Die ondergrondse opgave is geen technisch project van één partij. Het is een samenspel. Netbeheerders en aannemers willen aan de slag. Gemeenten, waterschappen en provincies moeten vergunnen, coördineren en regie voeren. En tussen al die partijen loopt voortdurend een stroom van melden, indienen, afstemmen, terugkoppelen en participeren. Werkt die stroom goed, dan versnelt de transitie. Hapert die stroom, dan staan projecten stil terwijl de klok doortikt.
Het belang van communicatie tussen overheid en markt in de energietransitie
Bij de energietransitie gaat de aandacht vaak uit naar wat boven de grond zichtbaar is: zonnepanelen, windparken, warmtepompen en laadpalen. Maar de transitie wordt gewonnen of verloren onder de grond. Daar liggen de kabels en leidingen die al die nieuwe energie moeten transporteren en daar moet de komende jaren meer dan ooit worden gegraven, verzwaard en aangelegd.
De communicatie staat onder druk, precies op het verkeerde moment
Juist nu de opgave groeit, verandert ook de manier waarop overheid en markt met elkaar samenwerken. De komst van de Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) heeft de spelregels van vergunningverlening en samenwerking opnieuw vormgegeven. Dat is logisch en noodzakelijk. Tegelijkertijd zien veel organisaties in de praktijk dat bestaande, beproefde manieren van afstemmen verdwijnen, terwijl het nieuwe samenspel nog niet op hetzelfde niveau functioneert.
Het effect is concreet en zichtbaar. Vergunningstrajecten lopen langer door, verantwoordelijkheden zijn niet altijd helder en de druk op schaarse capaciteit neemt toe. Dat zijn geen abstracte beleidsvraagstukken. Ze worden zichtbaar in doorlooptijden, wachtende projecten en de dagelijkse praktijk van iedereen die aan de energietransitie werkt.
Geen IT-vraagstuk. En ook geen beleidsvraagstuk. Allebei.
De verleiding is groot om één eigenaar aan te wijzen. Is dit vooral een IT-vraagstuk dat met betere koppelingen en systemen is op te lossen? Een bestuurlijk vraagstuk over rollen en regie? Of een marktvraagstuk waarin partijen onderling nieuwe afspraken moeten maken?
Het eerlijke antwoord is dat geen van die perspectieven op zichzelf voldoende is.
Een ecosysteem werkt niet omdat één partij de baas is, maar omdat partijen elkaar verstaan: technisch, juridisch én menselijk. Communicatie is daarbij geen zachte randvoorwaarde die later kan worden ingevuld. Het is een essentiële voorwaarde voor samenwerking, besluitvorming en uitvoering.
Dat maakt dit onderwerp relevant voor iedereen die zich beweegt op het snijvlak van techniek, beleid en uitvoering. Voor IT-managers en bestuurders die bij gemeenten, ministeries en uitvoeringsorganisaties moeten beslissen hoe het samenspel van morgen eruitziet. En het gaat verder dan kabels en leidingen alleen. Overal waar bedrijfsleven en overheid digitaal moeten samenwerken, speelt dezelfde vraag: hoe organiseren we de samenwerking zó dat uitvoering niet vastloopt?
Met elkaar in dialoog
Juist bij zulke vraagstukken blijkt dat het functioneren van het ecosysteem niet vanuit één perspectief kan worden beoordeeld. Daarom gaan netbeheerder Alliander en Roxit, leverancier van software voor de fysieke leefomgeving, tijdens GovTech Day met deelnemers in gesprek over communicatie en samenwerking in de energietransitie.
In een interactieve dilemma-dialoog leggen we een aantal herkenbare dilemma's en stellingen voor. Deelnemers denken mee, gaan met elkaar in discussie en krijgen inzicht in hoe verschillende perspectieven leiden tot andere afwegingen. De sprekers toetsen vervolgens hoe die afweging in werkelijkheid uitpakt. Aan bod komen vraagstukken die schuren, herkenbaar zijn vanuit de praktijk en raken aan de dagelijkse werkelijkheid van IT-managers en bestuurders bij gemeenten, ministeries en uitvoeringsorganisaties.
Doe mee
Tijdens GovTech Day 2026 verzorgen Alliander en Roxit om 13.00 uur in de Marnixpassage een interactieve sessie over het belang van communicatie tussen overheid en markt in de energietransitie.
