In zijn boek ‘Kolonisten van de cloud’ beschrijft De Groot hoe hij naast bewondering voor Microsoft ook steeds meer bezorgdheid kreeg over de reikwijdte van de onderneming. Op de beurs is het bedrijf meer waard dan het totale bruto binnenlands product (bbp) van een land als Italië. Microsoft gedraagt zich in vele opzichten ook als een land, inclusief diplomatie en bondjes, maar dan zonder dat het democratische verantwoording hoeft af te leggen.
Het heft in eigen hand
In ‘Kolonisten van de cloud’ beschrijft Jochem de Groot hoe de invloed van Microsoft op de wereld groeide. Ron Kolkman, CIO bij Rijkswaterstaat, ging met hem in gesprek over de vraag hoe Nederland en Europa tot meer digitale soevereiniteit kunnen komen.
Ron Kolkman, CIO en Hoofdingenieur-directeur bij Rijkswaterstaat, heeft een lange staat van dienst in de IT en herkent dan ook wat De Groot beschrijft, al zou hij niet van een ‘visionaire leemte’ willen spreken. Hij zegt: ‘We hebben maximaal gebruikgemaakt van de technologie die Microsoft en andere Big Tech bedrijven boden. Het aanbod voldeed aan onze wensen. Wereldwijd was er veel vertrouwen in wat die bedrijven te bieden hadden. De investering in innovaties van die bedrijven was niet te evenaren.’
Ron Kolkman
© Vincent Boon
‘De beste technologie kwam uit de Verenigde Staten’, beaamt De Groot. ‘Nederland heeft die heel proactief welkom geheten, door een rode loper uit te rollen voor datacenters en door de wens uit te spreken om een digitaal knooppunt te worden. Dat heeft ons ook helemaal geen windeieren gelegd. Maar als je autonomer wil worden, moet je wel je eigen visie ontwikkelen over hoe je die onafhankelijkheid tot stand wil brengen.’
Strategie
De Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) vormt een goede invulling voor zo’n visie, vinden ze beiden. Aan de hand van zes prioriteiten committeren alle Nederlandse overheidslagen zich aan verregaande samenwerking op het gebied van ICT. Het coalitieakkoord laat er geen misverstanden over bestaan: Nederland wil loskomen van de verregaande afhankelijkheid van de Amerikaanse technologie. ‘Het bewustzijn dat nu ontstaat, is enorm’, zegt Kolkman. ‘Als we dit onderwerp vijf jaar geleden bij de kop hadden gepakt, was het absoluut niet gelukt. De snelheid waarmee we de NDS van de kant hebben geduwd, hadden we dan nooit gehaald.’
‘Als je autonoom wil worden, betekent dat ook dat je je economisch moet kunnen onderscheiden en een krachtig eigen innovatievermogen nodig hebt’, zegt De Groot. ‘Dat kun je gewoon niet opbouwen door helemaal los te komen van niet-Nederlandse technologie. We zitten in een overgangsfase. Dit ontslaat je niet van de plicht om snel te bouwen en te investeren in Europese alternatieven.’ Maar de Nederlandse overheid beschikt niet opeens over de miljarden die Big Tech in innovatie steekt. ‘We realiseren ons dat we het echt niet alleen kunnen’, zegt Kolkman.
Hoe creëer je dan enerzijds een sterk verhaal over digitale onafhankelijkheid en zorg je anderzijds dat het water uit de kraan blijft komen? Volgens Kolkman is het een kwestie van tegelijkertijd visie ontwikkelen en zo snel mogelijk meters maken. ‘Natuurlijk denken we goed na over hoe we in een nieuwe fase terechtkomen, maar tegelijk moeten we de beschikking hebben over een cloudvoorziening die zo soeverein mogelijk is, om samen te kunnen ervaren hoe een soevereine, open source omgeving werkt.’
Jochem de Groot
© Vincent Boon
Ecosysteem
Dat De Groot tegenwoordig hoofd beleid en public affairs is bij NLdigital, vindt hij niet tegenstrijdig met de conclusie van zijn boek dat Microsoft te veel macht heeft. ‘Ik geloof nog steeds dat Microsoft een bedrijf is met goede intenties en supergoede technologieën, waar ook intern wordt nagedacht over ethische toepassingen en soevereiniteitsvraagstukken van de klant’, reageert hij. ‘Maar ik vind het fijn om nu ook eenpitters en startups te kunnen vertegenwoordigen. Ons ecosysteem is nu eenmaal gevormd met grote Amerikaanse en Aziatische spelers, waarmee ook veel Nederlandse partijen nauw samenwerken. Zij willen de technologie blijven gebruiken. De vraag is meer hoe je het opknipt op een manier die past bij je doelstellingen. Dat is een politiek besluit, waarover het nieuwe kabinet duidelijkheid moet geven.’
‘Voor sommige data is ook Frankrijk niet soeverein genoeg’
Ron Kolkman
De vraag waar de politiek voor staat, is een welbekende voor de ict-sector, namelijk: tot hoeveel risico is men bereid? Het Europese framework is daarbij richtinggevend, zegt Kolkman. ‘Je kijkt naar de verschillende gradaties op de Eurostack. Voor sommige data is ook Frankrijk niet soeverein genoeg. De kroonjuwelen van Rijkswaterstaat willen we mogelijk koste wat kost in Nederland houden.’
Beste oplossing
Van De Groot wil hij graag meer horen over het lobbywerk van Microsoft. Het bedrijf werd gecontracteerd door middel van openbare Europese aanbestedingen, niks schimmigs aan. ‘Selecteren op prijs was natuurlijk moeilijk, want er waren geen concurrenten op de markt. In die tijd werd ook het Strategisch Leveranciers Management (SLM) geboren, waardoor er meer aandacht kwam voor de dominante rol van MS’, zegt hij. ‘Nu stapelen de soevereine ontwikkelingen zich op. Wij gaan kijken naar de beste oplossing, waarbij we de Big Tech niet bij voorbaat volledig uitsluiten.’
Dit is een verkorte weergave van het artikel dat is gepubliceerd in iBestuur magazine #59 van april 2026
Nog geen (gratis) abonnement? Klik HIER
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.