borging bij gemeentelijk online onderzoek' zijn ontwikkeld binnen het programma Maatschappelijke Onrust van de Veiligheidscoalitie Midden-Nederland.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.