Bent u IT-manager of bestuurder bij een gemeente, ministerie of uitvoeringsorganisatie? Dan raakt dit vraagstuk direct aan uw dagelijkse praktijk. Niet omdat er eenvoudige antwoorden zijn, maar juist omdat deze opgave vraagt om het gesprek tussen alle betrokken partijen.
We nodigen u uit om mee te denken, positie te kiezen en ervaringen uit te wisselen, want de energietransitie vraagt niet alleen om nieuwe infrastructuur onder de grond, maar ook om betere verbindingen tussen de organisaties daarboven.
Geïnteresseerd?
Kijk hier voor het programma en aanmelding.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Energie is Data, dus als het al om een ecosysteem gaat dan om een Data Space en daarbij staan incumbents net zo goed aan de paal voor een Digitale Transformatie. De energiemarkt verandert in hoog tempo door decentralisatie en de opkomst van nieuwe technologieën, zoals energy tokens, power- en utility tokens, BESS-batterijen, fuel-cells, virtuele energiecentrales (VPP’s), vehicle-to-grid (V2G), nieuwe betaalmodellen (betalen in ampère). Daardoor verschuift de aandacht van alleen zichtbare infrastructuur, zoals zonnepanelen en windparken, naar een veel breder en digitaler energiesysteem. Want je doet niets met het Industrial Internet of Things (IIOT) zonder cybersecurity. Dat vraagt weer frisse aandacht voor o.a. de EU Data Act en NIS2, maar ook voor regelgeving als RED III (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202302413) Allemaal kansen voor efficiënter lokaal energiebeheer, flexibiliteit in vraag en aanbod en een duurzamere energievoorziening, maar ook voor frisse interpretaties van eigenaarschap (zoals mandelig eigendom, Arrest van Den Bosch (https://solarmagazine.nl/nieuws-zonne-energie/i41891/vve-door-rechter-vrijgesteld-van-energiebelasting-op-stroom-zonnepanelen). Tegelijkertijd nemen de technische en bestuurlijke uitdagingen toe, want je moet er niet alleen wat van weten; die mensen moeten elkaar ook nog eens multidisciplinair en mandaat-overschrijdend weten te vinden in constructieve discussies. Zo is interoperabiliteit tussen systemen nog beperkt, bijvoorbeeld bij V2G en vraagt de snelle digitalisering om sterke OT-cybersecurity om de stabiliteit van netwerken te waarborgen. Natuurkunde vereist nou eenmaal balans. Regelgeving loopt niet altijd gelijk op met de technologische ontwikkeling en juristen zijn doorgaans noch IT-ers, noch natuurkundigen, noch cyber security experts of thuis in de tokenized economy. Nieuwe kaders, zoals de Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet, moeten innovatie mogelijk maken zonder veiligheid, betrouwbaarheid en consumentenbescherming uit het oog te verliezen, maar dat vereist ook discours met de partijen die al wel thuis zijn in de frisse mogelijkheden met de bijbehorende moeilijke woorden. (https://www.energyblocks.nl/ ; https://powerofthemany.org/. Er zijn forse investeringen nodig in netcapaciteit, opslag en slimme infrastructuur om deze transitie te ondersteunen, maar dat wil niet zeggen dat die vraag ook op de ouderwetse manier gesteld moet worden. Smart Grids en Microgrids en tokenizatie kunnen prima de capaciteit helpen spreiden. Het succes van deze ontwikkeling hangt daarom sterk af van goede samenwerking tussen overheden, netbeheerders, marktpartijen en technologieaanbieders en bovenal van courante kennis. De snelheid van technologische adoptie is een balans tussen wat kan en wat mag en voorlopig zie je in de samenleving al veel nieuwe mogelijkheden omarmd worden waar nog helemaal geen regelgeving voor is. Anders kom je ook niet uit op zo'n arrest als in Den Bosch. De mate waarin regelgeving zich tijdig aanpast en de impact van toekomstige cyberdreigingen komen daar nog bij. Waarbij veelal mensen die niet weten dat iets kan, iets moeten vinden van urgente zaken die niet op de interne agenda staan. Wat duidelijk is: de energietransitie vraagt om een geïntegreerde aanpak waarin techniek, beleid, marktordening en veiligheid hand in hand gaan met real time data inzicht.