Overslaan en naar de inhoud gaan
(advertentie)

Onderzoek: digitale afhankelijkheid Europa neemt alleen maar verder toe

Autonomie
Shutterstock

De digitale afhankelijkheid van Europese landen is de afgelopen jaren verder toegenomen, terwijl de Verenigde Staten en China juist zelfstandiger zijn geworden. Vooral bij softwareplatforms en technologiepatenten is Europa sterk afhankelijk van het buitenland.

Europa slaagt er nauwelijks in zijn afhankelijkheid van buitenlandse digitale technologie terug te dringen. Sterker nog, die afhankelijkheid is tussen 2010 en 2023 zelfs iets toegenomen. Dat blijkt uit een internationaal onderzoek van het Center for Advanced Security, Strategic and Integration Studies (CASSIS) van de Universiteit van Bonn, uitgevoerd in samenwerking met het Vodafone Institute.

De onderzoekers ontwikkelden een zogenoemde Digital Dependency Index (DDI), waarmee de digitale afhankelijkheid van 51 geïndustrialiseerde en opkomende economieën over een periode van veertien jaar is vergeleken. Daarbij keken zij naar de handel in hardware, IT-diensten, softwareplatforms en technologiepatenten. Landen krijgen een score tussen 0 (volledig onafhankelijk) en 1 (volledig afhankelijk).

De gemiddelde Europese afhankelijkheidsscore steeg tussen 2010 en 2023 met 0,5 procentpunt naar 0,69. In dezelfde periode wist China zijn afhankelijkheid met 10,8 procentpunt terug te dringen tot 0,43. De Verenigde Staten verbeterden hun positie met 6 procentpunt en zijn met een score van 0,38 het digitaal meest autonome land van de onderzochte economieën.

Bijna volledige afhankelijkheid

Vooral bij digitale platforms is de Europese achterstand groot. Voor besturingssystemen, zoekmachines en clouddiensten zijn Europese landen vrijwel volledig aangewezen op buitenlandse aanbieders. De afhankelijkheidsscore voor deze categorie bedraagt 0,98. Bij ICT-patenten ligt die met 0,99 nog iets hoger.

Op andere terreinen is de situatie minder uitgesproken. Voor ICT-diensten bedraagt de Europese afhankelijkheidsscore 0,42 en voor hardware 0,59. De onderzoekers constateren daarmee grote verschillen tussen de onderdelen van de digitale economie. Europa beschikt weliswaar over een sterke industriële en wetenschappelijke basis, maar heeft nauwelijks een eigen positie opgebouwd in de markt voor dominante digitale platforms.

Duitsland illustreert dat probleem. Het land staat wereldwijd op de 25e plaats met een afhankelijkheidsscore van 0,73. Sinds 2010 is de Duitse afhankelijkheid met 2,4 procentpunt toegenomen, vooral door de groeiende afhankelijkheid van software en IT-diensten. Hoewel Duitsland binnen Europa relatief sterk staat op het gebied van ICT-patenten, blijft het internationaal ver achter bij de Verenigde Staten, China en Zuid-Korea.

Ierland vertekent Europese cijfers

De onderzoekers wijzen daarnaast op een belangrijke vertekening in de Europese statistieken. Ierland behoort met een score van 0,40 ogenschijnlijk tot de digitaal meest onafhankelijke landen. Die positie hangt echter sterk samen met de aanwezigheid van grote Amerikaanse technologiebedrijven die om fiscale redenen hun Europese hoofdkantoor in Ierland hebben gevestigd.

Dat heeft aanzienlijke gevolgen voor de Europese handelscijfers. Wanneer Ierland buiten beschouwing wordt gelaten, verandert het Europese handelsoverschot voor digitale diensten over de periode 2022 tot en met 2024 in een tekort van ongeveer 350 miljard dollar.

De bevindingen zijn relevant voor de Europese discussie over digitale soevereiniteit. Zowel de Europese Commissie als nationale overheden proberen hun afhankelijkheid van buitenlandse technologiebedrijven te verminderen. Het onderzoek laat zien hoe groot die opgave is. De cijfers lopen wel tot en met 2023, waardoor de effecten van recentere Europese initiatieven nog niet zichtbaar zijn.

Plaats een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Igor Van Gemert | 30 oktober 2026, 09:09

De DDI-cijfers zijn geen verrassing voor wie de Nederlandse betaal- en data-infrastructuur van binnen kent: onze afhankelijkheid ligt structureel boven het Europese gemiddelde van 0,69, omdat vrijwel elke laag — besturingssystemen, hyperscalers, betaalrails, data-analyse — op een handvol Amerikaanse leveranciers leunt. Dat is allang geen IT-kwestie meer maar een toezichtkwestie: DNB en AFM hebben de concentratie op Big Tech al als risico benoemd, en dan hebben we het over instellingen die niet kunnen overstappen zonder hun eigen kernprocessen stil te leggen. Ontvlechting is daarom geen realistisch doel — en ook niet het juiste doel; want er is geen Europees alternatief voor de volle breedte van de stack en een gedwongen exit maakt onze betaalinfrastructuur duurder, trager en minder veilig.
Wat wél kan, is segmenteren: niet de afhankelijkheid afschaffen, maar haar opsplitsen in wat onvervangbaar is en wat uitwisselbaar is, en van dat eerste eisen dat het draagbaar, auditeerbaar en cryptografisch zelfstandig is.
De quantumtransitie is daarvoor de eerstvolgende en sterkste hefboom: de Nederlandse quantumstrategie legde deze maand vast dat hoog-risico overheidssystemen in 2030 post-quantum moeten zijn en middelhoog-risico in 2035, terwijl de rijksoverheid zelf rekent op minstens acht jaar migratie. Voor de financiële sector betekent dat één ding: wie nu niet begonnen is, is te laat — en dat is geen technische deadline maar een bestuurlijke.
Tegelijk is cryptografie precies de laag waar Nederland wél een eigen positie heeft, met het Delftse cluster en Quantum Delta NL, dus hier ligt een reële kans om afhankelijkheid te verkleinen zonder platforms te vervangen.
Voor het ministerie van Financiën en de sector is de vraag dus niet hoeveel subsidie er bij moet, maar of digitale concentratie eindelijk op de balans komt: als operationeel risico dat je meet, rapporteert en doorrekent in kapitaal en contractvoorwaarden, in plaats van wegzet in de IT-begroting.
Concreet: één verplicht afhankelijkheidsregister per instelling, post-quantum migratie als harde vergunningsvoorwaarde met jaarlijkse voortgangstoets, en gezamenlijke inkoop van quantumveilige infrastructuur in plaats van veertig losse bankdeals.
Dat vraagt bestuurdersmoed van een specifieke soort — de kosten vallen in deze kabinetsperiode, de baten pas daarna — maar het alternatief is niet onafhankelijkheid, het is onbeheerde afhankelijkheid. Stap voor stap maar gezien de complexiteit van ai driven attacks hebben we gewoon zeer weinig weinig tijd...

Melden als ongepast

Door u gemelde berichten worden door ons verwijderd indien ze niet voldoen aan onze gebruiksvoorwaarden.

Schrijvers van gemelde berichten zien niet wie de melding heeft gedaan.

(advertentie)

Bevestig jouw e-mailadres

We hebben de bevestigingsmail naar %email% gestuurd.

Geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer je spam folder. Niet in de spam, klik dan hier om een account aan te maken.

Er is iets mis gegaan

Helaas konden we op dit moment geen account voor je aanmaken. Probeer het later nog eens.

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heb je al een account? Log in

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heb je al een account? Log in