Met de aankondiging van de Kamerbrief gaat het kabinet een stapje verder dan de strategie zoals beschreven in de datacenterbrief van 21 november 2024. In die brief stelde EZ nog dat er geen nationaal stimuleringsbeleid voor nieuwe datacenters was: initiatieven moesten uit de sector of regio komen, terwijl het Rijk faciliteerde en kaders stelde.
Kabinet werkt aan nationale geïntegreerde aanpak van datacenters
Het kabinet bereidt een nationale, geïntegreerde aanpak voor datacenterontwikkeling voor. Die moet de groeiende behoefte aan AI-rekenkracht en digitale autonomie verbinden met de grenzen van het elektriciteitsnet, de beschikbare ruimte en het bestaande verbod op nieuwe hyperscale-datacenters. De Kamer krijgt daarover volgens het kabinet in het najaar (Q4) een Kamerbrief.
Met de aangekondigde Kamerbrief ‘Regie op datacenterontwikkeling’ lijkt het kabinet een rijksbrede afweging te maken tussen economie, ruimte en energie. De brief moet antwoord geven op de dringende vraag: welke digitale capaciteit heeft Nederland strategisch nodig, waar kan die geplaatst worden, onder welke energie- en duurzaamheidsvoorwaarden, en welke publieke waarde moet daartegenover staan?
Nationale rekencapaciteit nodig
Europa en ook Nederland hebben een grote wens om nationale rekencapaciteit op te bouwen. Onze afhankelijkheid van de Verenigde Staten op het gebied van AI is groot en maakt ons kwetsbaar. In de Ministeriële Taskforce Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat wordt momenteel gewerkt aan een Industrieprogramma Digitale Diensten en AI, schrijft de staatssecretaris Aerdts in antwoord op Kamervragen. Daarin zullen het nog op te richten Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) en de Nationale Investeringsinstelling (NII) een rol spelen. Hoeveel geld ze hiervoor vrij kan maken moet duidelijk worden met de begroting 2027. In het coalitieakkoord van het kabinet-Jetten is hier al 500 miljoen euro voor gereserveerd, BNR meldde onlangs dat er mogelijk een miljard voor wordt vrijgemaakt.
Kan het versterken van de digitale autonomie een gelegitimeerde grond zijn om lokale en provinciale politieke overwegingen te overstijgen?
Maar hoeveel rekencapaciteit hebben we nodig en welk deel ervan moet in Nederland staan? Gaat het om meerdere nationale AI-fabrieken, het clusteren van regionale faciliteiten of ook om hyperscalevoorzieningen? En welke gebieden zijn hiervoor geschikt?
Schaarse ruimte
Er bestaat al stevige nationale ruimtelijke regie op de grootste categorie datacenters. De huidige landelijke regels zijn ooit ingevoerd omdat hyperscales een zeer groot beslag op ruimte en elektriciteit konden leggen. Voor datacenters onder de hyperscaleschaal is de ruimte juridisch groter. Daar gelden de reguliere ruimtelijke, milieu-, energie- en vergunningkaders, met de gemeente of provincie als bevoegd gezag voor onder meer de omgevingsvergunning. De vorige kabinetsvisie vond aanvullende, specifieke regels voor deze categorie toen nog niet nodig.
Gaat de nationale regie nu verder reiken? Kan het versterken van de digitale autonomie een gelegitimeerde grond zijn om lokale en provinciale politieke overwegingen te overstijgen? Het is een politiek vraagstuk waar de Tweede Kamer de komende tijd meer duidelijkheid over zal moeten geven.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.