Het congres van iBestuur beleeft donderdag 12 november zijn derde editie. Het thema was 'van interesse naar bewuste keuzes'. Kewal, die het AI-beleid voor de hele publieke sector coördineert, van departementen en uitvoeringsorganisaties tot gemeenten, provincies en waterschappen, sprak de zaal toe als 'één overheid'.
Suzie Kewal: ‘Kijk naar de fundamentele vragen achter de AI-technologie’
De overheid moet AI niet behandelen als techniekproject, maar beginnen bij de vraag in welke samenleving we willen leven. Dat zei Suzie Kewal, afdelingshoofd AI en algoritmebeleid bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, bij de opening van het congres AI & Overheid 2026 in het LEF Future Center in Utrecht. Ze vroeg ook aandacht voor een actueel vraagstuk: kan de overheid achteraf nog reconstrueren hoe een besluit met behulp van AI tot stand kwam?
Visie gaat vóór techniek
'Voor mij staat niet de vraag centraal wat techniek kan doen, maar wat je wilt dat mensen doen', zei Kewal. Organisaties moeten volgens haar eerst bepalen welke maatschappelijke waarde ze willen creëren en wat inwoners, ondernemers en medewerkers nodig hebben. Pas daarna komt de vraag welke rol AI daarin kan en mag spelen. Ze wil het onderwerp ook vaker vanuit de sociale wetenschappen benaderen.
Zowel de Tweede Kamer als de rechterlijke macht vraagt steeds vaker aan de overheid om precies te laten zien hoe besluiten tot stand kwamen
De stap van ambitie naar uitvoering is volgens haar een opgave voor bestuurders. 'Hoe zorg je voor bestuurlijke verankering, zodat AI niet blijft hangen in losse experimenten maar onderdeel wordt van je strategische koers?' Dat vraagt om leiderschap, heldere prioriteiten en voldoende AI-geletterdheid bij bestuurders, managers en medewerkers.
Reconstrueerbare besluiten
Naast soevereiniteit en duurzaamheid voegde Kewal een nieuw aandachtspunt toe aan de agenda: de reproduceerbaarheid van overheidsbesluiten waarbij AI is gebruikt. Zowel de Tweede Kamer als de rechterlijke macht vraagt steeds vaker aan de overheid om precies te laten zien hoe besluiten tot stand kwamen. 'Dat betekent straks ook de vraag: hebben wij onze prompts gearchiveerd en kunnen we die op termijn transparant maken?' Het thema raakt aan informatiehuishouding en actieve openbaarmaking.
Soevereiniteit
Ook sprak ze over digitale autonomie. 'We willen niet afhankelijk zijn van techreuzen uit andere delen van de wereld', zei ze, en pleitte voor Europese oplossingen die privacy, veiligheid en ethiek vooropstellen. 'Dat is niet alleen een technologische keuze, maar vooral een strategische.'
Juristen moeten duidelijke kaders stellen, maar ook beseffen 'dat te strenge regels innovatie kunnen belemmeren'
Risico’s mogen ons niet verstikken
Verantwoorde inzet betekent volgens Kewal veilig, transparant en inclusief, en ze voegde daar nog een waarde aan toe: menswaardigheid. Risico's als bias in algoritmes, onveilige verwerking van gevoelige gegevens en besluiten die niet meer uit te leggen zijn, mogen niet worden genegeerd, 'maar moeten ons ook niet verstikken'.
Samenwerken
Als voorbeeld van samenwerking noemde ze sAIdkick, een initiatief waarbij overheidsorganisaties AI-toepassingen met elkaar delen, zoals een gemeentelijke chatbot voor vragen over vergunningen. Het werkt als een AI-marktplaats. 'We moeten voorkomen dat het wiel telkens opnieuw wordt uitgevonden. Digitalisering is geen thema om op te concurreren, maar om samen te werken.'
Oproep aan de zaal
Kewal sloot af met een oproep aan verschillende groepen. Technici moeten blijven innoveren, 'maar houd altijd de menselijke maat in het oog'. Juristen moeten duidelijke kaders stellen, maar ook beseffen 'dat te strenge regels innovatie kunnen belemmeren'. Bestuurders vroeg ze om de voorwaarden te scheppen waaronder verantwoorde AI kan groeien: 'Durf te leiden, durf te investeren in kennis en vaardigheden en neem eens een risico.'
Ze spreekt uit ervaring, ze was betrokken bij het opzetten van cybersecuritybeleid bij BZK na de DigiNotar-affaire: 'Een kwetsbare overheid die ook fouten met elkaar deelt, versterkt het lerend vermogen enorm. Dat gun ik het vakgebied AI ook.'
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.