Nieuwe quantumsensoren maken uiterst gevoelige metingen mogelijk met toepassingen bij onder meer defensie, zoals navigeren zonder gps. Quantumverbindingen kunnen communicatie in de toekomst beter beveiligen. En de quantumcomputer biedt perspectief op het uitvoeren van complexe berekeningen die met klassieke computers nauwelijks haalbaar zijn, zoals het sneller ontwikkelen van nieuwe medicijnen of supergeleiding.
Investeren in kansen én digitale veiligheid
Quantumtechnologie is veelbelovend. In ons rapport ‘Focus op quantum bij de rijksoverheid’ brengen wij in kaart hoe de overheid omgaat met de enorme belofte van deze naderende technologische revolutie, door te kijken naar de voorbereidingen op zowel de kansen als de dreigingen.
De grote verwachtingen verklaren waarom het kabinet 615 miljoen euro investeert in de ontwikkeling van het Nederlandse quantumecosysteem. Als Nederland nu investeert, kan het later een cruciale rol spelen in de keten voor quantumcomputers: net die gespecialiseerde chips of kabels die hiervoor nodig zijn. Dat is niet alleen van belang voor ons toekomstige verdienmodel, maar ook voor onze technologische soevereiniteit.
Nederland heeft een sterke academische uitgangspositie en er ontstaat een groeiend ecosysteem van startups, kennisinstellingen en bedrijven. Daar mag waardering voor zijn. Tegelijkertijd is dit ecosysteem nog onvolwassen. De internationale concurrentie neemt sterk toe en andere landen verhogen hun investeringen fors. Het is de vraag of de gedane investeringen en de samenhang voldoende zijn om de academische toppositie te behouden en om nieuwe quantumbedrijven te laten groeien.
We moeten ons meer als ‘qubits’ gedragen: twee dingen tegelijk doen en niet één voor één
Naast de potentie kent quantumtechnologie ook een schaduwzijde. Dezelfde quantumcomputer die nieuwe doorbraken mogelijk maakt, kan in potentie ook veelgebruikte encryptiestandaarden kraken. Dat raakt de kern van onze nationale veiligheid. Versleutelde communicatie, financiële transacties, staatsgeheimen en persoonsgegevens zijn nu nog beschermd door cryptografie die bestand is tegen klassieke computers. Dat kan gaan veranderen.
Niemand weet en kan met zekerheid voorspellen wanneer een quantumcomputer beschikbaar zal zijn die krachtig genoeg is (Q-day). Toch wordt gewaarschuwd dat de huidig gebruikte versleuteling mogelijk al rond 2030 kwetsbaar kan worden. Wat we wel weten, is dat de migratie naar quantumveilige cryptografie tijd kost. Dit kost snel vijf tot tien jaar. Organisaties die te lang wachten, zien waarschijnlijk hun meest gevoelige informatie onbeschermd.
Ons onderzoek laat zien dat deze urgentie nog onvoldoende wordt vertaald in actie. Meer dan 70 procent van de door ons onderzochte organisaties binnen de Rijksoverheid is nog niet begonnen met concrete voorbereidingen op de dreiging van quantumcomputers. Dat staat in contrast met de ambities om internationaal koploper te zijn in de ontwikkeling van quantumtechnologie. Investeren in kansen zonder gelijktijdig te investeren in digitale veiligheid creëert een onevenwichtige strategie.
Om ons voor te bereiden op quantumtechnologie moeten we ons meer als ‘qubits’ gedragen: twee dingen tegelijk doen en niet één voor één. Enerzijds investeren om de toekomstige economische en maatschappelijke kansen te benutten. Anderzijds tijdig werken aan migratiestrategieën en bewustwording om onze veiligheid te waarborgen. Om een quantumecosysteem van wereldklasse te worden, hebben we beide nodig.
Deze blog is als bijdrage gepubliceerd in iBestuur Magazine #58 van april 2025.
Nog geen (gratis) abonnement op iBestuur Magazine? Vraag dit dan meteen even aan. iBestuur Magazine verschijnt viermaal per jaar. U kunt kiezen uit een online of een papieren uitgave.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.