KIK-V: minder bestuurlijke lasten in de langdurige zorg

Van beleidsambitie naar uitvoerbare standaard

KIK-V is sinds 2018 ontwikkeld onder regie van het Zorginstituut Nederland en geldt inmiddels als een van de meest beproefde afsprakenstelsels voor sectoroverstijgende gegevensuitwisseling in de zorg. Het uitgangspunt is bekend uit veel beleidsstukken: zorgorganisaties leggen gegevens één keer vast en kunnen deze meervoudig gebruiken voor verschillende informatievragen van onder meer ministeries, toezichthouders en brancheorganisaties.

De kracht van KIK-V zit in de concrete uitwerking. Elk zogenoemd uitwisselprofiel beschrijft exact welke gegevens nodig zijn, voor welk doel, volgens welke definities en hoe deze technisch worden aangeleverd. Daarmee wordt niet alleen uniformiteit afgedwongen, maar ook bestuurlijke duidelijkheid gecreëerd over verantwoordelijkheden, datakwaliteit en hergebruik.

Nieuwe profielen voor ActiZ en VWS

Met de toevoeging van twee recente uitwisselprofielen is het totale aantal gepubliceerde KIK-V-profielen op negen gekomen. Eén profiel is ontwikkeld voor ActiZ en richt zich op bedrijfsvoeringsinformatie in de verpleeghuiszorg, zoals zorgaanbod, personeel, financiën en capaciteit. Deze gegevens worden gebruikt voor landelijke en regionale beleidsdialogen en belangenbehartiging, terwijl zorgorganisaties de informatie ook terug kunnen krijgen als spiegelinformatie.

Het tweede profiel is ontwikkeld voor het ministerie van VWS en maakt het mogelijk om kwaliteitsinformatie rechtstreeks vanuit bronsystemen te gebruiken voor beleidsvorming, onder meer binnen de directie Macro-Economische Vraagstukken en Arbeidsmarkt (MEVA). Dit verkleint de afstand tussen uitvoering en beleid en vermindert handmatige rapportageprocessen.

Bestuurlijke betekenis: minder lasten, meer grip

Voor bestuurders en beleidsmakers is de relevantie van deze ontwikkeling groter dan de techniek alleen. KIK-V laat zien dat standaardisatie kan bijdragen aan:

• Structurele vermindering van administratieve lasten
• Betere vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid van data
• Meer transparantie in de zorgketen
• Betere uitvoerbaarheid van beleidsafspraken

Tegelijkertijd vraagt het afsprakenstelsel ook iets van zorgorganisaties. Zij blijven verantwoordelijk voor het ontsluiten van bronsystemen en het veilig, gevalideerd beschikbaar stellen van gegevens. Dat vraagt om duidelijke governance, datadefinities en autorisaties. Thema’s die steeds vaker op bestuurlijk niveau worden belegd.

Voorbereiding op Wegiz en Europese ontwikkelingen

De ervaringen met KIK-V zijn bovendien relevant in het licht van bredere ontwikkelingen, zoals de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz), het Integraal Zorgakkoord (IZA) en de komst van de European Health Data Space (EHDS). Deze kaders sturen allemaal op interoperabiliteit, hergebruik van data en veilige gegevensdeling.

Praktijkervaringen, zoals die van leveranciers en zorgorganisaties die KIK-V inmiddels volledig ondersteunen, laten zien dat deze ambities uitvoerbaar zijn mits standaarden concreet worden ingevuld en breed worden gedragen.

Van incidentele uitvraag naar structurele informatievoorziening

Waar gegevensuitwisseling in de zorg lange tijd werd gekenmerkt door losse uitvragen en maatwerkrapportages, markeert KIK-V een verschuiving naar structurele, gestandaardiseerde informatievoorziening. Voor bestuurders betekent dit een kans om informatievraagstukken niet langer ad hoc te benaderen, maar te verankeren in beleid en architectuur.

De belangrijkste les: interoperabiliteit is geen IT-project, maar een bestuurlijke randvoorwaarde voor toekomstbestendige zorg.