Beter kleinschalige projecten dan monstercontracten

Voor dat project was de vorige regering in 2021 een contract aangegaan van 299 miljoen euro met het Franse IT-consultancybedrijf Sopra Steria. Met i-Police zouden tachtig versnipperde databanken en applicaties samengebracht worden in een uniform platform; een databank met informatie in real time en koppeling aan andere dossiers, camerabeelden, foto’s, vingerafdrukken en andere informatie om zo sneller en efficiënter te werken. Met de inzet van AI zou via data-analyse verbanden gelegd kunnen worden om risico’s beter in te schatten. De ambitie was zelfs om er een model van te maken voor andere Europese landen.

Maar het project liep niet lekker. Deloitte kreeg van voormalig minister Annelies Verlinden de opdracht om het project te auditen. Die rapporteerde in 2023 dat het informatiebeheer, informatieprocessen en ICT-projecten niet goed op elkaar afgestemd waren. Ook ontbrak het aan een visie op het totale digitale transformatieproces. In 2022 was nog geprobeerd om het grote project op te knippen in behapbare fasen, maar ook dat bleek geen succes. De technische schuld en de vertragingen bleven zich opstapelen. Het ontbrak aan sturing bij zowel de federale politie als bij het ICT-bedrijf.

Te groot denken

De omvang van ICT-projecten blijkt risicoverhogend, weten we ondertussen in Nederland. Het is een van de grote valkuilen. Het rapport Elias wees al op het risico van grote projecten en pleitte voor een kleinere schaal. Wimfred Grashoff wees op iBestuur.nl echter op een belangrijke onderliggende oorzaak: politieke en bestuurlijke ambities! ‘In politiek en bestuur bestaat een voorliefde voor groots en krachtig optreden.’ We overschatten volgens hem de maakbaarheid van verandering, als ook de complexiteit bij het concretiseren van abstract beleid in echte uitvoering.’

Grashoff pleit voor meer realiteitszin: ‘Kunnen we met minder ingrijpende, kleinere interventies wellicht hetzelfde bereiken? Stapsgewijs? Dat moet de norm zijn. En áls dat niet kan, besef dan dat de verbouwing lang duurt en tegenvallers zál kennen.’ Ook moeten we stoppen met het wekken van irreële verwachtingen en het doen van grote beloften. Vertrouw niet zomaar op de IT’er die zegt: ‘Straks kunt u met één druk op de knop of één klik op de kaart dit of dat zien’. ‘De werkelijkheid is te complex daarvoor. Laten we vooral reëel worden.’

Ondertussen in België

Politieke partijen vinden dat voormalig minister Verlinden niet op tijd heeft ingegrepen. Ook de coalitiepartners zijn kritisch. Via hoorzittingen wil men in de komende tijd nagaan wie politiek verantwoordelijk kan worden gehouden voor het mislukte ICT-project. Minister Quintin heeft inmiddels aangegeven dat de politie overschakelt op een nieuwe aanpak, gericht op meer kleinschalige projecten, die meer leunen op de interne IT-diensten van de politie.

Verlinden zal zwaar onder vuur komen te liggen, is de verwachting. De focus zal niet alleen liggen op de uitvoering van het project, maar ook op het raamcontract dat in 2021 werd afgesloten. Het contract bleek bijzonder lucratief voor de Franse consultancygroep, die het recht had om automatisch “1/48ste van 80 procent van het bedrag van elk project dat elke maand van start ging” in rekening te brengen, zonder dat het daarvoor enige progressie moest voorleggen’, schrijft De Standaard.