AI-hoofddocent Jurriaan Raaijmakers van de RijksAcademie voor Digitalisering en Informatisering Overheid (RADIO) opent de sessie met de verbluffende resultaten uit een geanonimiseerde pilot met generatieve AI. Raaijmakers was hierbij betrokken vanuit zijn vorige functie van AI Teamlead. De pilot toonde een AI die beleidswerk schreef dat voor zo’n 80 procent overeenkwam met door ambtenaren geschreven beleid. Beleid waar voor het verzamelen van informatie en schrijven normaal maanden tot soms jaren voor nodig zijn.
Beleid maken nieuwe stijl met AI en digital twins
Beleid maken en stadsdelen ontwikkelen gaat rigoureus veranderen door de inzet van generatieve AI en digital twins. De nieuwe technologie helpt overheden om werkprocessen efficiënter en transparanter te maken, sneller te analyseren en scenario’s te verkennen. Een impressie van de praktijk.
‘De startfase van het beleidsproces kan op die manier drastisch worden verkort’, zegt Raaijmakers. ‘Het is niet zo dat AI de ambtenaar gaat vervangen, wel gaat het werkprocessen ingrijpend veranderen en sneller, efficiënter en transparanter maken. De ambtenaar kan meer tijd krijgen voor bijvoorbeeld het duiden van de politieke gevoeligheden rond dossiers.’
Kamer Debat AI-assistent (KDAI) kan een debat realtime transcriberen, de vragen eruit halen en daar een eerste antwoordsuggestie voor geven
Een andere AI-pilot bij het Rijksvastgoedbedrijf kijkt naar het beoordelen van inschrijvingen op aanbestedingen. ‘Inkoopmedewerkers zijn soms wel een of meerdere dagen zoet met een inschrijving. AI kan in no-time een overzicht geven van onder meer de relevante punten in de aanbestedingseisen, in welke mate de inschrijver hieraan voldoet. De menselijke nacontrole kan hierdoor in een fractie van de tijd plaatsvinden’, zegt Raaijmakers.
Kamerdebatten
AI zal ook het parlementaire werk van ambtenaren kunnen gaan verlichten. Raaijmakers stond mede aan de wieg van de Kamer Debat AI-assistent (KDAI). Met deze app is vorig jaar een proof of concept uitgevoerd. Tijdens debatten kan de app het debat realtime transcriberen, de vragen eruit halen en daar een eerste antwoordsuggestie voor geven, inclusief bron- en controlemogelijkheden, vanuit het door ambtenaren voorbereide dossier. De toepassing en het proces zijn zodanig ontwikkeld dat de app ook relevant kan zijn voor raadsvergaderingen en provinciale overleggen. Raaijmakers stipt aan dat de live transcriptie een accuraatheid heeft van 90 tot 95 procent, veel nauwkeuriger dan de traditionele stenoverslaglegging. ‘We kunnen erg ver gaan met deze AI, die een complete procesbegeleiding biedt.’ Uiteraard blijft meelezen en goede controle geboden, aldus Raaijmakers. Aanpassingen door medewerkers kunnen wel weer input zijn om de AI te verbeteren.
Digital twins
Temidden van het AI-geweld springt nog een technologie in het oog: de digital twin. De technologie is in Nederland al vergevorderd. Steeds meer overheden bouwen zo’n digitale 3D-replica van hun leefomgeving, die honderden kaartlagen met data van objecten en processen kan herbergen, gerangschikt naar uiteenlopende domeinen, van mobiliteit en woningbouw tot de openbare ruimte en het sociale domein. Veenendaal draaide vorig jaar samen met de Hogeschool Utrecht een pilot met een digital twin en wil het digitale 3D-stadsmodel opnemen in zijn kernprocessen, zoals de basisregistraties BAG en BGT. ‘Je kunt bijvoorbeeld de hittestress zien, dus waar het in de zomer het heetst is in de stad. Daar kun je een kaart overheen leggen waar bomen op staan die voor schaduwwerking en verkoeling zorgen. Dat soort patronen ga je ontdekken’, legt Manish Dixit uit, als opgavemanager Informatiesamenleving verantwoordelijk voor de digitale transformatie van de gemeente. ‘De digital twin maakt alles inzichtelijk. Zo kun je allerlei data koppelen, analyses doen en rapportages maken voor de hele stad. Zo kunnen we toekomstscenario’s simuleren en analyseren en krijgen we sturingsindicatoren aangereikt om beleid mee te maken en te monitoren. De integratie met AI biedt nog meer mogelijkheden.
De datakwaliteit en de rekenmodellen zijn cruciaal voor het succes van de digital twin
De digital twin helpt het middelgrote Veenendaal om grip te krijgen op de veelvoud aan opgaven die vanuit het Rijk, de provincie en Europa op de gemeente afkomen. Op stapel staat de bouw van zo’n 11 duizend woningen, wat neerkomt op zo’n 30 duizend extra inwoners, die vooral van buiten de gemeente komen. Van het Rijk moet de gemeente 30 procent sociale woningbouw realiseren. De digital twin helpt de gemeente om de impact hiervan te bepalen op het beleid, denk aan het beroep dat deze categorie nieuwkomers op de sociale voorzieningen gaat doen. ‘Zo kunnen we voorzien in welke mate we daar problemen gaan krijgen.’
Dixit geeft nog mee dat de bouw en het programmeren van een digital twin een langdurig proces is. De datakwaliteit en de rekenmodellen zijn cruciaal voor het succes van de digital twin. Ook moet de informatie-architectuur van de gemeente erop worden toegerust. Voor gemeenten die aarzelen heeft Dixit een duidelijke boodschap: ‘Ga gewoon beginnen en ga experimenteren. Dat zijn wij ook nog aan het doen.’
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.