De Nederlandse Douane is een spil in de goederenlogistiek. Dertig procent van de goederen die bestemd zijn voor Europa komen in Nederland binnen. Ter vergelijking: wat Litouwen in een heel jaar invoert, gaat er in ons land in twintig minuten doorheen. Dagelijks komen er 3,5 miljoen aangiftes binnen bij de dienst van het ministerie van Financiën. In opdracht van tien ministeries beschermt de Douane ons land tegen de ongewenste im- en export van goederen, van verboden diersoorten tot illegale afvalstromen, en heft zij aan de grens de nodige invoerrechten en accijnzen. De wereldhandel is omgeven van wettelijke verboden en beperkingen, zoals de sanctiemaatregelen tegen landen als Rusland. Medewerkers zijn getraind op verdachte pakketten en containers. Hiervoor zijn risicoprofielen opgesteld. De explosie van e-commerce via Chinese platforms legt een groot beslag op het Douane-personeel. In plaats van containers met duizenden dezelfde producten gaat het nu om duizenden pakketjes met een of twee van deze producten.
Douane zet vraagtekens bij Europese technologie
Digitale soevereiniteit is een forse uitdaging als er nagenoeg alleen Chinese en Amerikaanse technologie voorhanden is om je taken uit te kunnen voeren. ‘Digitale soevereiniteit houdt in dat hoogwaardige technologie in Europa beschikbaar is. Dat is lang niet altijd het geval’, stelt een kritische DG Nanette Schelven van de Douane.
'Chinese en Amerikaanse bedrijven lopen voorop in custom-made scantechnologie'
De benodigde technologie om de explosief gegroeide taken uit te voeren, staat de wens van digitale soevereiniteit flink in de weg, zegt DG Nanette van Schelven van de Douane. Alleen dankzij een hoogwaardige IT-infrastructuur is haar organisatie in staat de taakstelling van ‘doorlaten of tegenhouden’ van goederen uit te voeren. ‘Soevereiniteit houdt in dat technologie in Europa beschikbaar is. Dat is vaak niet het geval. Douane-ict is geen kantoorsoftware, maar een non-stop fabriek’, benadrukt ze.
Beeld: Robert Tjalando
Scantechnologie
Een illustratief voorbeeld is de scantechnologie waar de Douane mee werkt. Zo’n vier jaar geleden was er grote ophef over de scanners van een Chinees bedrijf, die de Douane heeft draaien. Een geijkt doelwit voor spionage en diefstal van data over goederenstromen en logistieke processen door de Chinese overheid, was de achterliggende gedachte. Ook waren er de beschuldigingen van de kant van de Europese Commissie van oneerlijke concurrentie aan het adres van Nuctech, dat met Chinese staatssteun een dominante positie veroverd zou hebben in de markt van beveiligingsapparatuur in havens en vliegvelden.
De Douane zet de Chinese scanners vooral in de strijd tegen drugs in voor het scannen van voornamelijk containers met verse producten uit Latijns-Amerika. Medewerkers hoeven dan niet elke container handmatig te openen. ‘Onderzoek samen met de veiligheidsdiensten en TNO wees uit dat stand-alone gebruik van scanners kon’, zegt Van Schelven. ‘In de toekomst willen we scanbeelden koppelen aan de data die we in aangiftes vergaren om met AI-tooling afwijkende patronen te detecteren. Zo’n koppeling is nu nog te risicovol. Daarvoor moeten zowel de hardware als het platform waarop scanbeelden worden verrijkt, worden vervangen.’
Emotie
Daarnaast loopt de Douane tegen het probleem aan dat de custom-made scantechnologie die zij nodig heeft, nagenoeg alleen Chinese en Amerikaanse aanbieders kent. Haar oproep is dan ook om niet alleen vanuit emotie soevereiniteit als een slot te gebruiken, maar ook te beseffen welke belangen daar tegen afgewogen moeten worden. ‘Het belang om Nederland te beschermen tegen onveilige producten en de georganiseerde misdaad te bestrijden, verdient een plek in het debat. Ook kan de discussie over soevereiniteit niet gevoerd worden zonder een plan hoe daar te komen, en wat de route wordt vanaf nu. Kortom, doe steeds een reality-check.’
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.